Έρευνα InfotainmentWise: Είναι τα Social Media το Μέλλον της Ενημέρωσης;

Γράφει ο Μαργαρίτης Αννάογλου




Τα social media αποτελούν πλέον πηγή πληροφόρησης για εκατομμύρια ανθρώπους στην χώρα μας. Ωστόσο ένα σοβαρό ζήτημα προκύπτει από αυτό το φαινόμενο που χωρίζεται σε πολλές υποενότητες:


Πρέπει να εμπιστευόμαστε τα social media; Τα παραδοσιακά ΜΜΕ μας παραπληροφορούν; Ποιο ΜΜΕ να εμπιστευτούμε;


Για αυτό τον λόγο και για να δώσουμε φως σε αυτές τις απορίες, πραγματοποιήσαμε μια μεγάλη έρευνα με σκοπό να αποτυπώσουμε τις τάσεις του ελληνικού κοινού σχετικά με τις προτιμήσεις του στον τομέα της ενημέρωσης.


Το 84.6% ενημερώνεται από τα social media



Η συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων ενημερώνεται πλέον από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πράγματι, με μία σύντομη παρατήρηση μπορεί κανείς να εντοπίσει πως ακόμη και παραδοσιακά ΜΜΕ έχουν δημιουργήσει σελίδες στα social media για να προσελκύσουν κυρίως το νεότερο κοινό που φαίνεται να απομακρύνεται από αυτά για πολλούς λόγους, όπως κομματικοποίηση, έλλειψη αντικειμενικότητας και συγκάλυψη γεγονότων. Μάλιστα φαίνεται πως τα social media δεν αποτελούν απλά μια επιλογή ενημέρωσης, αλλά διατηρούν και υψηλά ποσοστά εμπιστοσύνης, καθώς το 54.2% τα θεωρεί πιο έμπιστα, με τις εφημερίδες να ακολουθούν και την τηλεόραση να λαμβάνει μόλις 7.5% στην κλίμακα εμπιστοσύνης.


Τι έχει οδηγήσει σε αυτή την εικόνα;


Πολλά είναι τα περιστατικά που μπορούμε να αναφέρουμε για τους λόγους που οι πολίτες της χώρας μας δεν δείχνουν εμπιστοσύνη προς τα παραδοσιακά ΜΜΕ. Όλοι θυμόμαστε την "σφαίρα που εξοστρακίστηκε", τον "τοξικομανή Ζακ", τα polls συγκεκριμένων εκπομπών που προκάλεσαν αντιδράσεις, τις πολύ φιλικές συνεντεύξεις των εκάστοτε πρωθυπουργών από τα κανάλια και τους δημοσιογράφους που καμία διάθεση δεν είχαν να υπηρετήσουν το κοινωνικό συμφέρον, αλλά ήθελαν περισσότερο να υπηρετήσουν την εκάστοτε κυβέρνηση.


Περνώντας, όμως, και στα επίσημα στοιχεία της έρευνάς μας, το 76.6% εκφράζει πως ένας από τους κύριους λόγους που δεν δείχνει εμπιστοσύνη είναι η έλλειψη αντικειμενικότητας και σωστής ενημέρωσης με πολλούς να τονίζουν πως το φαινόμενο αυτό εντάθηκε από το 2008 και μετά.


"Θα απαγόρευα τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ από το κράτος. Δεν μπορεί να υπάρχει αντικειμενικότητα χωρίς οικονομική ανεξαρτησία. Όταν κρατικοί παράγοντες ελέγχουν τα ΜΜΕ, τότε δεν υπάρχει αντικειμενικότητα".
Αντικειμενικότητα, αμεροληψία, αποστασιοποίηση από κόμματα.
Τα κανάλια να μην ανήκουν σε ιδιοκτήτες στενά συνδεδεμένους με την εκάστοτε κυβέρνηση. Και φυσικά ενίσχυση του ΕΣΡ το οποίο δεν θα καθόταν άπραγο σε κάθε δημοσιογραφική παράβαση...

Αυτές είναι μερικές από τις απόψεις των συμμετεχόντων, οι οποίοι από ότι φαίνεται είναι δυσαρεστημένοι κυρίως από την έλλειψη αντικειμενικότητας στην διατύπωση και δημοσιογραφική κάλυψη των ειδήσεων. Είναι πράγματι γεγονός πως όλοι μας μπορούμε να καταλάβουμε την κομματική όψη ενός μέσου ενημέρωσης, εάν παρακολουθήσουμε τα πρώτα 5 λεπτά του δελτίου του, εάν διαβάσουμε τις πρώτες γραμμές των άρθρων του ή εάν ακούσουμε τα πρώτα λεπτά της ραδιοφωνικής του εκπομπής.


Δεν είναι αυτό το απαραίτητα κακό γεγονός, καθώς και σε άλλες χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής γίνεται το ίδιο. Το αρνητικό είναι πως στα παραδοσιακά ΜΜΕ της Ελλάδας κυριαρχεί μία μόνο άποψη και δεν δίνεται χώρος στις υπόλοιπες μεταφράσεις της είδησης που μπορεί να προέρχονται από άλλους πολιτικούς χώρους. Οι υπόλοιπες απόψεις χαρακτηρίζονται με ευκολία ψευδείς, ανυπόστατες και προερχόμενες από "βρώμικους" χώρους. Δεν μιλούμε εννοείται για τις θεωρίες συνωμοσίας και τα fake news, καθώς αυτές είναι και νομικά διώξιμες, αλλά μιλούμε για τις διασταυρωμένες πληροφορίες για πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά θέματα, οι οποίες δεν προβάλλονται και υποβαθμίζονται αμέσως από την κυρίαρχη άποψη.



Πως ενημερώνεται ο κόσμος μέσω social media;


Φαίνεται ξεκάθαρα, πλέον, πως οι πολίτες και ειδικότερα οι νεαροί πολίτες έχουν κάνει μια στροφή στα social media για την ενημέρωσή τους. Όμως, αυτό γεννά πολλές ερωτήσεις, με πρώτη από αυτές το από ποιες πηγές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αντλούν την ενημέρωσή τους;


  • Από λογαριασμούς παραδοσιακών μέσων (76.9%)

  • Από λογαριασμούς πολιτών (50%)

  • Από αυτοαποκαλούμενους ερευνητές (23.6%)

  • Συνδυασμός ανεξάρτητων ΜΜΕ, πολιτών, διαδικτυακών μέσων (περίπου 16%)


Μπορούμε να βγάλουμε αρκετά συμπεράσματα από τα παρόντα στατιστικά στοιχεία. Αρχικά, ο διαδικτυακός κόσμος ενημερώνεται μεν από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά προτιμά πάλι να συλλέγει τις πληροφορίες του, κατά πλειονότητα, από λογαριασμούς παραδοσιακών ΜΜΕ. Μεγάλα είναι και τα ποσοστά για τον αποκαλούμενο "MOJO", δηλαδή Mobile Journalism (δημοσιογραφία του κινητού). Είναι ένα νέο είδος δημοσιογραφίας, το οποίο γίνεται σε μεγάλη βάση και από τους πολίτες.


Στις περιπτώσεις, όμως, των πολιτών-δημοσιογράφων και των αυτοαποκαλούμενων ερευνητών υπάρχει ένα μείζον ζήτημα που απειλεί την σωστή ενημέρωση και μπορεί να προκαλέσει ακόμη και αναταραχές. Όταν ένας πολίτης ή ένας αυτοαποκαλούμενος ερευνητής έρχεται αντιμέτωπος με δεδομένα, τα οποία θέλουν μια περαιτέρω δημοσιογραφική ανάλυση, αδυνατεί πολλές φορές να τα επεξεργαστεί. Άρα αυτό που τελικά μπορεί να κοινοποιήσει, αποτελεί ψευδή είδηση ή παραπληροφόρηση, η οποία μπορεί να προκαλέσει άσκοπη αναταραχή και σύγχυση σε μεγάλο αριθμό συμπολιτών του.


Στο ίδιο συμπέρασμα φαίνεται να οδηγείται και η πλειονότητα των συμμετεχόντων στην έρευνα του Infotainmentwise, καθώς σε ποσοστό άνω του 80% αναφέρει πως φοβάται την διασπορά fake news και παραπληροφόρησης μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Παρόλα αυτά πρέπει να αποδεχτούμε το γεγονός πως τα social media και γενικότερα το διαδίκτυο αποτελούν το μέλλον της ενημέρωσης. Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης μεταφέρονται στο διαδίκτυο, οι εφημερίδες εκδίδουν ηλεκτρονική μορφή, τα ραδιόφωνα παίρνουν την μορφή podcast που ανεβαίνει στο διαδίκτυο και δημιουργούνται καθημερινά χιλιάδες διαδικτυακές σελίδες ενημέρωσης παγκοσμίως.



Ποιες χώρες θεωρούν οι Έλληνες υπόδειγμα στο θέμα των ΜΜΕ;


Όσον αφορά τον διεθνή τομέα, θεωρήσαμε απαραίτητο -ως μέτρο σύγκρισης- να ρωτήσουμε τους συμμετέχοντες ποια είναι τα πρότυπά τους σε σχέση με την "σωστή ενημέρωση" και οι απαντήσεις που λάβαμε δεν μας εξέπληξαν, καθώς αποτελούν κοινή άποψη πολλών. Στις πρώτες τρεις θέσεις προτίμησης έρχονται οι:


  1. Σουηδία

  2. Φινλανδία

  3. Δανία

Εμφάνιση στην λίστα μας κάνουν και χώρες, όπως η Γαλλία και η Αγγλία. Οι απόψεις των πολιτών φαίνεται να συμβαδίζουν και με δημοσιογραφικές έρευνες για την ποιότητα της ενημέρωσης και την ελευθερία του τύπου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου στην πρώτη δεκάδα βρίσκονται οι 3 προαναφερθείσες χώρες. Αντιθέτως, η χώρα μας βρίσκεται πολύ χαμηλότερα, δείχνοντας μια σταδιακή, αλλά εμφανή, προσπάθεια ελέγχου των παραδοσιακών ΜΜΕ προς όφελος συγκεκριμένων δράσεων και πολιτικών.


Τι πρέπει να γίνει;


Εδώ σταματά το κομμάτι της έρευνας και έρχεται το κομμάτι της προσωπικής μου άποψης. Όσον αφορά τα παραδοσιακά ΜΜΕ, η εικόνα που παρατηρώ ως δημοσιογράφος είναι θλιβερή. Καμία πολυφωνία, συστηματική άρνηση προβολής και σεβασμού της αντίθετης άποψης και μονόπλευρες ειδήσεις. Από την άλλη και τα social media, έχοντας ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό, έχουν και μεγαλύτερη ευθύνη στο κομμάτι της ενημέρωσης. Τα fake news και οι θεωρίες συνωμοσίας που οδηγούν σε τρομακτική πόλωση πλέουν ελεύθερα στο διαδίκτυο, χωρίς κάποιον έλεγχο ποιότητας και αλήθειας.


Πρέπει, συνεπώς, να υπάρξει επαναφορά της πολυφωνίας στα παραδοσιακά ΜΜΕ και έντονη προσοχή και από την μεριά των πολιτών στο τι διαβάζουν και που κάνουν κλικ. Γιατί στο μέλλον, εάν δεν υπάρξει έλεγχος, ένα κλικ είναι ικανό να φέρει την καταστροφή.





*στην έρευνα συμμετείχαν 227 άτομα

272 προβολές0 σχόλια