Αναμένοντας την Ανάσταση της Μάνιας Τέκου

Γράφει η Ιωάννα Μωυσίδου


9 Απριλίου 2021, ανακοινώνεται στο Facebook ο θάνατος της Μάνια Τέκου. Όπως φαίνεται στην παρακάτω ανάρτηση, ο σύζυγος της ενημέρωσε τους διαδικτυακούς της φίλους για τον θάνατο της ο οποίος φαίνεται να ευθύνεται σε μία μακρόχρονη ασθένεια. Οι φίλοι της, ξαφνιασμένοι, γράφουν «συλλυπητήρια» κάτω από την ανάρτηση και δηλώνουν λυπημένοι. Ενώ οι περισσότεροι εύχονται στα σχόλια να είχαν βρεθεί από κοντά, σιγά σιγά συνειδητοποιούν πως τελικά κανένας δεν έχει γνωρίσει την Μάνια Τέκου από κοντά. Γινόταν όλο και πιο αντιληπτό πως ο θάνατος της ήταν μόνο διαδικτυακός αφού στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ. Μία ώρα μετά την ανακοίνωση του θανάτου της και την δημιουργία των πρώτων υποψιών για ένα «fake profile», ο λογαριασμός στο Facebook απενεργοποιείται επιβεβαιώνοντας τις υποψίες και δημιουργώντας τώρα νέα ερωτήματα «ποιος κρύβεται πίσω από το προφίλ της Μάνια Τέκου, ποιος ήταν ο σκοπός του και αν τελικά τον πέτυχε.»



Ποια ήταν η Μάνια Τέκου;


Το προφίλ της Μάνια Τέκου ήταν ενεργό για τουλάχιστον ένα χρόνο. Έκανε συχνές δημοσιεύσεις που αφορούσαν την ίδια, τη ζωή της τώρα τον καιρό της πανδημίας στην Ελλάδα, αναμνήσεις και ιστορίες από τα παιδικά της χρόνια, γνωριμίες της με σημαντικούς ανθρώπους όπως τον Νέλσον Μαντέλα, Τζόζεφ Στίγκλιτς και Βάτσλαβ Χάβελ, σύμφωνα με την «Καθημερινή» αλλά και διάφορες προσωπικές πληροφορίες όπως τις σπουδές της, την προσωπική και οικογενειακή της κατάσταση. Σύμφωνα με την ίδια ήταν γεννημένη στις 12 Ιουλίου του 1967, ήταν πετυχημένη οικονομολόγος και παντρεμένη με τον Μπρούνο, Βάσκος στην καταγωγή που ασχολούταν με επιχειρήσεις και την διεθνή πολιτική.


Φρόντισε να παραμένει ενεργή με μακροσκελής δημοσιεύσεις όπως την παρακάτω, όπου αφηγείται μία ιστορία με τον πατέρα της. Από τις δημοσιεύσεις και αφηγήσεις γινόταν αντιληπτό πως επρόκειτο για μία πολυταξιδεμένη γυναίκα με πολλές γνώσεις και πλούσιο λεξιλόγιο που χαιρόταν να μοιράζεται στιγμές της ακόμα και αν αυτές φάνταζαν εξωπραγματικές ή υπερβολικά ιδανικές, γιατί ήταν. Έκτος από τις δημοσιεύσεις διατηρούσε συνομιλίες με διάφορους άλλους χρήστες του Facebook και φίλους της είτε μέσω του messenger είτε με σχόλια σε δικές τους δημοσιεύσεις όπως σε ανάρτηση του καθηγητή κοινωνιολογίας κύριο Παναγή Παναγιωτόπουλο.



Οι συνεχείς αναφορές σε προσωπικές εμπειρίες και γεγονότα της καθημερινότητας, σε πραγματικά συναισθήματα χωρίς ενδοιασμούς και υπονοούμενα, οι ξεκάθαρες και έξυπνες δηλαδή τοποθετήσεις της έδιναν στον λογαριασμό την αληθοφάνεια που χρειαζόταν χωρίς κάποιος να αναρωτηθεί για την φύση του και την πραγματική του ύπαρξη.


Ο διαδικτυακός «θάνατος» και τα αληθινά συναισθήματα


Μετά την αποκάλυψη του ψεύτικου προφίλ και μετά την πρώτη έκπληξη που ένιωσαν οι διαδικτυακοί της φίλοι άλλοι αισθάνονταν εξαπατημένοι και προδομένοι, άλλοι φοβισμένοι αφού αποτέλεσαν χωρίς να το ξέρουν ή να το επιλέξουν μέρος μιας φάρσας ή κάποιου πειράματος, άλλοι ξεκίνησαν να αναρωτιούνται πόσο εύπιστοι είναι, αν αυτό είναι καλό ή κακό ή ακόμα και αν έχουν κι άλλους φίλους, χρήστες του Facebook που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν.



Το Facebook όπως και όλες οι άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν μία ψηφιακή κοινωνία, έναν άλλο κόσμο που όπως στη πραγματική κοινωνία έτσι και στην ψηφιακή μπορείς να αλληλεπιδράσεις με τον άλλο, να μοιραστείς απόψεις και εμπειρίες, φωτογραφίες και μουσική, να κάνεις πολιτικές τοποθετήσεις και κοινωνικούς προβληματισμούς, να διαφωνήσεις, να χαρείς, να μαλώσεις και αποδεχτείς ένα «αίτημα φιλίας». Ακόμα περισσότερο τα social media σου προσφέρουν μια παραπάνω δυνατότητα. Δεν χρειάζεται αυτά που αισθάνεσαι, βιώνεις, σκέφτεσαι να είναι πραγματικά γιατί πολύ απλά οι διαδικτυακοί σου φίλοι δεν πρόκειται ποτέ να το μάθουν. Γι’ αυτό το λόγο δεν είναι παράξενο που ένα φαινομενικά πραγματικό προφίλ, αυτό της Μάνια Τέκου αποτέλεσε μια πλαστή πραγματικότητα, κάτι αναληθές.


Αληθοφανείς κατασκευές προσωπικοτήτων μέσω της χρήσης των social media


Εύκολα ένας χρήστης μπορεί να «παραπλανήσει» τους υπόλοιπους φίλους του αλλά κυρίως τον ίδιο του τον εαυτό, να σκηνοθετήσει τον εαυτό του όπως αυτός επιθυμεί με αναληθείς πληροφορίες για τον ίδιο, την επαγγελματική και οικογενειακή του κατάσταση, τις εμπειρίες, τα ταξίδια που έχει κάνει ή δεν έχει κάνει, τους ανθρώπους που έχει γνωρίσει κλπ. Μπορούμε να θεωρήσουμε τα social media σαν ένα φιλτραρισμένο καθρέπτη. Όταν κάποιος κοιτά τον εαυτό του στον καθρέπτη αντικρύζει αυτό που πραγματικά είναι, τουλάχιστον εμφανισιακά. Το Facebook, Instagram, twitter σου προσφέρουν τα φίλτρα για να «φιλτράρεις» την πραγματικότητα σου. Να την ωραιοποιήσεις στα μάτια των άλλων, να την κάνεις ιδανική και πιστευτή.


Η διαδικασία είναι εύκολη. Χρειάζεται απλά να παρακολουθήσεις τα προφίλ των λεγόμενων «influencer», να υιοθετήσεις τα κοινωνικά ιδανικά και αποδεκτά που στην ελληνική περίπτωση θα ανταποκρίνονται στον δυτικό τρόπο ζωής. Έτσι, ακόμα και στην περίπτωση που πρόκειται για ένα πραγματικό πρόσωπο, ο καθένας μας μπορεί να δημιουργήσει μία ψεύτικη πραγματικότητα στην ήδη υπάρχουσα εικoνική πραγματικότητα που προσφέρουν τα social media.



Η εξιδανίκευση της πραγματικότητας που προβάλλει ο καθένας μας στα social media δεν χρειάζεται να γίνεται σκόπιμα και ενσυνείδητα. Πολύ συχνά κάνουμε μια ανάρτηση με το συγκεκριμένο φωτισμό, τη συγκεκριμένη άποψη, τη συγκεκριμένη τοποθεσία ή με τους συγκεκριμένους «άλλους» επειδή ξέρουμε πως αυτό «είναι της μόδας», αυτό θα πάρει περισσότερες «αντιδράσεις», «likes» και σχόλια. Η απήχηση σε αριθμούς αποτελεί και τον βαθμό επιτυχίας της ανάρτησης και δημιουργεί ένα είδος ικανοποίησης. Όσα περισσότερα «likes» και σχόλια τόσο πιο πετυχημένη θεωρούμε την ανάρτηση και κατ’ επέκταση τις επιλογές μας, τις συνήθειες μας που αποτελούν την πραγματικότητα μας άρα την καθημερινή μας ζωή. Έτσι διατηρούμε αυτόν τον τρόπο διαδικτυακής συμπεριφοράς που ακόμα και αν αρχικά είναι προσποιητός και κατασκευασμένος, λόγω της ευρείας αποδοχής που λαμβάνει από την κοινωνία των social, τον επαναλαμβάνουμε κάνοντας αυτό τον τρόπο κομμάτι του εαυτούς μας, δημιουργώντας έτσι μία περσόνα, σαν αυτή της Μάνια Τέκου που δεν μπορούμε εύκολα να ξεφύγουμε, δημιουργώντας έναν υποεαυτό.


Πόσες πραγματικότητες μπορούν να συνυπάρξουν;


Και όταν η παραπάνω συμπεριφορά που επιζητά την αποδοχή και άσκηση ευρείας επιρροής κυριαρχήσει, πότε θα είμαστε σε θέση να κάνουμε log out; Πόσο ευτυχισμένοι θα είμαστε οι ίδιοι όταν συνειδητοποιήσουμε πως στην πραγματική μας ζωή δεν μπορούμε να διορθώσουμε τον «φωτισμό» των πραγματικών σχέσεων που έχουμε με τους αληθινούς ανθρώπους; Θεωρούμε αποτυχημένη την πραγματικότητα μας όταν δεν ανταποκρίνεται στα ιδανικά που άλλοι έχουν δημιουργήσει και εμείς ασπαζόμαστε και θεωρούμε πετυχημένα πολύ απλά επειδή είμαστε πιστοί ακόλουθοι παγκοσμιοποιημένων προτύπων και συμπεριφορών.



Το ψεύτικο προφίλ της Μάνιας Τέκου, η αληθοφάνεια του, οι καλές ή κακές προθέσεις που οδήγησαν στη δημιουργία του, αν και μπορεί να εκνευρίζει τους «εξαπατημένους» φίλους της, πρέπει να αποτελέσει κομβικό σημείο για την αναθεώρηση του ρόλου των social media στην καθημερινή μας ζωή, την επιρροή που έχουν σε αυτήν. Στη κοινωνία των social media ο καθένας μας υποδύεται ρόλους, όπως και στην καθημερινή ζωή, τον ρόλο της μητέρας, του φοιτητή κ.α. Διαθέτει όμως αυτή τη φορά τη δυνατότητα να αφαιρέσει, να προσθέσει, να αναδείξει ή να καταδείξει χαρακτηριστικά του εαυτού του που δεν θέλει να πλαισιώνουν την περσόνα που έχει δημιουργήσει.


Εξάλλου πόσο αληθινοί μπορούμε να είμαστε όταν μοιραζόμαστε δημοσίως τον ιδιωτικό μας βίο; Σε ποιο βαθμό μπορούμε να διαχωρίσουμε στο μυαλό μας την λάθος πραγματικότητα των κοινωνικών μέσων, των σχέσεων που αναπτύσσονται μέσω αυτών αλλά και των συναισθημάτων αποδοχής ή απόρριψης που δημιουργούνται όταν ουσιαστικά αυτά αποτελούν τον τόπο απόδρασης από την πραγματικότητα μας, οπότε και μια ενσυνείδητη επιλογή;




Πηγές Εικόνων : https://www.alphafreepress.gr/, https://www.whizsky.com/, https://www.iatropedia.gr/, https://odelalis.gr/, https://medium.com/

49 προβολές0 σχόλια