Ας μιλήσουμε για την κακοποιητική απεικόνιση της Τρανς κοινότητας στην Ελλάδα

Γράφει η Κυριακή Μπλόσκα


Σχεδόν ένα μήνα μετά την παγκόσμια ημέρα Τρανς ορατότητας, η επικαιρότητα μας υπενθυμίζει πως κάθε μέρα πρέπει να αφιερώνεται στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση αναφορικά με τις συνθήκες που καλείται να αντιμετωπίσει ένα Τρανς άτομο στην Ελλάδα. Είναι γεγονός πως ο κακοποιητικός λόγος που χρησιμοποιείται τόσο στην καθημερινή συναναστροφή των Τρανς ατόμων στην ελληνική κοινωνία, όσο και στην απεικόνισή τους από τα ΜΜΕ, πραγματοποιείται εδώ και δεκαετίες στη χώρα μας. Μάλιστα, πριν από μερικά εικοσιτετράωρα η αυτοκτονία μίας 31χρονης Τρανς γυναίκας σε περιοχή της Αθήνας έκανε τον γύρο του διαδικτύου, μα κυρίως έφερε για ακόμη μία φορά στο προσκήνιο την άκρως προσβλητική κάλυψη του θέματος από τα μέσα ενημέρωσης.



Τόσο η επανειλημμένη αναφορά στο θύμα με το φύλο που του αποδόθηκε στη γέννηση -ευρέως γνωστό ως misgendering-, όσο και η αποτυχημένη χρήση της ενδεδειγμένης ορολογίας αποδεικνύουν πως η ελληνική κοινωνία δεν ενδιαφέρεται, αλλά ούτε και σκοπεύει να ενημερωθεί σχετικά με τα άτομα που δεν ταυτίζονται με το «καθιερωμένο» βιολογικό φύλο. Παράλληλα, τα δημοσιεύματα απέφυγαν να σχολιάσουν την συνεχή κακοποίηση που δεχόταν το θύμα από τον 63χρονο σύντροφό της, ενώ ταύτιζαν τον εύθραυστο ψυχισμό της 31χρονης με τον σεξουαλικό της προσανατολισμό. Όλες αυτές οι αναφορές -πέρα από την βεβήλωση της μνήμης του θύματος- μας δείχνουν πόσο πίσω βρίσκεται η ελληνική κοινωνία αναφορικά και με την ουσιαστική σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των μελών της.


Εφόσον η κατάλληλη μόρφωση για την σεξουαλικότητα και την ταυτότητα φύλου δεν προνοείται από το κράτος, τα ΜΜΕ αποτελούν την βασική πηγή ενημέρωσης για την παρουσίαση των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων στο ευρύ κοινό. Ωστόσο, η απεικόνισή τους όχι μόνο δεν γίνεται με συμπεριληπτικό τρόπο, αλλά ενισχύει την προώθηση ρατσιστικών στερεοτύπων, δυσχεραίνοντας το ήδη επιβαρυμένο στίγμα που φέρουν τα Τρανς άτομα στην Ελλάδα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα να διστάζουν να εμφανιστούν στα ΜΜΕ, καθώς τόσο η χρήση ομοφοβικού και τρανσφοβικού λόγου από τους δημοσιογράφους στο πλαίσιο της «ελευθερίας του λόγου», όσο και ο φόβος της διαπόμπευσής τους λειτουργούν αποτρεπτικά.


Παράλληλα, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης έχει ταχθεί ουκ ολίγες φορές ενάντια στην Τρανς κοινότητα μέσω της επιβολής υψηλών προστίμων σε σειρές και εκπομπές λόγω της απεικόνισης Τρανς ατόμων ή εξαιτίας της προβολής ταινιών με θέμα την ομοφυλοφιλία, καθώς – σύμφωνα με το Ε.Σ.Ρ.- «δεν έχουν την στάθμη που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της τηλεόρασης, ούτε ενέχουν τον απαιτούμενο σεβασμό στην αξία του ανθρώπου».


Ωστόσο, σε Ευρωπαϊκό επίπεδο τα πράγματα λειτουργούν εντελώς διαφορετικά, καθώς το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει αναγνωρίσει πως ο ρατσισμός και οι εκφράσεις μίσους λόγω της ταυτότητας φύλου ή της σεξουαλικότητας ενδέχεται να φέρουν σε κίνδυνο ένα ΛΟΑΤΚΙ άτομο. Έτσι, έχει συσταθεί η Μονάδα Σεξουαλικού Προσανατολισμού και Ταυτότητας Φύλου (Sexual Orientation and Gender Identity Unit), η οποία στοχεύει στην καταπολέμηση των διακρίσεων, τη νομική προστασία του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου κ.α. Σε διεθνές επίπεδο, η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, επίσης, προνοεί για την νομική προστασία των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων μέσω της επιβολής ψηφισμάτων, συστάσεων και εκθέσεων στα κράτη-μέλη της.


Βέβαια, σύμφωνα με την ετήσια Έκθεση του Διεθνούς Συνδέσμου Λεσβιών, Ομοφυλόφιλων, Αμφιφυλόφιλων, Τρανς και Μεσοφυλικών (International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association), το 2020 η Ελλάδα κατέλαβε την 18η θέση από τις 49 Ευρωπαϊκές χώρες που αξιολογήθηκαν, ως προς τη νομική κατοχύρωση δικαιωμάτων σε ΛΟΑΤΚΙ άτομα. Παράλληλα, έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ε.Ε το 2012 αναφορικά με την ζωή των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, αναδεικνύει το πόσο διαχρονική είναι η ελλειμματική στάση της Ελλάδας στην αναγνώριση των Τρανς ατόμων ως ισότιμα μέλη της κοινωνίας.



Όπως φαίνεται και στον παραπάνω πίνακα, σχεδόν το 40% των Τρανς ατόμων στην Ευρώπη δήλωσαν πως έρχονται αρκετά συχνά αντιμέτωπα με παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους, όπως είναι οι διακρίσεις, η βία και η παρενόχληση, εξαιτίας της ταυτότητας του φύλου τους.



Παράλληλα, στην ερώτηση του κατά πόσο είναι εξοικειωμένη η εκάστοτε χώρα σχετικά με την προώθηση θετικών μέτρων για τον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων των Τρανς ατόμων, το 90% των συμμετεχόντων απάντησε πως στην Ελλάδα οι δημόσιες καμπάνιες για την ισότητα και την ενίσχυση της Τρανς ορατότητας είναι αρκετά έως πολύ σπάνιες.


Σύμφωνα με νέα στοιχεία που διαθέτουμε από πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2019 στην Ε.Ε., τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν κυμαίνονται στα ίδια επίπεδα. Όπως βλέπουμε στον παρακάτω πίνακα, το 48% των Τρανς ατόμων δήλωσαν πως έχουν δεχτεί παρενόχληση στην Ελλάδα απλά και μόνο επειδή ανήκουν στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, σε ποσοστό 33% στο διάστημα ενός έτους.



Όλα τα δεδομένα κλείνουν σε μία κοινή παραδοχή, αποδεικνύοντας πως τα Τρανς άτομα στην Ελλάδα μεγαλώνουν και ζουν σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που -ως επί το πλείστον- αγνοεί την ύπαρξη και τις ανάγκες τους. Εύλογα, η αγνόηση των ταυτοτήτων φύλου από την νομοθεσία, την εκπαίδευση και τα ΜΜΕ θέτουν τα άτομα που δεν εντάσσονται σε αυτό που λέμε «ετεροκανονικότητα» -δηλαδή την επιβαλλόμενη δυαδικότητα του φύλου, καθώς και την πίστη στην ιδέα πως η ετεροφυλοφιλία είναι ο μοναδικός φυσιολογικός και αποδεκτός σεξουαλικός προσανατολισμός- σε καθημερινές διακρίσεις, ενώ είναι πολύ πιθανό να απειλείται και η σωματική τους ακεραιότητα.


«Θέλει ψυχή, τόλμη και “γερό στομάχι” ο αγώνας για περισσότερη ορατότητα, μέσα σε ένα κόσμο που σε θέλει αόρατο»

-Άννα Απέργη, Γραμματέας Περιφέρειας του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ)


Σύμφωνα με το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, το 2019 σημειώθηκαν 25 βίαια περιστατικά σε Τρανς άτομα στην Ελλάδα απλά επειδή ανήκαν στην Τρανς κοινότητα. Για την ευαισθητοποίηση αναφορικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα Τρανς άτομα στην καθημερινότητά τους, αλλά και την ανάδειξη των θυμάτων τρανσφοβικού μίσους και βίας, έχει καθιερωθεί η παγκόσμια ημέρα Τρανς μνήμης. Τα στοιχεία που συγκεντρώνονται κάθε χρόνο μας δείχνουν πως η Ελλάδα χρειάζεται να διανύσει πολλά χιλιόμετρα για την αναγνώριση των Τρανς δικαιωμάτων και την ισότιμη αντιμετώπισή τους στην κοινωνία.


«Φέτος ο αγώνας γίνεται ακόμη πιο δύσκολος, μιας και εδώ και ένα χρόνο, η χώρα μας βρίσκεται μέσα σε μία πρωτόγνωρη αλλά και πολυεπίπεδη κρίση. Μία υγειονομική κρίση, που ήταν αναπόφευκτο να εξελιχθεί πολύ γρήγορα και σε μία οικονομική αλλά και πολιτιστική κρίση, που επηρεάζει αρνητικά ιδιαίτερα τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Ανάμεσα σε αυτές και τα Τρανς πρόσωπα».

-Άννα Απέργη, Γραμματέας Περιφέρειας του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ)


Τόσο η προσβλητική και παραπλανητική παρουσίαση της Τρανς κοινότητας από τα ελληνικά ΜΜΕ, όσο και τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από παλαιότερες και πρόσφατες Ευρωπαϊκές έρευνες αποδεικνύουν πως η ορατότητα των Τρανς ατόμων στην Ελλάδα κινδυνεύει να χαθεί ακόμη περισσότερο μέσα στο πρωτόγνωρο κλίμα που έφερε η πανδημία. Ας μην ξεχνάμε πως τα δικαιώματα των Τρανς ατόμων είναι ανθρώπινα δικαιώματα, η προστασία των οποίων οφείλει να αποτελεί κοινό στόχο όλων μας.

94 προβολές0 σχόλια