Γιατί οι Άνθρωποι Πιστεύουν τις Θεωρίες Συνωμοσίας;

Οι θεωρίες συνωμοσίας υπάρχουν από τότε που ξεκινά ο χρόνος και ο χώρος, αλλά μόλις τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες, οι δημοσιογράφοι και οι ψυχολόγοι έχουν αρχίσει να ασχολούνται εντατικά με τους λόγους που ένα ποσοστό των ανθρώπων πιστεύει σε αυτές και πως τα social media βοηθούν στην υπερμετάδοσή τους. Ο Κορωνοϊός μας έδειξε πως οι θεωρίες συνωμοσίας μπορούν, εάν είναι πολύ οργανωμένες, να επηρεάσουν εκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο. Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι στις θεωρίες συνωμοσίας; Για ποιους λόγους υπάρχουν οι θεωρίες συνωμοσίας; Βασίζονται σε στοιχεία ή σε πλαστές θεωρίες των δημιουργών τους;



Ποιοι είναι οι άνθρωποι που είναι πιο πιθανό να πιστέψουν τις θεωρίες συνωμοσίας;


Ψυχολόγοι, όπως, ο Lantian, αναφέρουν πως οι άνθρωποι που είναι ευάλωτοι στις θεωρίες συνωμοσίας έχουν συνήθως τα εξής χαρακτηριστικά:


  1. Είναι ανοιχτοί σε νέες και οποιεσδήποτε εμπειρίες.

  2. Είναι πολύ δύσπιστοι και πιστεύουν πως η πλήρης αλήθεια τους κρύβεται από ανώτερες πηγές.

  3. Παρουσιάζουν χαμηλή αίσθηση της συνεργασίας και της ευχαρίστησης από αυτήν. Είναι συνήθως μοναχικοί, με μικρό κοινωνικό κύκλο και δεν μπορούν εύκολα να συνεργαστούν με άλλους ανθρώπους.

  4. Παρουσιάζουν μακιαβελισμό, δηλαδή μια εγωιστική συμπεριφορά, η οποία τους οδηγεί σε πράξεις που ευνοούν μόνο αυτούς και την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκουν, με αρνητικά αποτελέσματα για τους υπόλοιπους (βλ. ανθρώπους που δεν φορούν μάσκα στα μέσα μεταφοράς, θέτοντας σε κίνδυνο τους υπόλοιπους).


Γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν ανάγκη να πιστέψουν τις θεωρίες συνωμοσίας;



Για να κατανοήσουμε καλύτερα τους λόγους για τους οποίους κάποιοι άνθρωποι πιστεύουν τις θεωρίες συνωμοσίας, θα χρησιμοποιήσουμε το παράδειγμα του Κορωνοϊού, καθώς αποτελεί το πιο πρόσφατο γεγονός. Καθημερινά, λόγω της συνεχούς εξέλιξης του Κορωνοϊού, προκύπτουν νέα επιστημονικά δεδομένα, τα οποία οδηγούν σε αλλαγές των επιστημονικών αποφάσεων για την ασφάλεια των ανθρώπων. Επομένως, τους πρώτους μήνες θεωρούνταν πως η μάσκα δεν προσφέρει ιδιαίτερη βοήθεια. Αργότερα, όμως, μετά από ανακάλυψη νέων επιστημονικών δεδομένων -καθώς ο Κορωνοϊός είναι ένας νέος ιός- αποφασίστηκε πως τελικά βοηθούν στην μείωση της εξάπλωσης των σταγονιδίων από ασθενείς και πιθανούς μεταδότες. Εάν κανείς σκεφτεί λογικά και πει πως "έχουμε μια νέα ασθένεια. Τα δεδομένα αλλάζουν συνεχώς και επομένως οι αλλαγές στα ευρήματα είναι απόλυτα λογικές", τότε θα καταλήξει στο ότι η επιστημονική κοινότητα δεν θέλει το κακό του, αλλά απλά ανακαλύπτει νέα επιστημονικά δεδομένα για αυτόν τον νέο ιό.


Από την άλλη, όμως, έχουμε τους εκατομμύρια ανθρώπους με τα παραπάνω χαρακτηριστικά, οι οποίοι αρνούνται να σκεφτούν με την λογική και νιώθοντας πως μια νέα τάξη πραγμάτων έρχεται, φοβούμενοι από τις πολλές θεωρίες συνωμοσίας που βλέπουν, καταλήγουν στο να τις πιστέψουν, καθώς είναι πιο εύκολα κατανοητές και δεν απαιτούν ιδιαίτερη σκέψη και λογική. Μερικές από τις θεωρίες συνωμοσίας είναι υπερβολικά ψεύτικες για να κρατήσουν μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως αυτή του 5G, αλλά οι συνωμοσιολόγοι μπορούν για πολύ καιρό ακόμη να "επιβιώσουν" από τις θεωρίες συνωμοσίας για τον Κορωνοϊό, καθώς αυτές βασίζονται στο εμβόλιο, το οποίο δεν έχει βγει στην αγορά. Η θεωρία αυτή, λοιπόν, τονίζει πως μέσα σε αυτό το εμβόλιο θα υπάρχει τσιπάκι που έφτιαξε ο Bill Gates, για να ελέγχει την ανθρωπότητα. Αυτή η θεωρία, εάν αναλυθεί και υπάρξει fact-checking, θα καταρριφθεί άμεσα, καθώς δεν υπάρχει ούτε ένα επίσημο στοιχείο-έγγραφο που να αποδεικνύει πως κάτι τέτοιο ισχύει. Παρόλα αυτά, στον σύγχρονο κόσμο των social media, αρνούμαστε να ψάξουμε για στοιχεία και θεωρούμε αληθινό οτιδήποτε μας πλασάρεται σαν διαφορετικό και ως ένα καλά κρυμμένο μυστικό που μόνο εμείς θα γνωρίζουμε, ανήκοντας έτσι σε μια ομάδα με "ιερό σκοπό", αυτόν της προβολής της μοναδικής (για αυτούς), αλλά και πλήρως αστοιχείωτης, αλήθειας.



Ο Ρόλος των Social Media στην Μετάδοση Θεωριών Συνωμοσίας



Τα social media (Facebook, Instagram, Twitter, Youtube etc) είναι η κύρια πηγή μετάδοσης ψευδών ειδήσεων και θεωριών συνωμοσίας, καθώς παρέχουν σχεδόν απόλυτη ελευθερία στους χρήστες τους, να μεταδώσουν ό,τι πληροφορίες θέλουν. Έτσι, εκατοντάδες ομάδες έχουν δημιουργηθεί στο facebook, οι οποίες μιλούν για το "ψέμα του Κορωνοϊού", για την κακή επίδραση των μασκών στην υγεία, για το εμβόλιο και τα τσιπάκια. Η αλλαγή στον τομέα της δημοσιογραφίας, έφερε δισεκατομμύρια ανθρώπους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία επιλέγουν ως επίσημη πηγή ενημέρωσής τους. Δεν γνωρίζουν, όμως, πως αυτή τους η πράξη μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες στην ποιότητα της ενημέρωσής τους. Στο διαδίκτυο, ο καθένας μπορεί να δημοσιεύσει μια δική του, φτιαχτή είδηση, χωρίς πηγές, χωρίς κανένα στοιχείο και πάλι θα υπάρξουν άνθρωποι που θα την πιστέψουν, καθώς θεωρούν έμπιστα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.


Αυτό που πρέπει να σταματήσει είναι η αδράνεια και η απάθεια εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως, όσον αφορά την ενημέρωσή τους. Ο καθένας από εμάς μπορεί να γράψει ένα άρθρο σε ένα blog που μόλις δημιούργησε, χωρίς να αναφέρει το όνομά του και να αρχίσει να μεταδίδει θεωρίες συνωμοσίας, οι οποίες καμουφλαρισμένες σε ένα οργανωμένο site, φαίνονται αληθινές. Ελέγξτε τις πηγές σας, τις πηγές του άρθρου και ποιος είναι ο συγγραφέας. Εάν δείτε ένα άρθρο που δεν αναφέρει καμία επίσημη πηγή, μην το πιστέψετε τόσο εύκολα. Αντιθέτως, χρησιμοποιείστε αυτό το άρθρο ως κινητήριο δύναμη για έρευνα. Ψάξτε, λοιπόν, σε επίσημες πηγές, εάν τα λεγόμενα του άρθρου ισχύουν και εάν δεν βρείτε τίποτα σχετικό, τότε μπορείτε να καταλάβετε πως πέσατε θύμα μιας θεωρίας συνωμοσίας ή μιας ψευδούς είδησης.




Στις δύσκολες στιγμές που ζούμε, πρέπει πάντοτε να πορευόμαστε με την λογική και την αναλυτική σκέψη. Οι θεωρίες συνωμοσίας καταρρίπτονται η μία μετά την άλλη, αλλά δεν θα σταματήσουν ποτέ να υπάρχουν, γιατί βασίζονται στην συνεχή αδράνεια αρκετών ανθρώπων και την αδιαφορία τους για την σωστή ενημέρωση. Η απάντηση, λοιπόν, σε κάθε θεωρία συνωμοσίας και ψευδή είδηση είναι η προσωπική έρευνα, από επίσημες πηγές, και η λογική.



13 προβολές0 σχόλια