Είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εχθρός ή σύμμαχος της δημοκρατίας;

Γράφει η Κυριακή Μπλόσκα



Πηγή: unsplush

Αδιαμφισβήτητα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως. Παρόλο που η αρχική τους χρήση αποσκοπούσε στην δημιουργία μία νέας, εικονικής, γειτονιάς και την διευκόλυνση της επικοινωνίας εν γένει, τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε πως τα Fake News που ανακυκλώνονται στις διαδικτυακές πλατφόρμες έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη επικοινωνία, με την πραγματικότητα πια να ξεφεύγει από την αναρρύθμιση των πλεονεκτημάτων της ψηφιακής επικοινωνίας και να εγείρεται το ερώτημα: ποια είναι, τελικά, η επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην δημοκρατία;



Ποικίλες απόψεις ακούγονται αναφορικά με την διαχείριση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με δύο να φαίνεται πως επικρατούν


Υπάρχει η αρκετά δημοφιλής άποψη πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δίνουν βήμα σε όσους δεν έχουν φωνή, στους κοινωνικά αποκλεισμένους πολίτες, στους ανθρώπους που υποτιμούνται από τους έχοντες ισχύ, η οποία υποστηρίζει πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν, γενικότερα, θετική επίδραση στην δημοκρατία. Σύμφωνα με την άποψη αυτή, δεν χρειάζεται κάποιο είδος ελέγχου στην ελεύθερη διάδοση της πληροφορίας, καθώς η ίδια δεν αποτελεί απειλή στην κοινωνία, αλλά ένα χρήσιμο εργαλείο για όλα τα μέλη της.


Πηγή: tovima.gr

Ένα από τα θετικά παραδείγματα της θετικής χρήσης των social media αποτελεί το κίνημα της 6ης Απριλίου 2008, όπου -όταν η Δύση χρησιμοποιούσε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την εύρεση παλιών συμμαθητών και φίλων- οι Αραβικές χώρες (Αίγυπτος, Λιβύη, Συρία, Τυνησία) τα χρησιμοποίησαν για την οργάνωση και τον συντονισμό κινημάτων που τάσσονταν κατά των κυβερνήσεων και των αντιδημοκρατικών πρακτικών τους.


Έτσι, το κίνημα της 6ης Απριλίου -που ξεκίνησε από το Facebook- συγκέντρωσε ένα εκατομμύριο ανθρώπους σε μαζικές απεργίες που λάμβαναν χώρα στην Αίγυπτο υπέρ των βασικών θεμελιωδών δικαιωμάτων για την βελτίωση του τότε πολιτικού σκηνικού, ενώ η απήχηση αυτής της δράσης ήταν τόσο μεγάλη που συνεχίστηκε με στόχο πια την ανατροπή του καθεστώς του Μουμπάρακ και της Τυνησίας. Πολύ σημαντικό στοιχείο στις κινητοποιήσεις αυτές -πέρα από την συσπείρωση μέσω των social media- υπήρξε η δυνατότητα ελεύθερης κοινοποίησης των βίντεο σε εξίσου δημοφιλείς πλατφόρμες όπως Youtube, Facebook και Twitter, τα οποία έδειχναν αμοντάριστες σκηνές από την παρενόχληση των δημοσιογράφων και ακτιβιστών από το πολιτικό καθεστώς κατά την διάρκεια των διαμαρτυριών.


Το αποτέλεσμα των εξεγέρσεων αυτών -που σήμερα αποκαλούνται «Αραβική Άνοιξη»- μας δείχνει πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απέκτησαν πολιτική δύναμη την οποία και μεταβιβάζουν στους χρήστες τους.


Παράλληλα, η πραγματικότητα μας αποδεικνύει πως δεν είναι όλα ρόδινα στην χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Καθώς το διαδίκτυο δεν είναι απλώς μία πηγή πληροφοριών, διασκέδασης κ.α. αλλά αποτελεί πια μία εικονική απεικόνιση της κοινωνίας με πραγματική δύναμη και εξουσία, τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να ακούγεται η άποψη πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν βλαβερά για την δημοκρατία. Συγκεκριμένα, τα Fake News και η γρήγορη, αφιλτράριστη διάδοση μη έγκυρων πληροφοριών έχουν μετατρέψει τα social media από έναν ασφαλή χώρο σε έναν χαοτικό περιβάλλον, όπου η πληροφορία έχει χάσει πια την εγκυρότητά της.


Η άνοδος των Fake News και οι συζητήσεις για την καταπολέμησή τους.


Μπροστά σ’ αυτόν τον προβληματισμό έχουν ακουστεί διάφορες πιθανές λύσεις, όπως η άποψη που αναγνωρίζει την πολιτική εξουσία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και θεωρεί πως εφόσον η πλειοψηφία του κόσμου τα χρησιμοποιεί για να ενημερώνεται και να ενημερώνει- άρα σαν ειδησεογραφικό οργανισμό- , πρέπει να θέσουμε αυστηρούς κανόνες στην διάδοση των πληροφοριών, να εφαρμόσουμε δηλαδή τους κανόνες που ισχύουν στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης.


Έτσι, αν τα social media αναγνωριστούν ως νέοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί, η πληροφορία θα ελέγχεται και θα ισχύουν οι δημοσιογραφικοί κώδικες δεοντολογίας για την αποφυγή του διχασμού που επιφέρει η ανακύκλωση μη έγκυρων ειδήσεων. Την άποψη αυτή φαίνεται πως συμμερίζεται, εν μέρει και το Twitter, καθώς μετά την πρωτοφανή επίθεση των υποστηρικτών του Trump στο Καπιτώλιο – η οποία συσπειρώθηκε μέσω της προώθησης Hoaxes σχετικά με την εκλογική διαδικασία από τον προσωπικό λογαριασμό του στο Twitter- το μέσο αναγνώρισε πως η διαρκής αφιλτράριστη διακίνηση των fake news προκάλεσε βία και απείλησε την Δημοκρατία.


Πηγή: nytimes.com

Ωστόσο, όταν η απόφαση αυτή δεν αφορά μόνο τα μεγάλα επικοινωνιακά μέσα, αλλά καθημερινά προφίλ στα social media, τότε ελλοχεύουν κίνδυνοι για την ελευθερία της έκφρασης που χαρακτηρίζει τις δημοκρατικές κοινωνίες. Η χρήση των social media σαν ένα πραγματικό παραδοσιακό μέσο ενημέρωσης όχι μόνο αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύπλοκο εγχείρημα, αλλά απειλεί και την ελευθερία των πολιτών που τα χρησιμοποιούν ακριβώς επειδή δεν διαθέτουν κάποιο άλλο μέσο άσκησης κριτικής και πίεσης ειδικά στις συνθήκες εγκλεισμού που ανά διαστήματα βιώνουμε εδώ και ένα χρόνο.


Τι είναι τελικά η δημοκρατία;


Για να αναγνωρίσουμε καλύτερα την ρίζα του προβλήματος, θα πρέπει να αλλάξουμε πορεία και να αναρωτηθούμε ποιος είναι, εν τέλει, ο ρόλος της δημοκρατίας στην σημερινή εποχή. Στις 12 Μαρτίου, με αφορμή τις δυσαρεστημένες αντιδράσεις του κόσμου αναφορικά με τα περιστατικά αστυνομικής βίας των τελευταίων ημερών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε σε ομιλία του από το βήμα της Βουλής πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι εχθρός της δημοκρατίας τονίζοντας πως «δημιουργούν στεγανά έντασης, όχι στεγανά διαλόγου και αυτό είναι κακό για την δημοκρατία μας».


Πηγή: pronews.gr

Καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν απευθύνονται πια σε ένα στενό, περιορισμένο κύκλο, αλλά αφορούν όλους τους χρήστες που έχουν την ευκαιρία να εκφραστούν και να ασκήσουν κριτική, ουσιαστικά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι η δημοσιογραφία των πολιτών. Αν θεωρήσουμε πως πρέπει να εφαρμοστούν οι δημοσιογραφικοί κανόνες για να αντιμετωπιστεί η πόλωση και ο διχασμός, ποιος θα ελέγχει τι θα διακινείται και με ποια κριτήρια θα λογοκρίνονται καθημερινά προφίλ πολιτών στα social media;


Τί είναι, τελικά, δημοκρατία; Το να συμφωνούμε όλοι μαζί ή το να διαφωνούμε για το τι είναι αλήθεια;


Η Ελλάδα βρίσκεται στην 65η θέση όσον αφορά την ελευθερία του τύπου στην Ε.Ε, με την κατάστασή της να θεωρείται προβληματική προς κακή.



Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν είτε εξαιρετικά είτε βλαβερά για την δημοκρατία, ανάλογα με το είδος της δημοκρατίας που επικρατεί σε κάθε χώρα. Όταν ο πρωθυπουργός της Ελλάδας τα χαρακτηρίζει επιβλαβή για την δημοκρατία μετά την αγανάκτηση του κόσμου που ασκεί πιέσεις για τα λάθη της κυβέρνησης, ας αναλογιστούμε τελικά ποιος διχάζει τον κόσμο: τα social media ή η πολιτική εξουσία που τα κατηγορεί;


146 προβολές0 σχόλια