Ευθανασία : Ένα τέλος στη ζωή ή μια ζωή δίχως τέλος;

Γράφει η Δήμητρα Χαρέλη


Η άνθηση της τεχνολογικής επιστήμης έχει προσφέρει γενναιόδωρα απαντήσεις με τη μορφή θεραπείας και πρόληψης σε χρόνιες ασθένειες που ταλαιπώρησαν αρκετά την παγκόσμια σωματική και ψυχική υγεία. Κάθε μορφή νόσου διαφοροποιείται από οργανισμό σε οργανισμό κάνοντας απρόβλεπτη την έκβαση της.


Τα τολμηρά άλματα της ιατρικής εξέλιξης είναι ο κυριότερος παράγοντας που έχει ενισχύσει τα τελευταία χρόνια και τη συζήτηση για το ενδεχόμενο ευθανασίας. Ένα ενδεχόμενο που προκαλεί τεράστια αντιπαράθεση μεταξύ της ιατρικής επιστήμης, της εκκλησίας και του νόμου. Ένα ενδεχόμενο το οποίο συνοδεύεται από την γενικότερη αντίληψη που αναπτύσσει ο καθένας για το νόημα της ζωής, η οποία καθιστά το θέμα καθαρά προσωπικό.



Απροσπέραστη δεν γινόταν να χαρακτηριστεί η οριστική έγκριση του Ισπανικού Κοινοβουλίου για την νομιμοποίηση της ευθανασίας σε περιπτώσεις ανίατης ασθένειας ή εκφυλιστικής νόσου. Μια απόφαση που διατάραξε τις ισορροπίες και έφερε έντονες αντιπαραθέσεις καθώς η ενδυνάμωσή της προήλθε μέσα από την υποστήριξη κυρίως αριστερών κομμάτων. Με αυτή την έγκριση αυτομάτως η Ισπανία γίνεται η τέταρτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει προχωρήσει στην αποδοχή και την εφαρμογή της διαδικασίας, εφόσον έχουν εξαντληθεί όλα τα εναλλακτικά σενάρια.


Η διαδικασία της ευθανασίας μπορεί να χαρακτηριστεί εκούσια σε περιπτώσεις όπου ο ίδιος ο ασθενής επιθυμεί να πάρει το βάρος της απόφασης εγκρίνοντας την, είτε ακούσια όπου είναι αδύνατον λόγω της προχωρημένης κατάστασης να αποφανθεί ο ίδιος ο ασθενής και αναλαμβάνει την έκβαση της κατάστασης κάποιο τρίτο πρόσωπο. Πρόκειται για μια διαδικασία που προϋποθέτει αρκετά στάδια πριν την οριστική εκπλήρωση της:


1. Η εφαρμογή του νόμου είναι δυνατή μόνο σε περιπτώσεις που ανιχνεύεται ανίατη ασθένεια, η οποία έχει προκαλέσει την πλήρη εξαθλίωση του ασθενούς.

2. Το αίτημα της ευθανασίας απαραιτήτως εγκρίνεται από άτομα με πλήρη πνευματική ικανότητα και μόνο εφόσον αυτό πραγματοποιηθεί συνειδητά.

3. Το παραπάνω αίτημα αυστηρά πρέπει να επαναληφθεί εντός 15 ημερών.

Σε κάθε περίπτωση, ο γιατρός έχει κάθε δικαίωμα να προχωρήσει σε απόρριψη του αιτήματος εφόσον και αν κρίνει ο ίδιος ότι κάποιο από τα προαναφερόμενα κριτήρια δεν εκπληρώνεται. Όρος που μπορεί να τοποθετείται στα ψιλά γράμματα αλλά μεγάλης βαρύτητας καθώς φέρει την υπογραφή και τη συγκατάθεση του ονόματος του.



Διεθνής Νομοθεσία για την Ευθανασία

Στα πλαίσια του διεθνούς δικαίου υπάρχει το περιθώριο επιλογής από την πλευρά του εκάστοτε εθνικού νόμου, καθώς κρίνεται αδύνατη η ομοφωνία μπροστά στην πολυπλοκότητα του ζητήματος της ευθανασίας. Από την άλλη πλευρά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων αποφεύγει μέχρι και σήμερα να τοποθετηθεί μπροστά σε ένα τόσο λεπτό θέμα. Να υπογραμμιστεί πως τα τελευταία 30 χρόνια η επίσημη αποδοχή και η εφαρμογή ευθανασίας αποτελεί χαρακτηριστικό των ανεπτυγμένων χωρών. Αρκετές χώρες παγκοσμίως έχουν προχωρήσει στην αποδοχή τους με απαράβατο όρο να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.


Συγκεκριμένα στον Καναδά, στο Βέλγιο και στην Ολλανδία με σχετικό νόμο που ψηφίστηκε το 2001, στην Κολομβία και στο Λουξεμβούργο όπου έχει δοθεί η έγκριση να προχωρούν στην διαδικασία ευθανασίας. Ενώ στις παρακάτω χώρες αν και απαγορεύεται η ευθανασία έχει επιτραπεί η υποβοηθούμενη από τον γιατρό αυτοκτονία: Ελβετία όπου αποτελεί την μοναδική χώρα η οποία δέχεται αλλοεθνείς ώστε να προχωρήσουν σε σχετική διαδικασία χωρίς αυτή να θεωρείται ποινικό αδίκημα , Όρεγκον, Ουάσινγκτον, Μοντάνα, Βέρμοντ και Καλιφόρνια. Τέλος, η Γερμανία είναι μία χώρα που τάσσεται υπέρ της παθητικής ευθανασίας μόνο σε περίπτωση που ο ίδιος ο ασθενής το ζητήσει. Μετά την τεράστια συμβολή της τεχνολογίας στην ιατρική επιστήμη μεγαλώνει όλο και περισσότερο η φωνή υπέρ της ευθανασίας τόσο στις ΗΠΑ όσο και στον χώρο της Δυτικής Ευρώπης.


Κοινή γραμμή για την εκκλησία και τον νόμο στην Ελλάδα


Παράγραφος 2, Κεφάλαιο 5 του Συνταγματικού Δικαίου : «όλοι όσοι ευρίσκονται στην ελληνική επικράτεια απολαμβάνουν της απόλυτης προστασίας της ζωής».


Η παραπάνω φράση καλύπτει με ακρίβεια τη στάση της ελληνικής νομοθεσίας, η οποία ονομάζει παράνομη και απαγορευμένη πράξη την ευθανασία. Δεν προβλέπεται κάποια συγκεκριμένη νομοθεσία, ενώ κάθε φορά που εξετάζεται αυτό το ζήτημα από τις ήδη προ υπάρχουσες επιταγές του νόμου χαρακτηρίζεται με τον όρο εν συναινέσει ανθρωποκτονία για τα ελληνικά δεδομένα.


Ειδικότερα στο άρθρο 300 καταγράφεται αυτολεξεί «όποιος αποφάσισε και εκτέλεσε ανθρωποκτονία ύστερα από σπουδαία και επίμονη απαίτηση του θύματος και από οίκτο για αυτόν που έπασχε από ανίατη ασθένεια τιμωρείται με φυλάκιση». Σε πλήρης ταύτιση βρίσκεται και η απόλυτη στάση της εκκλησίας, η οποία είναι αντίθετη σε τέτοιου είδους πρακτικές. Το ισχυρότερο επιχείρημα της είναι ο απεριόριστος σεβασμός που οφείλει ο καθένας καθημερινά να δείχνει απέναντι στο ανώτατο δώρο που έχει λάβει δηλαδή την ίδια τη ζωή. Κοινώς, η ακριβέστερη μετάφραση του επιχειρήματος είναι εγκληματική πράξη. Το ερώτημα είναι, κατά πόσο μπορεί να θεωρηθεί έγκλημα η πραγματική επιθυμία ενός ασθενούς; Το ζήτημα της αυτοδιάθεσης είναι από μόνο του ανυπολόγιστης αξίας και διασφαλίζεται μέσα από τεράστιους αγώνες.



Σε πολλές περιπτώσεις η κορδέλα της ζωής μπορεί απλά να τελειώνει στο πάτημα ενός κουμπιού. Η αποσύνδεση του ασθενούς από το μηχάνημα τεχνητής διατήρησης στη ζωή μπορεί να θεωρηθεί μία μορφή ευθανασίας. Τέτοιου είδους πρακτικές εφαρμόζονται μόνο σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ξεκάθαρη τοποθέτηση του ίδιου του ασθενούς ή μπροστά σε μια συνεχόμενη φθίνουσα πορεία της υγείας του. Ο όρος ευθανασία κρύβει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα, με το πρώτο συνθετικό να φανερώνει με ακρίβεια το πραγματικό του περιεχόμενο, δηλαδή έναν καλό και ήρεμο θάνατο.


Με το πέρασμα του χρόνου το νόημα ξεθώριασε και πήρε μια εντελώς διαφορετική ερμηνεία, επομένως η παραπάνω αναφορά κρίνεται απαραίτητη. Μια από τους θερμούς υποστηρικτές της ευθανασίας είναι η Δημοσιογράφος Ασούν Γκόμεζ Μπουένο από την Ισπανία, η οποία μέσα από την προσωπική της ιστορία αντιλήφθηκε πόσο καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί η συμβολή αυτής της διαδικασίας. Το 2017 έχασε τον σύζυγο της, ο οποίος πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του υποφέροντας από σκλήρυνση κατά πλάκας. Η εικόνα του συζύγου της στο μυαλό της στις τελευταίες του στιγμές, καθώς και ο ατελείωτος σωματικός και ψυχικός του πόνος την οδήγησε στα παρακάτω λόγια: "Δεν θέλω κανένας άλλος να ζήσει αυτή την κόλαση όπως ο άνδρας μου. Η ευθανασία είναι ένα δικαίωμα που μπορεί να ζητήσει μόνο ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος. Είναι δικαίωμα, όχι υποχρέωση".



Το σημαντικότερο εφόδιο που έχουμε για να πορευτούμε σ ’αυτή τη ζωή είναι η αξιοπρέπεια. Πόσο δίκαιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το αίσθημα της αναξιοπρέπειας και της αυτολύπησης έστω και για ένα λεπτό στα μάτια ενός αρρώστου; Το ζήτημα της ευθανασίας εμπλέκει στη συζήτηση πολλές υποενότητες όπως είναι αυτή της ηθικής ή το πραγματικό νόημα της ζωής, έννοιες καθαρά προσωπικές που δεν μπορούν να περιοριστούν μέσα σε επικεφαλίδες νόμων ή δικαστικές αποφάσεις. Είναι σημαντικό μέσα σε ένα ταλαιπωρημένο σώμα να διατηρείται καθαρή η ψυχή εμποτισμένη μέχρι την τελευταία στιγμή με αυτοκαθορισμό, αυτοσεβασμό και αξιοπρέπεια.


Βιβλιογραφία: Περιοδικό της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών Μάιος Ιούνιος,2020

Η Καθημερινή

270 Προβολές0 Σχόλια

Πρόσφατες αναρτήσεις

Εμφάνιση όλων