Η ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων και ο ρόλος της Ελλάδας

Γράφει η Μαρία Μαυροματίδου


Αναμφίβολα η υγειονομική κρίση ήρθε να κλονίσει την καθεστηκυία τάξη πραγμάτων, αμφισβητώντας τον τρόπο ζωής μας, όπως τον γνωρίζαμε μέχρι πρότινος. Θα συμφωνούσαμε ότι η απουσία εξ επαφής επικοινωνίας, η ανάπτυξη τηλεργασίας και τηλεκπαίδευσης, η υπερφόρτωση του τομέα της περίθαλψης κι η κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας είναι μερικές μόνο από τις ενδεικτικές αλλαγές που προέκυψαν.


Σε αυτό το πλαίσιο, εκφράστηκαν έντονες ανησυχίες και για τη διοργάνωση των Αγώνων της 32ης Ολυμπιάδας στο Τόκιο. Ως ένα ακόμη απότοκο της πανδημίας, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2020 –που επρόκειτο να διενεργηθούν μεταξύ 24 Ιουλίου και 9 Αυγούστου του περσινού έτους- αναβλήθηκαν για φέτος, όταν στις 23 Ιουλίου άναψε η ολυμπιακή φλόγα στην πρωτεύουσα της Ιαπωνίας. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες κατάφεραν να μείνουν πιστοί στο ραντεβού τους παρά τις αντιξοότητες που συνάντησαν στο δρόμο τους. Ίσως φέτος, λοιπόν, να είναι πιο σημαντικό από ποτέ να αναδείξουμε το ταξίδι τους στο βάθος του χρόνου, επικεντρωμένοι στις αξίες και τα ιδανικά που αντιπροσωπεύουν.


ολυμπιακοι αγωνες ελλαδα
Πηγή εικόνας: Reuters

Η ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων


Οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες διεξήχθησαν στην Αθήνα του 1896. Μία εποχή κατά την οποία η Ελλάδα βρισκόταν σε δεινή οικονομική κατάσταση, ο λαός της έσπευσε να ενωθεί, προκειμένου να φέρει σε πέρας την οργάνωση των αγώνων. Σε αυτό το σημείο, η συμβολή του βασιλιά Γεωργίου κρίθηκε ουσιώδης, αφού ο ίδιος κατάφερε να συγκεντρώσει το αναγκαίο εκείνο χρηματικό ποσό, μέσω εράνων και συνεισφορών ευκατάστατων Ελλήνων, για την πραγματοποίηση των αγώνων. Εν τέλει, η έναρξη των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων της σύγχρονης εποχής έγινε στο Παναθηναϊκό Στάδιο, ανήμερα της εθνικής επετείου της χώρας, ώστε να μνημονευτεί η ελληνική επανάσταση (25 Μαρτίου). Αξίζει να λεχθεί ότι το Παναθηναϊκό Στάδιο ανακαινίστηκε πλήρως χάρις την οικονομική βοήθεια που διατέθηκε από την κληρονομιά του εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ.


Oι Αγώνες του 1896 διήρκεσαν δύο εβδομάδες, οδηγώντας στην παγκόσμια έκθεση και την επικοινωνία ανάμεσα στα κράτη του κόσμου. Απέπνεαν έναν ευρωπαϊκό αέρα, ενώ καλούσαν την αριστοκρατία να τους παρακολουθήσει, με αποτέλεσμα την ανάδειξη της Ελλάδας. Όσον αφορά τους αθλητές, οι λευκοί άνδρες ήταν οι μοναδικοί πρωταγωνιστές της εκδήλωσης και αριθμούσαν τους 241. Σύμφωνα με τα δεδομένα των New York Times, οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες της σύγχρονης εποχής προσέλκυσαν 80.000 θεατές και αποτέλεσαν «μία απολαυστική εκδήλωση και μία εντυπωσιακή έκκληση στη φαντασία». Επιπλέον, ανταποκριτές από τις μεγαλύτερες εφημερίδες της Αμερικής και της Ευρώπης παρευρέθηκαν με σκοπό να μεταδώσουν εικόνες.


Επρόκειτο για μία μεγάλη επιτυχία, με το ενθουσιασμένο κοινό να χειροκροτεί νικητές και ηττημένους, τους αγωνιζόμενους να ασπάζονται τις αξίες και τα ιδανικά του αθλητισμού και εν γένει, τον κόσμο να έρχεται σε επαφή με τις αρχαίες καταβολές της άθλησης. Άμιλλα, τίμια αθλητική προσπάθεια και σεβασμός στον αντίπαλο, το άθλημα, τη διοργάνωση και τους φιλάθλους ήταν μερικές από τις ιδέες των Ολυμπιακών Αγώνων· ιδέες που έγιναν πραγματικότητα εκείνο το έτος και δημιούργησαν προσμονή για τη διεξαγωγή αγώνων της 2ης Ολυμπιάδας. Έκτοτε, οι Ολυμπιακοί Αγώνες διενεργούνται κάθε τέσσερα χρόνια (πλην μερικών εξαιρέσεων), σε διαφορετική χώρα κάθε φορά. Φτάνοντας στο σήμερα, ας εξετάσουμε τον βαθμό βιωσιμότητάς τους στον 21ο αιώνα.


ολυμπιακοι αγωνες σακαρη
Πηγή εικόνας: Getty Images

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στο σήμερα


Οι Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 2021 στο Τόκιο έχουν υποδεχτεί περίπου 11.000 αθλητές ανεξαρτήτως χρώματος και φύλου, ερχόμενοι από περισσότερες από 200 χώρες, τις οποίες και αντιπροσωπεύουν. Κάθε χώρα που συμμετέχει στη μεγάλη αυτή αθλητική διοργάνωση, αποστέλλει τη δική της προσπάθεια, προσδοκώντας όσες κατά το δυνατόν περισσότερες διακρίσεις. Παράλληλα, ο λαός της εκάστοτε χώρας παρακολουθεί με έντονο ενδιαφέρον τις προσπάθειες των αθλητών, ενώ συνδέεται βαθιά με τους αθλητές που τον αντιπροσωπεύουν, μοιράζοντας πολλές φορές τις ίδιες ανησυχίες και σκέψεις.


Θα μπορούσε να σημειωθεί ότι οι φετινοί αγώνες δίνουν μία ισχυρή γροθιά στον COVID-19, ο οποίος μάς στέρησε την απόλαυση του θεάματος πέρυσι. Θα μπορούσε να τονιστεί ότι οι φετινοί αγώνες παύουν για λίγο την πραγματικότητα της πανδημίας –ένα ανήσυχο παρόν, όπου ρατσισμός και προκατάληψη ήρθαν στην επιφάνεια με αφορμή την εξάπλωση του ιού-. Θα μπορούσε ακόμη να λεχθεί ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες πρόσφεραν στους πολίτες του κόσμου ό,τι ο κορονοϊός στέρησε· διασκέδαση και ξεγνοιασιά.


Παρόλα αυτά, οι προβληματισμοί σε σχέση με την ανάγκη διεξαγωγής των αγώνων της 32ης Ολυμπιάδας παραμένουν. Πιο αναλυτικά, οι επικριτές των Ολυμπιακών Αγώνων κάνουν λόγο για μία κατασκευή του 19ου αιώνα, που, όμως, δεν μπορεί να συμβαδίσει με τα πρότυπα της σημερινής κοινωνίας. Ο Han Xiao, πρώην μέλος της εθνικής ομάδας πινγκ-πονγκ των Ηνωμένων Πολιτειών και ενεργό μέλος στο Ολυμπιακό κίνημα διατείνεται ότι το σύστημα της Ολυμπιάδας είναι εντελώς ξεχωριστό από την υπόλοιπη κοινωνία, με τα προβλήματα της διαφθοράς κι απάτης, των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αθλητών να ηχούν.


Συμπληρωματικά, η πανδημία του νέου κορονοϊού μείωσε το άλλοτε παγκόσμιο παραλήρημα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ενδιαφέρον προκαλεί η έρευνα της εταιρείας Ipsos σε 28 χώρες σε όλον τον κόσμο, με κεντρικό θέμα την ανάγκη πραγματοποίησης των αγώνων στο Τόκιο. Η συγκεκριμένη δημοσκόπηση δημοσιεύτηκε στις 13 Ιουλίου και φανέρωσε ότι το 52% των Αμερικανών υποστηρίζει ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες πρέπει να διεξαχθούν, ενώ την πρώτη θέση έχει η Τουρκία, συγκεντρώνοντας το 71% των υποστηρικτών αυτής της άποψης. Ωστόσο, στην περίπτωση των Ιαπώνων, μόνο το 22% αυτών ασπάζεται την ίδια γνώμη.


ολυμπιακοι αγωνες τοκιο
Πηγή εικόνας: Los Angeles Times

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες προς επικοινωνία ηχηρών μηνυμάτων


Μολονότι εκφράζονται πολλές αντίθετες απόψεις όσον αφορά τη σημασία των Ολυμπιακών Αγώνων σήμερα, θα συμφωνούσαμε όλοι στα εξής βασικά χαρακτηριστικά τους, τα οποία παραμένουν αναλλοίωτα με το πέρασμα του χρόνου. Πρώτον, ενισχύουν το εθνικό αίσθημα, αφού οι παρελάσεις, οι σημαίες και οι ύμνοι αναδεικνύουν την ιστορία κάθε συμμετέχουσας χώρας, ενώ συγχρόνως φανερώνουν τον σεβασμό που αποδίδει η κάθε μία στην τελετή των αγώνων. Δεύτερον, αποτελούν ένα όραμα για κάθε αθλητή σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι οι αθλητές αγωνίζονται σε όλη τους τη ζωή, με απώτερο σκοπό να λάβουν μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες και να σκαρφαλώσουν στην κορυφή. Τέλος, θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε ότι η Ολυμπιάδα χρησιμοποιείται πολλές φορές σαν εργαλείο για την μετάδοση ηχηρών κοινωνικών μηνυμάτων, που, απευθυνόμενα σε ένα ευρύ κοινό, ελπίζουν να το ευαισθητοποιήσουν.


Σχετικά με το τελευταίο χαρακτηριστικό των Ολυμπιακών Αγώνων –ένα χαρακτηριστικό που συμβάλλει στο κοινό καλό- αρμόζει να υπογραμμίσουμε την προσπάθεια της γερμανικής ομάδας της ενόργανης γυμναστικής να αντιταχθεί στην υπερσεξουαλικοποίηση του αθλήματος, φέτος. Επεξηγηματικά, οι αθλήτριες δήλωσαν ότι η ενόργανη γυμναστική τείνει να υπερσεξουαλικοποιηθεί εξαιτίας των αποκαλυπτικών στολών που επιτάσσει στις αθλήτριες να φορούν. Απαντώντας, λοιπόν, στα στερεότυπα, η ομάδα φέρει ριζική αλλαγή στον κώδικα ντυσίματος, εμφανιζόμενη με ολόσωμη φόρμα.


«Επιθυμούσαμε να δείξουμε ότι κάθε γυναίκα, κάθε άνθρωπος, θα πρέπει να αποφασίζει τι να φορέσει... Αυτό δεν σημαίνει πως δεν θέλουμε να φοράμε το συνηθισμένο κορμάκι. Είναι μία απόφαση που εξαρτάται από την κάθε μέρα, από το πώς νιώθουμε και το τι θέλουμε. Την ημέρα του αγώνα, θα αποφασίσουμε τι θέλουμε να βάλουμε», ανέφερε η τρεις φορές Ολυμπιονίκης Elisabeth Seitz στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters. Ενδεχομένως τα λόγια της να έχουν περισσότερη βαρύτητα από ποτέ σε μία εποχή που καταδικάζει τον σεξισμό στον αθλητισμό.



Πηγή εικόνας: Getty Images

Εν κατακλείδι, οι Ολυμπιακοί Αγώνες κατάφεραν να εναρμονιστούν σε ορισμένες περιπτώσεις με τα σημεία των καιρών και με γνώμονα την αγάπη για τον αθλητισμό, να παραμείνουν ζωντανοί στον χρόνο. Οι αθλητές που εκπροσωπούν τις χώρες τους αναγνωρίζονται σαν κάτι παρόμοιο με τους «εθνικούς ήρωες» της καθεμίας, ενώ η περηφάνια κι η συγκίνηση είναι ίσως από τα πιο δυνατά συναισθήματα που αντηχούν στους χώρους διεξαγωγής των αγώνων, είτε αυτοί είναι κατακλυσμένοι από χιλιάδες φιλάθλους, είτε είναι άδειοι εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων έναντι της έξαρσης της φονικής πανδημίας COVID-19.

82 προβολές0 σχόλια