Η Φίμωση του Λόγου: Τα Εγκλήματα κατά των Δημοσιογράφων

Γράφει η Μαρία Μαυροματίδου


Το μεσημέρι Παρασκευής της 9ης Απριλίου ήρθαμε αντιμέτωποι με ένα έγκλημα μίσους κατά του αστυνομικού ρεπόρτερ, Γιώργου Καραϊβάζ. Έκτοτε, αστυνομικοί κι ιατροδικαστές εξετάζουν κάθε πτυχή του εγκλήματος, θέτουν στο μικροσκόπιο οποιαδήποτε νέα πληροφορία δύναται να τους οδηγήσει στην εξιχνίαση της υπόθεσης και υπόσχονται την ανακάλυψη τόσο του εντολέα κι εντολοδόχου, όσο και τα κίνητρα αυτών για τη διάπραξη του εγκλήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, ελληνική και διεθνής σκηνή εκφράζουν τα συλλυπητήρια και την εκτίμησή τους προς το έργο του δημοσιογράφου, ενώ πολίτες αναζητούν στο διαδίκτυο -κι όχι μόνο- στοιχεία για την προσωπικότητα του Καραϊβάζ, καθώς και για τη δημοσιογραφική κληρονομιά που άφησε πίσω του. Παράλληλα, εμείς φέρνουμε στο νου μας παρελθοντικές δολοφονικές επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων, αναδεικνύοντας την ανάγκη για προστασία αυτών και τασσόμενοι κατά της επικρατούσας αδράνειας για τα εγκλήματα που λαμβάνουν χώρα στον κλάδο.



Οι λεπτομέρειες του εγκλήματος


Ο Καραϊβάζ έπεσε νεκρός έξω από την κατοικία του στον Άλιμο, έπειτα από δέκα σφαίρες. Η ιατροδικαστική εξέταση φανέρωσε πως οι εκτελεστές προκάλεσαν ένα τραύμα στον λαιμό, έξι στον θώρακα, ένα στη δεξιά παλάμη και τέλος, δύο στο κεφάλι του δημοσιογράφου. Από τα συγκεκριμένα, εικάζεται πως αυτό στην παλάμη ήταν αποτέλεσμα της αμυντικής στάσης που έλαβε ο δημοσιογράφος, ενώ εκείνα στο κεφάλι αποτέλεσαν τη χαριστική βολή, καθώς οι δολοφόνοι πυροβόλησαν τον πεσμένο, πλέον, στο πεζοδρόμιο στόχο τους, λίγο πριν εγκαταλείψουν τον τόπο του εγκλήματος. Εντούτοις, η εικόνα της δολοφονίας είναι ακόμη πολύ αμυδρή, με τις αρμόδιες Αρχές να καταβάλλουν αξιοσημείωτες προσπάθειες καθημερινά, προκειμένου να φέρουν στο φως νέες λεπτομέρειες. Όσον αφορά τον χαρακτήρα της έκνομης ενέργειας, αυτός φαίνεται να ήταν ένα συμβόλαιο θανάτου, καθώς οι αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ απορρίπτουν το ενδεχόμενο να είχε τη μορφή προειδοποίησης. Ειδικότερα, κάνουν λόγο για «επαγγελματίες δολοφόνους» που αναμφίβολα έδρασαν οργανωμένα και ήθελαν να σκοτώσουν τον ρεπόρτερ.


Συμπληρώνοντας το προφίλ των δραστών, οι ίδιοι επέβαιναν σε ένα μηχανάκι, με τον οδηγό ντυμένο στα μαύρα, ενώ τον συνεπιβάτη –που κατείχε παράλληλα και τον ρόλο του εκτελεστή– να χαρακτηρίζει ένα χακί στρατιωτικό μπουφάν με κουκούλα, μία μαύρη χειρουργική μάσκα κι ένα ζευγάρι μαύρα γυαλιά. Οι ίδιοι ενδέχεται να χρησιμοποίησαν όπλο με σιγαστήρα, ένα σενάριο που βρίσκεται προς εξέταση από την αστυνομία. Επιπλέον, το αστυνομικό σώμα διερευνάει τα θέματα με τα οποία ασχολήθηκε ο Καραϊβάζ στην ιστοσελίδα του “bloko.gr” το τελευταίο διάστημα, με σκοπό να συμπεράνει αν συνδέονται με την επίθεση με οποιονδήποτε τρόπο. Φυσικά, δεν θα λείψουν καταθέσεις-μαρτυρίες από τα οικεία πρόσωπα του θύματος, αφού μυστικά, ανησυχίες και προβληματισμοί του αναμένεται να συμβάλλουν στην έρευνα.


Η δολοφονία του Καραϊβάζ ως παγκόσμια είδηση


Ο βίαιος θάνατος του δημοσιογράφου ξεσήκωσε ένα τεράστιο κύμα υποστήριξης τόσο προς την οικογένεια του εκλιπόντος, όσο και προς τον ελληνικό δημοσιογραφικό χώρο. Ας εστιάσουμε το βλέμμα μας στις δηλώσεις προσώπων του εσωτερικού, αλλά και εξωτερικού πολιτικού τοπίου:


  • 1. Κ. Μητσοτάκης: «Η εν ψυχρώ δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ έχει σοκάρει όλη την κοινωνία.», αναρτά ο Πρωθυπουργός στον προσωπικό του λογαριασμό στο Twitter.

  • 2. Μ. Χρυσοχοΐδης: «Πολύ γρήγορα, όπως κάνει πάντα η Ελληνική Αστυνομία, θα βρει τους ενόχους και θα τους παραδώσει στην δικαιοσύνη.», δηλώνει ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, προσθέτοντας ότι πρόκειται για ένα ειδεχθές έγκλημα.

  • 3. Ursula von der Leyen: «Η δολοφονία ενός δημοσιογράφου είναι μια απεχθής, δειλή πράξη. Η Ευρώπη αντιπροσωπεύει την ελευθερία. Και η ελευθερία του τύπου ίσως είναι η πιο ιερή από όλες. Οι δημοσιογράφοι πρέπει να είναι σε θέση να εργάζονται με ασφάλεια.», δημοσιεύει στην ελληνική η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην πλατφόρμα του Τwitter.

  • 4. D. Sassoli: «Είμαι συντετριμμένος από την είδηση δολοφονίας του Έλληνα δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ. Οι έρευνες πρέπει να διαλευκάνουν άμεσα εάν η δολοφονία συνδέεται με το έργο του. Τα θερμά μας συλλυπητήρια προς την οικογένεια και τους φίλους του.», μοιράζεται ο Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου με τους ακόλουθούς του στο Twitter.

  • 5. V. Yurova: « Είμαι βαθιά σοκαρισμένη... Πρέπει να απονεμηθεί δικαιοσύνη και να εγγυηθεί η ασφάλεια των δημοσιογράφων.», προσθέτει η Αντιπρόεδρος της Κομισιόν κι Επίτροπος για τις Αξίες και τη Διαφάνεια.


Ταυτόχρονα, διεθνείς ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, όπως το BBC, η Guardian, DW, Al Jazeera και Fran ce24 γράφουν για τη δολοφονία του ρεπόρτερ και η Guardian, μεταξύ άλλων, υπογραμμίζει ότι ενώ δεν είναι ασυνήθιστο για τα γραφεία ελληνικών μέσων ενημέρωσης να γίνονται στόχοι εμπρηστικών ενεργειών και βανδαλισμών, οι δολοφονίες δημοσιογράφων σπανίζουν στην Ελλάδα.


Δημοσιογράφοι που «έπεσαν» την ώρα του καθήκοντος



Αν και τα αίτια της δολοφονίας του Καραϊβάζ δεν έχουν ανακαλυφθεί πλήρως, δεν θα μπορούσαμε να μη θυμηθούμε ορισμένες ακόμη περιπτώσεις δολοφονημένων δημοσιογράφων.


1. Σωκράτης Γκιόλιας (19 Ιουλίου 2010): Μία εκτέλεση που θυμίζει το μοτίβο που ακολουθήθηκε σε αυτή του Καραϊβάζ. Πιο συγκεκριμένα, ο δημοσιογράφος δολοφονείται εν ψυχρώ έξω από το σπίτι του, στην Ηλιούπολη Αττικής. Ο ίδιος φέρεται πως δέχτηκε δεκαέξι πυροβολισμούς από την ακροαριστερή τρομοκρατική οργάνωση «Σέχτα Επαναστατών», η οποία ανέλαβε την ευθύνη για τη δολοφονία με μία μακροσκελή προκήρυξη που έστειλε στην εφημερίδα «Τα Νέα». Το κείμενο περιείχε, μεταξύ άλλων, απειλές και σκληρούς χαρακτηρισμούς για τους Τριανταφυλλόπουλο, Κουρή, Αναστασιάδη, Κωστόπουλο και Χατζηνικολάου, ενώ υπογράμμιζε ότι όραμα της οργάνωσης είναι η ολοκληρωτική καταστροφή του κράτους και των σημερινών δομών, ώστε να ανατείλει μια νέα προοπτική ζωής.


2. James Foley (19 Αυγούστου 2014): Ο Αμερικανός δημοσιογράφος που βρισκόταν στη Συρία ως πολεμικός ανταποκριτής αποκεφαλίζεται από το Ισλαμικό Κράτος, σε μία έρημο κάπου στη Μέση Ανατολή. Η δολοφονία του ήχησε σε όλον τον κόσμο, εξαιτίας του βίντεο της εκτέλεσης που δημοσιεύτηκε στο Youtube. Σε αυτό, ο μασκοφόρος εκτελεστής εξηγεί ότι σκοτώνει τον δημοσιογράφο σε αντίποινα για τις αεροπορικές επιθέσεις των Η.Π.Α εναντίον της τρομοκρατικής ομάδας στο Ιράκ.


3. Steven Sotloff (2 Σεπτεμβρίου 2014): «Η ζωή αυτού του Αμερικανού πολίτη εξαρτάται από την επόμενη απόφασή σου, Ομπάμα», κλείνει το παραπάνω βίντεο, αποστέλλοντας το μήνυμα πως η ζωή του Sotloff βρίσκεται στο εξής σε κίνδυνο. Τον επόμενο μήνα παρακολουθούμε τον αποκεφαλισμό του δημοσιογράφου από μαχητή του ISIS, σε ένα τοπίο με άγονους αμμόλοφους. Πρόκειται για μία μελανή σελίδα στην ιστορία της Προεδρίας Ομπάμα, αφού φανέρωσε την αδυναμία της να προστατεύσει τους πολίτες της, αλλά και να λειτουργήσει ως ασπίδα στις απειλές που δέχτηκε η αμερικανική δημοσιογραφία.

4. Jamal Khashoggi (2 Οκτωβρίου 2018): Ο Σαουδάραβoς δημοσιογράφος δολοφονείται και διαμελίζεται μέσα στο Προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη. Ο ίδιος διατηρούσε στενές επαφές με τη βασιλική οικογένεια της Σαουδικής Αραβίας και αποτελούσε σύμβουλο της κυβέρνησης, για αρκετές δεκαετίες. Οι σχέσεις τους έπαψαν το 2017, με τον δημοσιογράφο να αυτοεξορίζεται στις Η.Π.Α και να ασκεί δριμύτατη κριτική εναντίον της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας. Μετά τον θάνατό του, αναπτύχθηκαν ποικίλες αφηγήσεις σχετικά με το πώς πέθανε και ποιος έφερε την ευθύνη για την δολοφονία.



Μιλώντας με νούμερα...


Η UNESCO δημοσίευσε στατιστικά δεδομένα που μαρτυρούν τον αριθμό των δολοφονημένων δημοσιογράφων, από το 1993 μέχρι το 2019. Τα συγκεκριμένα προήλθαν από τις πληροφορίες που παρείχε η εκάστοτε χώρα. Ειδικότερα, οι εκτελέσεις των δημοσιογράφων αγγίζουν τις 1.446, ενώ η Μ.Κ.Ο «Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα» (RSF) γνωστοποιεί ευρέως ότι σκοτώθηκαν 50 δημοσιογράφοι σε παγκόσμια κλίμακα, το έτος 2020. Επιπλέον, η Επιτροπή Προστασίας Δημοσιογράφων, με έδρα τη Νέα Υόρκη, επισημαίνει πως ο αριθμός εκείνων που δολοφονήθηκαν σε αντίποινα για το δημοσιογραφικό έργο τους υπερδιπλασιάστηκε το 2020.


Αξίζει να λεχθεί ότι οι κίνδυνοι που καλείται να αντιμετωπίσει ένας δημοσιογράφος είναι πολλοί και διαφορετικοί. Με άλλα λόγια, η Statista καταγράφει ότι 251 δημοσιογράφοι φυλακίστηκαν, 350 συνελήφθησαν και 60 απήχθησαν παγκοσμίως, το 2018. Πολλές φορές, οι συλλήψεις παίρνουν τη μορφή τιμωρίας για τον δημοσιογράφο που υπήρξε επικριτικός προς ένα πολιτικό καθεστώς ή μία θρησκευτική ιδεολογία, ενώ οι διώξεις είναι αποτέλεσμα της προσβλητικής συμπεριφοράς του δημοσιογράφου προς τους «ισχυρούς». Ακόμη, μία από τις πιο ριψοκίνδυνες χώρες για όσους ασκούν το επάγγελμα είναι το Μεξικό, όπου οι δημοσιογράφοι υπόκεινται σε συνεχή επιτήρηση, απειλούνται και τιμωρούνται με θάνατο στην προσπάθειά τους να δημοσιοποιήσουν ή να εκθέσουν την πολιτική διαφθορά που κυριαρχεί στη χώρα. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελούν οι 9 δολοφονίες που διαπράχθηκαν κατά των δημοσιογράφων, το 2008.


Όλα τα προαναφερθέντα είναι δυνατόν να προκαλέσουν σύγχυση τόσο στο δημοσιογραφικό επάγγελμα, υπεύθυνο για το θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα στην πληροφόρηση, όσο και στο δημοκρατικό πολίτευμα, του οποίου η λυδία λίθος όλων των ελευθεριών είναι η ελευθερία της έκφρασης κι ενημέρωσης. «Η ελευθερία να αναζητά, να λαμβάνει και να μεταδίδει κανείς την πληροφορία», όπως ορίζει το Άρθρο 19 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, καταπατείται, δημιουργώντας τεράστιο κι -ίσως στο μέλλον- ανεπανόρθωτο πλήγμα στην ρίζα της δημοκρατίας μας.


Η δημοσιογραφία στοχοποιείται!

Ας θεραπεύσουμε το τραύμα στα φτερά των αγγελιοφόρων πριν να είναι πολύ αργά!



336 προβολές0 σχόλια