ΚΕΘΕΑ - ΙΘΑΚΗ: "Κόντρα στο DNA ενός συλλογικού οργανισμού η απουσία ουσιαστικής ζύμωσης"

Γράφει η Δήμητρα Χαρέλη



Αν μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε με μία μόνο λέξη την προσπάθεια της αποτοξίνωσης στην Ελλάδα, θα λέγαμε όλοι… ΚΕΘΕΑ. Ποια είναι η συνεισφορά του ΚΕΘΕΑ – ΙΘΑΚΗ στην κοινωνία και το έργο που έχει προσφέρει απλόχερα στο διάστημα των 38 ετών της λειτουργίας του; Ο Υπεύθυνος του ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ, κ. Βασίλης Καλαμπαλίκης δέχτηκε να αφιερώσει λίγο από το χρόνο του και να παρουσιάσει όλα τα παραπάνω στο Infotainmentwise μέσω της διαδικτυακής μας συνάντησης. Στο πρώτο κομμάτι της κουβέντας, έκανε μια παρουσίαση της πορείας που έχει σημειώσει η ΙΘΑΚΗ όλα αυτά τα χρόνια, σημαντικά στοιχεία για τις εκπαιδευτικές δράσεις αλλά και τους εξαρτημένους που έχουν περάσει απ’ αυτή. Στο δεύτερο κομμάτι επικεντρωθήκαμε στις αλλαγές που έχουν γίνει τον τελευταίο ενάμιση χρόνο στον κόσμο του ΚΕΘΕΑ και το πως αυτές έχουν επηρεάσει όλη τη δομή και τη λειτουργία του.


Παροχές και παραγωγικές μονάδες


Το ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ, ως θεραπευτικό πρόγραμμα - πρότυπο είναι το πρώτο που υπήρξε στην Ελλάδα και σημειώνει 38 χρόνια λειτουργίας. Πείτε μας λίγα λόγια για αυτή την πολυετή πορεία στον τομέα της απεξάρτησης.


Β.Κ : Η Ιθάκη ξεκίνησε το 1983 και ήταν η πρώτη προσπάθεια απεξάρτησης στην Ελλάδα. Από τότε, πάνω σ ’αυτό το μοντέλο έχουν δημιουργηθεί πάνω από 100 μονάδες σ ’όλη την Ελλάδα. Διαθέτει διάφορες ευέλικτες δομές για να απαντήσει και στις διαφορετικές ανάγκες των ανθρώπων.


Πιο συγκεκριμένα:


· Διαθέσιμες δομές για ενήλικες, εφήβους, εξαρτημένους γονείς αλλά και γενικότερα προγράμματα οικογένειας.

· Τηλεφωνική γραμμή 1145, η οποία παρέχει πληροφορίες για την παρακολούθηση κάποιας υπηρεσίας ΚΕΘΕΑ ανά την Ελλάδα ή για συμβουλευτική δια του τηλεφώνου.

· Κοινότητα διαμονής με την δυνατότητα να μείνει κάποιος εντός της όλο το 24ωρο αλλά και ανοιχτές δομές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από πιο ευέλικτο πρόγραμμα.

· Παραγωγικές μονάδες, όπου τα άτομα εκπαιδεύονται στην αντίστοιχη τέχνη, στα πλαίσια της επαγγελματικής κατάρτισης.


Η θεραπευτική κοινότητα διαθέτει ως παραγωγικές μονάδες εργαστήρι κεραμικής, ξυλουργείο και αγρόκτημα. Στα πλαίσια αυτών των μονάδων απασχολούνται άτομα ως μόνιμο προσωπικό με σκοπό την επανένταξη και την παροχή επαγγελματικής κατάρτισης.


Πηγή : KEΘΕΑ ΙΘΑΚΗ


Πηγή : KEΘΕΑ ΙΘΑΚΗ

Πηγή : KEΘΕΑ ΙΘΑΚΗ


Η εκπαίδευση είναι το συνώνυμο της απεξάρτησης


Μία από τις παροχές του ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ είναι οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες και η ενασχόληση με διάφορα χόμπι όπως το ποδόσφαιρο, το θέατρο και η φωτογραφία. Προσφέρει όμως και τυπική εκπαίδευση όπως συμβαίνει στην περίπτωση των προσφύγων.

Σύμφωνα με τον κύριο Καλαμπαλίκη, το εξειδικευμένο πρόγραμμα ΑΝΑΔΥΣΗ προσφέρει συμβουλευτική υποστήριξη και στους πρόσφυγες. Είναι μια δράση αρκετών χρόνων που έχει αναλάβει έναν αρκετά δύσκολο στόχο. Απώτερος σκοπός είναι μέσα από το πρόγραμμα να επηρεαστεί θετικά έστω και λίγο η ζωή τους. Οι ίδιοι καθημερινά έρχονται αντιμέτωποι με πολλών ειδών δυσκολίες. Κάτι τέτοιο μετατρέπει το ζήτημα της εξάρτησης σε έναν δευτερεύον προβληματισμό γι’ αυτούς.

Υπάρχουν άτομα που έχουν καταφέρει να κατακτήσουν την απεξάρτηση με επιτυχία μετά τη βοήθεια και τις παροχές του ΚΕΘΕΑ;


Β.Κ: Η θεραπευτική κοινότητα είναι συνώνυμο του ψυχοκοινωνικού μοντέλου γιατί εμπλέκει δυο σημαντικούς παράγοντες και στην αιτιολογία και στην αντιμετώπιση, αυτά είναι το άτομο και η κοινωνία. Η θεραπεία δεν είναι προσωπική υπόθεση αλλά αποτελεί και μια μορφή παρέμβασης στην κοινωνία. Στόχος είναι να ευαισθητοποιήσουμε αλλά και να εξηγήσουμε ταυτόχρονα τι σημαίνει να είσαι απεξαρτημένος.


Κάτι τέτοιο επιτυγχάνεται μέσα από διάφορες δραστηριότητες κοινωνικής αλληλεπίδρασης, που οργανώνουμε όπως ο καθαρισμός μιας παραλίας. Στα πλαίσια τους, λοιπόν, τα άτομα γνωρίζονται, κουβεντιάζουν αλλά ταυτόχρονα κάνουν και την αντίστοιχη δραστηριότητα που έχει προγραμματιστεί. Σύμφωνα με τον De Leon, «κοινότητα είναι η δυνατότητα του ατόμου να αξιοποιεί την κοινότητα προς όφελος του». Εγώ θα συμπλήρωνα δίπλα στον ορισμό αυτό…«και προς όφελος της κοινωνίας». Για παράδειγμα, με την εργασία μου στην ΙΘΑΚΗ έχω στόχο να βοηθήσω αυτά τα άτομα αλλά ταυτόχρονα βοηθάω και τον εαυτό μου. Συνεχώς υπάρχουν πράγματα που μαθαίνω από εκείνους. Η απεξάρτηση θεωρείται ένα ολιστικό μοντέλο γιατί όχι μόνο παρεμβαίνει σε όλους τους άξονες που σχετίζονται με την απεξάρτηση , αλλά μπορεί να τους ξεπεράσει. Με την απεξάρτηση συνεπάγεται η ενδυνάμωση του ίδιου μας του εαυτού, των οικογενειακών σχέσεων ή η αντιμετώπιση της παραβατικότητας.


Η απεξάρτηση



Πόσα άτομα έχουν περάσει από την ΙΘΑΚΗ;

Β.Κ: Από την ΙΘΑΚΗ συνολικά έχουν περάσει περίπου 17.000 άτομα. Οι μισοί από αυτούς ήταν μέλη του οικογενειακού περιβάλλοντος, ενώ οι υπόλοιποι ήταν άτομα με προβλήματα εξάρτησης. Ετησίως, απευθύνονται στην Ιθάκη 1.200 - 1.500 άτομα ενώ οι τηλεφωνικές κλήσεις που γίνονται υπολογίζονται στις 2.500.


Τι ποσοστό αυτών των ατόμων έχει καταφέρει να σημειώσει προσωπική πρόοδο;

Β.Κ: Στην εξάρτηση κάθε νίκη είναι μεγάλη. Ακόμα και μία μέρα αν καταφέρει και μείνει ένας χρήστης για μας είναι πολύ σημαντικό. Ίσης αξίας είναι και το να μπορέσει να δεχτεί μία συμβουλευτική ή ένα παραπεμπτικό και αργότερα να προχωρήσει σε σχετικές εξετάσεις AIDS ή ηπατίτιδας. Επιτυχία είναι και οι περιπτώσεις χρηστών που έχουν καταφέρει να βρουν κάποια εργασία ακόμα και αν δεν έχουν πετύχει ολοκληρωτικά την απεξάρτηση.


Στη συνέχεια, ο κύριος Καλαμπαλίκης μου τόνισε τα τρία σημαντικά κριτήρια που χαρακτηρίζουν την ολοκληρωτική απεξάρτηση:


1. Διακοπή της χρήσης ουσιών.

2. Τέλος της παραβατικής συμπεριφοράς.

3. Κοινωνική ένταξη


"Σε κάθε περίπτωση, υποστηρίζει, ο χρόνος παραμονής είναι κρίσιμος. Όσο πιο νωρίς διακόψει κάποιος την επαφή του με το πρόγραμμα τόσο περισσότερο αυξάνει και τις πιθανότητες υποτροπής του. Σύμφωνα με μία μελέτη που πραγματοποιήθηκε πριν 20 χρόνια, όποιος κατάφερε να μείνει ένα χρόνο τουλάχιστον στην ΙΘΑΚΗ μπόρεσε να πετύχει με αποτελεσματικότητα και έναν από τους παραπάνω δείκτες. Υπολογίζεται περίπου το 70% να έχει καταφέρει να εκπληρώσει και τους τρεις δείκτες".


Σήμερα, ποια είναι τα χαρακτηριστικά των χρηστών που απευθύνονται σε σας;


Β.Κ: Σχετικά με τους έφηβους ο μέσος όρος ηλικίας των ατόμων που συναντάμε στην ΙΘΑΚΗ είναι τα 18 έτη, και πάνω από 90% των περιπτώσεων αφορούν τη χρήση κάνναβης. Στο πρόγραμμα ενηλίκων, ο μέσος όρος ηλικίας είναι τα 37 έτη και η κύρια ουσία είναι η ηρωίνη, περίπου στο 60% των περιπτώσεων. Παλιότερα, έφτανε μέχρι και το 90% όμως τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί λόγω της αύξησης της χρήσης κάνναβης. Ένα άλλο φαινόμενο που χαρακτηρίζει την συγκεκριμένη ηλιακή ομάδα είναι αυτό της διπλής διάγνωσης. Πρόκειται για τα άτομα που παρουσιάζουν θέματα εξάρτησης συνδυαστικά με κάποιο ψυχολογικό – ψυχιατρικό πρόβλημα.


Ποιες είναι οι νέες αλλαγές;


«Ενημερωνόμαστε για τις αλλαγές του ΚΕΘΕΑ από τις εφημερίδες»


Ένα κομμάτι της συζήτησής μας αφορούσε και την αντίδραση των ανθρώπων και των εργαζομένων του ΚΕΘΕΑ μετά από τις αλλαγές που έχουν σημειωθεί χωρίς να υπάρχει σχετική ενημέρωση και συζήτηση. Χαρακτηριστικά μου ανέφερε ο Υπεύθυνος του ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ πως ενημερώνεται για αυτές όπως όλοι, από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Ενάμιση χρόνο μετά το νέο ΔΣ, έχει προκύψει ένα προσχέδιο το οποίο με τη σειρά του φέρνει νέες αλλαγές. Που βασίζεται το προσχέδιο και γιατί προχωρά στις νέες ρυθμίσεις;


Β.Κ: Το ΚΕΘΕΑ εξ ’αρχής είχε τη δική του οργάνωση μέσα από ένα αυτοδιοικούμενο συμβούλιο, το οποίο εκλέγονταν από τη Γενική Συνέλευση του ΚΕΘΕΑ. Σ ’αυτό είχαν συμμετοχή και τα μέλη δηλαδή οι θεραπευμένοι, οι γονείς και οι εργαζόμενοι. Το Υπουργείο Υγείας τον Νοέμβριο του 2019 αποφάσισε να διορίσει δικό του κομματικό συμβούλιο με μια πράξη νομοθετικού περιεχομένου. Τα δύο επιχειρήματα που χρησιμοποίησε για να αιτιολογήσει τις αλλαγές ήταν πρώτον η οικονομική οργάνωση του ΚΕΘΕΑ, αν και υπήρχε ήδη έλεγχος από το κράτος. Το δεύτερο στηρίχτηκε σε ένα σκάνδαλο που ξέσπασε στο ΚΕΘΕΑ ΠΡΟΜΥΘΕΑΣ.


Το αυτοδιοικούμενο συμβούλιο ορίζει επιτροπή, η οποία πριν λίγες μέρες κατέθεσε ένα προσχέδιο προκαλώντας την έντονη αντίδραση τόσο των εργαζομένων όσο και των πολιτών. Εκτός από τα δύο παραπάνω μετέωρα επιχειρήματα δεν υπήρχε καμία ουσιαστική ενημέρωση και κυρίως καμία ουσιαστική αιτιολόγηση. Η μόνη ενημέρωση που υπήρξε ήταν προς το Υπουργείο Υγείας και Εσωτερικών αλλά και στον Διευθυντή του ΚΕΘΕΑ. Ο Διευθυντής του ΚΕΘΕΑ, μέχρι και σήμερα δεν έχει εκφράσει δημοσίως την προσωπική του άποψη πάνω στο ζήτημα. Ο ίδιος διατηρεί μία στάση που δεν εκφράζει σε καμία περίπτωση τους εργαζομένους του ΚΕΘΕΑ. Όπως γίνεται αντιληπτό όλες οι αποφάσεις προέρχονται από τον Πρόεδρο και το Διοικητικό Συμβούλιο, καταργώντας τη φωνή και την δύναμη των συλλογικών οργάνων. Πρόκειται για αλλαγές που δεν είχαν καμία αιτιολόγηση και τεκμηρίωση.


Μετά από 38 χρόνια λειτουργίας, αποφασίστηκε αλλαγή και στην επωνυμία του ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗΣ,ΝΟΣΤΟΣ,ΔΙΑΒΑΣΗ με την οποία έχουν γίνει γνωστά στην κοινωνία αυτά τα θεραπευτικά προγράμματα για τη συμβολή και το έργο τους. Σας βρίσκει σύμφωνο μία τέτοια αλλαγή;


Κ.Β: Πράγματι, μεταξύ όλων των άλλων αλλαγών αποφασίστηκε και η αντικατάσταση του brand name, το οποίο είναι και το κύριο σύμβολο των προγραμμάτων. Στη θέση τους μπήκαν τίτλοι όπως «Τμήμα κύριας φάσης θεραπείας εντός σωφρονιστικού καταστήματος» αντί για Θεραπευτική κοινότητα. Δεν καταλαβαίνουμε το λόγο που συμβαίνει αυτό. Πιθανόν, αυτή τη αλλαγή να αναιρεθεί στη συνέχεια.


Υπάρχουν πρακτικές αλλαγές για τη λειτουργία του οργανισμού;


Κ.Β: Οι αλλαγές έχουν προκαλέσει ένα σημαντικό πρόβλημα, το οποίο έχει υποτιμηθεί: «Το όραμα παύει να κουβεντιάζεται και πλέον η στρατηγική του οργανισμού ορίζεται από τον εκάστοτε πρόεδρο ». Καθημερινά προβλήματα για τον οργανισμό δεν υπάρχουν, όπως είναι για παράδειγμα το φαγητό. Υπάρχουν όμως μεγάλα θέματα σχετικά με την απεξάρτηση. Δεν κλείνει η κοινότητα, καταργείται ο ενεργητικός ρόλος του ΚΕΘΕΑ στον ευρύτερο χώρο της απεξάρτησης καθώς αποδυναμώνεται ο ρόλος των εργαζομένων και των οργάνων.


Στη συνέχεια συζητήσαμε με τον κύριο Καλαμπαλίκη για το ζήτημα της αξιολόγησης καθώς και για τα σχόλια που γίνονται το τελευταίο διάστημα για τους εργαζομένους του ΚΕΘΕΑ. Χαρακτηριστικά μου ανέφερε:


Κ.Β: «Όταν επιλέγεται να μην γίνει καμία ουσιαστική ζύμωση, πάνε κόντρα στο DNA ενός συλλογικού οργανισμού»


Όλες οι εξουσίες έχουν μεταφερθεί στον πρόεδρο και δεν μοιράζονται πλέον ισόποσα στα στελέχη, κάτι που πάει κόντρα στο DNA του οργανισμού. Το ΚΕΘΕΑ είναι ένας οργανισμός που διαθέτει όργανα ζύμωσης με ενεργή συμμετοχή των στελεχών του και των εργαζομένων του. Και τώρα το πρόσωπο αυτών συκοφαντείται, με το επιχείρημα πως δεν δεχόμαστε την αξιολόγηση. Η αξιολόγηση είναι ένα σημαντικό εργαλείο όταν δεν πραγματοποιείται από κομματικά στελέχη και δεν υπάρχουν κομματικά κίνητρα. Ναι στην αξιολόγηση! Αυτή τη στιγμή έχει προκύψει ένας κομματικός οργανισμός.


Σημειώθηκαν αλλαγές οι οποίες γεννούν ερωτήματα καθημερινώς. Αλλαγές εν καιρώ πανδημίας και μεγάλης οικονομικής δυσκολίας για τη χώρα μας. Γεννούν απορίες και ερωτήματα τα οποία κανείς δεν έχει σταθεί απέναντι μας να απαντήσει με ειλικρίνεια και επιχειρήματα. Απαντήσεις που αξίζουν σε όλους τους πολίτες αλλά κυρίως στους οι εργαζόμενους των ΚΕΘΕΑ, οι οποίοι αφιερώνουν καθημερινά τον εαυτό τους σ ‘αυτό το δύσκολο έργο τους.

684 προβολές0 σχόλια