Κορωνοϊός: Όσα θα Θέλαμε να Ρωτήσουμε μία Κοινωνική Λειτουργό

Γράφει η Αριάδνη Χαρπαντίδου


Πριν τη συνομιλία μου με την κυρία Φωτίδου, κοινωνική λειτουργό και σύμβουλο ψυχικής υγείας, σκεφτόμουν όλα αυτά που θα ήθελα να ρωτήσω, απευθυνόμενη σε έναν καταρτισμένο άνθρωπο και ειδικό σε θέματα ψυχικής υγείας, σχετικά με τα πριν και τα μετά της πανδημίας. Όσα είναι στο μυαλό μας όλο αυτό τον καιρό και ψάχνουμε διαρκώς απαντήσεις και λύσεις. Η τηλεφωνική μας επικοινωνία είχε τρομερό ενδιαφέρον, καθώς με άνεση μπορέσαμε να συζητήσουμε για τις πτυχές της πανδημίας και το συναίσθημα του φόβου, στις ηλικιακές ομάδες. Η κα. Φωτίδου, «θέσει-φύσει αισιόδοξη», όπως αναφέρει και η ίδια, πιστή στην επιστημονική της ιδιότητα, μας έδωσε απαντήσεις και λίγη από τη θετική της ενέργεια για την αντιμετώπιση όσων καταστάσεων τους συνδέει ένα πολύ κοινό συναίσθημα: ο φόβος.



ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ


«Ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα, με το οποίο γεννιόμαστε και ως τέτοιο θα πρέπει να του συμπεριφερόμαστε.»


Α.Χ.: «Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα που πλέον κυριαρχεί στις μέρες μας. Πώς θα μας περιγράφατε το φόβο, προκειμένου να μπορεί κάποιος να τον αντιληφθεί σωστά, και όσα προκαλεί στον άνθρωπο;»


Λ.Φ.:«Ο φόβος είναι, ουσιαστικά, ένα από τα επτά συναισθήματα που έχουμε όπως: η χαρά, η θλίψη, η αηδία, ο θυμός, το ενδιαφέρον και η έκπληξη. Ο φόβος, ωστόσο, σα συναίσθημα, δεν έρχεται ποτέ σε εμάς ασυνόδευτο! Πάντα πάει αγκαλιά με το άγχος, τις ενοχές και τη θλίψη. Ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα, με το οποίο γεννιόμαστε και ως τέτοιο θα πρέπει να του συμπεριφερόμαστε. Να το αποδεχτούμε , να το αγκαλιάσουμε και να μπορέσουμε να δούμε τι θέλει να μας πει.


Προσοχή σε αυτό το σημείο: δεν αναφέρομαι στη φοβία. Βρισκόμαστε σε μία πάρα πολύ δύσκολη εποχή και ειδικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όλο αυτό έχει έρθει στην επιφάνεια. Πιο συγκεκριμένα, ο φόβος για υπαρξιακού τύπου ζητήματα, όπως είναι ο θάνατος, ο φόβος για την αρρώστια την ίδια. Παρ’ όλα αυτά, κάτω από αυτές τις συνθήκες μπορούμε να αντιληφθούμε ότι πολλές φορές ο φόβος μας υπερβάλλει και μας κάνει να βλέπουμε τα πράγματα κάπως διαφορετικά. Εκεί επιστρατεύουμε λίγο τη λογική και προσπαθούμε να τον τιθασεύσουμε. Δεν είναι πάντα εύκολο, γιατί ο φόβος είναι κάτι υπαρκτό, δεν είναι κάτι “out of the blue”, από το μυαλό μας. Γνωρίζω, είμαι σίγουρη και εσείς, πολλούς ανθρώπους που παθαίνουν ένα “overeacting” με αυτή την κατάσταση. Ο φόβος μετά γίνεται εμμονή και καταλήγει να γίνεται φοβία. Θέλει δουλειά όλο αυτό για να περάσει και να φύγει.


Ωστόσο, δε χρειάζεται να τον δαιμονοποιούμε. Είναι κάτι φυσιολογικό, με αυτό γεννηθήκαμε και όλοι έχουμε φόβους. Θα πρέπει να ζήσουμε με αυτούς και να κάνουμε κάτι γι’ αυτούς∙ να ορμάμε πάνω τους για να τους ξεπεράσουμε και να μπορέσουμε να τους αντιμετωπίσουμε κατάματα, για να πάψουν να φαίνονται τόσο μεγάλοι. Μερικές φορές, οι καταστάσεις μας ξεπερνούνε και είναι λογικό να νιώθουμε έτσι, αλλά όσο δεν τους κατανοήσουμε, εκείνοι θα γιγαντώνονται. Συνήθως, ο φόβος προκαλεί στον άνθρωπο απραγία. Δεν πράττω τίποτα, γιατί φοβάμαι. Είμαστε σα ζωντανοί-νεκροί. Όταν φοβόμαστε, δεν παίρνουμε καθόλου ρίσκα, δεν προσπαθούμε για το κάτι καλύτερο. Είναι καλό να τον αντιμετωπίζουμε, όχι σαν εχθρό, αλλά ως φίλο, γιατί είναι ένα πολύ υγειές συναίσθημα, ειδικά σε καταστάσεις τέτοιου τύπου, τις οποίες συνήθως ωραιοποιούμε για να ανταπεξέλθουμε. Πολύ συχνά τις υπερβάλουμε κιόλας, με αποτέλεσμα να γίνονται φοβίες και να ζούμε εγκλωβισμένοι μέσα σε αυτές".



Α.Χ.: «Όσον αφορά την πανδημία, θεωρείτε ότι επικρατεί κατά κύριο λόγο φόβος απέναντι στο άγνωστο ή στις συνέπειες για όσα πρόκειται να συμβούν;»


Λ.Φ.: «Ο φόβος που επικρατεί και μέσα στην πανδημία, είναι και φόβος ως προς το άγνωστο και φόβος ως προς τις συνέπειες. Το ένα δεν αποκλείει το άλλο και σε αυτή την περίπτωση ισχύουν και τα δύο μαζί. Φυσικά και φοβόμαστε το άγνωστο, φυσικά και φοβόμαστε αυτό που ούτε και οι ίδιοι οι επιστήμονες δεν έχουν βρει σίγουρες απαντήσεις. Είναι άγνωστο και γι’ αυτούς και πόσο μάλλον για εμάς. Και όταν βλέπουμε ότι παραπαίουμε και δεν έχουμε μία σταθερή στρατηγική που να μας δημιουργεί ασφάλεια, είναι λογικό και εμείς να φοβόμαστε το άγνωστο. Όλο αυτό, που ξεκινά από πάνω, είναι κάτι που δημιουργεί κόπωση σε εμάς, αλλά και παράλληλα, το φόβο του αγνώστου .


Την ίδια στιγμή, βλέπουμε και τις συνέπειες που έρχονται, ο καθένας μας υπολογίζει τις οικονομικές συνέπειες απ’ όλο αυτό και παράλληλα, όχι μόνο οικονομικές, αλλά και ψυχολογικές. Δυστυχώς, εμένα με προβληματίζει το γεγονός ότι έχουμε δώσει τόση έμφαση στη σωματική υγεία και καθόλου στην ψυχική υγεία. Σε λίγα χρόνια θα βγουν στην επιφάνεια πολύ χειρότερα προβλήματα θεωρώ, γιατί αν και αφανής, η ψυχική υγεία κλονίζεται. Θα έχει φοβερό αντίκτυπο, και ήδη έχει, στην κοινωνία μας. Δεν είναι μόνο, λοιπόν, η έννοια του αγνώστου, ως το πώς θα ζήσουμε μετά, πώς θα είναι η κοινωνία, τι θα έχει αφήσει όλο αυτό. Η αγωνία μας και για την ψυχική υγεία των πολιτών και για το πώς να κάνουμε restart στα πράγματα που οφείλουμε να κάνουμε, όχι μόνο ως χώρα, αλλά και ως ανθρωπότητα.


Να πάρουμε τα καλά που έχουνε έρθει και έχουν δρομολογηθεί και σίγουρα να δούμε πώς θα μαζέψουμε τα κομμάτια μας και πώς να βάλουμε σε μία τάξη τα πράγματα για να τα ξεκινήσουμε από την αρχή. Είναι πολύ λογικό να φοβόμαστε και το άγνωστο, και τις συνέπειες. Αλίμονο αν δε φοβόμασταν. Είναι φυσιολογικό να φοβόμαστε, γιατί είμαστε άνθρωποι και έχουμε συναισθήματα. Εγώ θα έλεγα αλίμονο σε αυτούς που δε φοβούνται, στους απαθείς και σε αυτούς που δεν αισθάνονται το φόβο. Τον αγαπάμε το φόβο, τον θέλουμε τον φόβο. Απλά το θέμα είναι να μπορέσουμε να λειτουργούμε μέσα σε αυτόν και να μπορέσουμε να αντιληφθούμε πότε μας τον προκαλούνε οι άλλοι, πότε εμείς το προκαλούμε στον εαυτό μας, πόσο εμείς θα αφήσουμε τους άλλους να μας φοβίσουν, να μας «επηρεάσουν», πόσο αντέχουμε.



Εκεί είναι που πρέπει να μπει η λογική. Ο καθένας έχει διαφορετική λογική και οι πραγματικότητες είναι πολλές. Ωστόσο θα δούμε, και ήδη γνωρίζω πολλές περιπτώσεις ανθρώπων, κάποιοι μάλιστα ασχολούνται και με τον τομέα της ψυχικής υγείας, των οποίων οι φόβοι έχουν μετουσιωθεί σε κάτι άλλο, αποκτήσανε πολλές εμμονές, πολλά σύνδρομα, λόγω όλης αυτής της κατάστασης. Εκεί πέρα είναι που πρέπει να καλλιεργήσουμε την ψυχική ανθεκτικότητα και να μπορέσουμε να επιβιώσουμε κάτω από πολύ στρεσογόνες συνθήκες. Ο φόβος πηγαίνει “αγκαλιά” με το στρες και οφείλουμε να βρούμε δίπλα μας ανθρώπους που θα μας στηρίξουνε και κυρίως να βρούμε τον εαυτό μας. Να αναλογιστούμε κάποια πράγματα που πριν δεν μας έκανε αίσθηση και δεν είχαμε καν τον χρόνο να τα σκεφτούμε."


ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΒΙΑ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ


«Η ενδοοικογενειακή βία είναι και μία απόρροια όλου αυτού που λέμε και έχει να κάνει με το ότι δε βρισκόμαστε όλοι μαζί σαν οικογένεια, λόγω των γρήγορων ρυθμών ζωής. Ξαφνικά, μόλις βρεθούμε όλοι μαζί, βλέπουμε ποιον έχουμε δίπλα μας. Αυτό είναι και καλό και κακό.»

«γιατί όχι τώρα;»


Α.Χ.: «Κυρία Φωτίδου, αυτό τον καιρό, παρατηρήσαμε αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας και της βίας εν γένει. Πώς αξιολογείτε αυτές τις συμπεριφορές;»


Λ.Φ.: «Είναι αναμενόμενες αυτές οι συμπεριφορές και έχουν χειροτερέψει, καθώς οι καταστάσεις στις οποίες ζούμε είναι πολύ πρωτόγνωρες και οι ευάλωτες ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο. Η ενδοοικογενειακή βία είναι και μία απόρροια όλου αυτού που λέμε και έχει να κάνει με το ότι δε βρισκόμαστε όλοι μαζί σαν οικογένεια, λόγω των γρήγορων ρυθμών ζωής. Ξαφνικά, μόλις βρεθούμε όλοι μαζί, βλέπουμε ποιον έχουμε δίπλα μας. Αυτό είναι και καλό και κακό. Είχαμε απορροφηθεί τόσο πολύ από την καθημερινότητα που ξεχάσαμε ακόμα και με ποιον συζούμε! Πριν βρίσκαμε διέξοδο στη δουλειά έξω από το σπίτι, γυμναστήριο καφέ κλπ. και αποφεύγαμε να κοιτάξουμε αυτά που μας δυσκολεύουν. Τώρα "αναγκαζόμαστε" να τα δούμε όμως...κι αυτό δεν είναι ευχάριστο. Όλοι είμαστε στρεσαρισμένοι για το τι μέλλει γενέσθαι. Έχουμε άγχος, άρα ξεσπάμε και αυτό είναι επίσης αναμενόμενο. Αυτός είναι και ο λόγος που συμβαίνει όλο αυτό.


Παρατηρούμε, εκτός από την αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας και αύξηση στις ψυχικές διαταραχές, γιατί άτομα που είχαν κάποια μικρά προβλήματα, ξαφνικά αυτά μεγαλώνουν και εξελίσσονται. Και αυτό οφείλεται, κυρίως στην ανασφάλεια που ζει ο καθένας στην προσωπική του ζωή και βλέποντας τι γίνεται στην κοινωνία, συνδυαστικά με το άγχος του θανάτου, του φόβου, της αρρώστιας και της μοναξιάς. Που όσο και να προσπαθούμε, μέσω διαδικτυακών πλατφόρμων να τη μειώσουμε, είναι κάτι πάρα πολύ δύσκολο.


Το καταλαβαίνουμε ότι είναι επίπλαστο, και δύσκολα μπορούμε αυτές τις σχέσεις να τις μετουσιώσουμε σε κάτι άλλο, σε κάτι πιο υπαρκτό, κάτι που υφίσταται στην πραγματικότητα. Σε καμία περίπτωση το διαδίκτυο δεν μπορεί να αντικαταστήσει την προσωπική επαφή και ειδικά για σχέσεις που είναι πιο προσωπικές. Έξαρση της βίας παρατηρούμε παντού, όχι μόνο ενδοοικογενειακά. Το μεγαλύτερο μέλημά μου όταν άκουσα όλα αυτά: η ενδοοικογενειακή βία, τα παιδιά που δεν μπορούν να πάνε καν στο σχολείο τους και είναι αναγκασμένα να βιώνουν πολύ άσχημες καταστάσεις, γονείς στρεσαρισμένοι, γυναίκες που ήδη βιώνουνε μια κακοποιητική σχέση, η οποία γίνεται πολύ χειρότερη και δεν μπορούν να διαχειριστούν.»

Α.Χ.: «Όπως αναφέρατε, παρατηρείται έξαρση της βίας εν γένει. Πώς θα αντιμετωπίσουμε το τραύμα που μπορεί να προκληθεί από βιώματα, όπως ο εγκλεισμός και όσα συνεπάγονται αυτού;»


Λ.Φ.: «Τα τραύματα θεραπεύονται με πολλή προσωπική δουλειά. Αν παρατηρήσουμε ότι έχουμε σοβαρά ψυχικά τραύματα, πρέπει να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό. Πλέον θα σταματήσει να είναι ταμπού και αυτό είναι καλό. Σαν ευκαιρία το βρίσκω και αυτό. Δεν είναι καθόλου ταμπού. Το επάγγελμα του μέλλοντος είναι να είσαι ειδικός στα θέματα ψυχικής υγείας. Θα ήταν καλό να απευθυνθούμε, λοιπόν, σε κάποιον ειδικό. Όπως, για παράδειγμα, όταν σπάμε ένα χέρι, ένα πόδι, πηγαίνουμε στο γιατρό, έτσι και όταν νιώθουμε πως κάτι μας συνθλίβει και δεν είμαστε καλά ψυχολογικά, δε θα μας βοηθήσει απλά ένας φίλος μας, που έχει τις καλύτερες δυνατές προθέσεις, ή ο εξομολόγος μας ή οποιοσδήποτε άλλος. Θα μας βοηθήσει πολύ να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό και να βρούμε τα πατήματά μας ξανά.


Το επικίνδυνο στη συγκεκριμένη περίπτωση, στη συγκεκριμένη φάση, είναι να το αντιμετωπίσουμε ως μια κανονικότητα, να συνηθίσουμε τον εαυτό μας στο να είναι τραυματισμένος, να συνηθίσουμε τον εαυτό μας στο να αποξενώνεται, να απομονώνεται, να είναι “moody” και γενικά την κακή αλλαγή του. Αυτό για μένα είναι το πιο επικίνδυνο και ήδη υπάρχουν άνθρωποι που έχουν συνηθίσει αυτή την κατάσταση και ζούνε σα ρομπότ. Με μιζέρια και πολύ κακή ψυχική υγεία. Αυτό για μένα είναι το πιο επικίνδυνο, γιατί κάποια στιγμή γίνεται το «μπαμ» και πρέπει να το προλάβουμε. Έχει να κάνει με το πώς ο καθένας το αντιλαμβάνεται και πότε. Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε, αυτές τις δύσκολες μέρες, είναι να επικεντρωθούμε στο εδώ και τώρα, ακριβώς όπως κάνουν τα παιδιά, τα πολύ μικρά παιδιά.


Επικεντρωνόμαστε στο εδώ και τώρα, δε γνωρίζουμε τι θα γίνει αύριο, δε γνωρίζουμε αν θα χαλάσει ο κόσμος. Αφοσιωνόμαστε σε αυτό που τώρα ζούμε και σε αυτό που μπορούμε να ελέγξουμε, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Τα υπόλοιπα, “έχει ο Θεός” που λένε, δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι γι’ αυτά. Μόνο προβλήματα θα μας δημιουργήσει η σκέψη του τι θα κάνω σε ένα μήνα από τώρα, πώς θα πάω εκεί, αν, αν... Φορτωνόμαστε πάρα πολλά “αν” και πάρα πολλά άγχη που δυσχεραίνουν αυτή τη δύσκολη φάση.


Ίσα ίσα, φροντίζουμε να έχουμε μια καθημερινή ρουτίνα, για εμάς τους ίδιους και την οικογένειά μας. Η ρουτίνα βοηθάει πάρα πολύ στο να προσαρμοστούμε και στο να έχουμε μια καθημερινότητα. Περνάμε χρόνο με τους δικούς μας ανθρώπους, που φροντίζουμε να είναι ποιοτικός. Αν δουλεύουμε από το σπίτι, φροντίζουμε τον εαυτό μας, να είμαστε έτοιμοι, ντυμένοι, λίγο προσεγμένοι και ας μη φανούμε σε κάποια κάμερα. Ας μπούμε σε διάθεση ότι εργαζόμαστε, αυτό βοηθάει κάποιες φορές. Προσέχουμε τη διατροφή μας, αθλούμαστε όσο μπορούμε. Σε κάθε ευκαιρία θα βγούμε έξω να περπατήσουμε λίγο στο τετράγωνο, αναλόγως κάθε φορά τι επιτρέπεται. Γενικότερα, να βρούμε έναν τρόπο κάθε φορά να παίρνουμε αέρα, να οξυγονωνόμαστε, να αθλούμαστε. Ιδιαίτερα η διατροφή, βοηθάει πάρα πολύ την ψυχολογία μας, ενίοτε χωρίς να το καταλάβουμε. Καλό θα ήταν επίσης, να ερχόμαστε σε επαφή με ανθρώπους που έχει διαταραχθεί η ψυχική τους υγεία, που έχουνε κλειστεί στον εαυτό τους, που χρειάζονται οποιαδήποτε βοήθεια. Μπορεί να φαίνεται χαζό, αλλά πολύ συνάνθρωποί μας για κάποιο λόγο, αισθάνονται καλύτερα όταν μπορούν να φανούν χρήσιμοι και βοηθητικοί για τους άλλους.



Δεν είναι μόνο ότι βλέπεις το χειρότερο και νιώθεις καλά, είναι ότι νιώθεις ότι είσαι χρήσιμος, μπορείς να βοηθήσεις ένα συνάνθρωπό σου με κάποιο τρόπο. Τώρα που κανείς δε με βλέπει, τώρα που δεν μπορώ να πάρω από πριν καμία επιβεβαίωση από τη δουλειά μου, τους φίλους μου, ψάχνω να τη βρω από αλλού. Και γιατί όχι, να μην νιώσω χρήσιμος για το διπλανό μου και να μην κάνω καλό και σε εμένα. Άλλωστε, πάντοτε σκοπός μας, συνειδητά ή μη, είναι να νιώσουμε καλά εμείς. Και αν βοηθάει στη δική μας ψυχική υγεία, που θεωρώ ότι βοηθάει, το να είμαστε βοηθητικοί για τους συνανθρώπους μας, οφείλουμε να το κάνουμε για τον εαυτό μας. Γενικότερα, δεν θα κρατήσει για πάντα η πανδημία, θα αλλάξει ο κόσμος έτσι όπως τον γνωρίζαμε. Δεν γνωρίζω αν θα γίνει καλύτερος ή χειρότερος, δε θεωρώ καν ότι είναι ορθό να συγκριθεί με το πριν. Σίγουρα θα γίνει διαφορετικός. Και θεωρώ ότι τουλάχιστον το δύσκολο αυτό σημείο, το σκόπελο, κάποια στιγμή θα το περάσουμε και όσο πιο καλά προσαρμοστούμε, ατομικά, τόσο καλύτερα θα το περάσουμε συλλογικά.»


Α.Χ.: «Όσον αφορά την κακοποιητική συμπεριφορά και τα θύματα, θα σας απευθύνω τη γνωστή ερώτηση που ακουγόταν σε όλα τα μέσα: «γιατί τώρα;». Πώς απαντάμε σε μια τέτοια ερώτηση;»


Λ.Φ.: «Μέσα σε όλα τα άσχημα που βιώνουμε, αυτή είναι η χαραμάδα ελπίδας. Ότι επιτέλους μπορούμε λίγο να ξεσπάσουμε, είμαστε αρκετά ευαίσθητοι, πλέον, σε τέτοια ακούσματα κακοποίησης, μοναξιάς, φόβου. Επιτέλους μας κάνουνε κλικ. Δε θεωρώ καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι η κυρία Μπεκατώρου ένιωσε τώρα την ανάγκη να τα πει όλα αυτά και κάτω από αυτές τις πιεστικές συνθήκες, για όλη την ανθρωπότητα και όχι μόνο το δικό μας έθνος, ψυχολογικά. Σε αυτούς που ρωτούν «γιατί τώρα;» η απάντηση είναι ξεκάθαρα «γιατί όχι τώρα;». Εγώ σε κάποια συνεδρία αυτό θα απαντούσα σε κάποιον που αναρωτιόταν «γιατί τώρα;». Τώρα είναι η στιγμή για τον καθένα που το έχει βιώσει και νιώθει αυτή τη στιγμή έτοιμος να αναμετρηθεί με την κοινωνία ολόκληρη. Δεν είναι καθόλου εύκολο να ξεστομίζεις κάτι τέτοιο δημόσια, δεν είναι καθόλου εύκολο να τα αντιμετωπίσεις εσύ ο ίδιος αν έχεις δουλέψει με αυτά και να νιώσεις έτοιμος για να τα πεις. Ευτυχώς, θα πω εγώ, τώρα, με την έννοια ότι δεν θα μπορούσαν να ειπωθούν και ποτέ. Και όλο αυτό της κυρίας Μπεκατώρου έγινε ένα ντόμινο και ξεκίνησαν πολλά άλλα που βγήκαν στην επιφάνεια και μόνο καλό μας έχουν κάνει μέχρι τώρα. Ευτυχώς που μίλησε αυτή η γυναίκα.»



ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΕΣ


«Γενικότερα, ο άνθρωπος έχει την τάση να μην μπορεί να ανταπεξέλθει σε πράγματα που έρχονται από αλλού, και πρέπει με κάποιον τρόπο κάτι να κάνει. Από το να ξεκινήσει διάφορες θεωρίες συνωμοσίας, μέχρι το να αρνηθεί τα πάντα, για να μπορέσει να επιβιώσει. Η νίκη όμως έγκειται στην γρήγορη προσαρμογή»



Α.Χ.: «Εσείς, τι αλλαγές έχετε παρατηρήσει στην κοινωνία και στην ανθρώπινη συμπεριφορά, τις ανθρώπινες σχέσεις όλο αυτό τον καιρό;»


Λ.Φ.: «Ζούμε πρωτόγνωρες καταστάσεις επομένως είναι λογικό να βλέπουμε κάποια σημαντικά μεγάλη διαφορά στη συμπεριφορά των ανθρώπων γενικότερα. Από τα παιδιά, μέχρι τους μεγάλους. Αποτέλεσμα αυτού είναι σαφώς ο φόβος, η μοναξιά και το άγχος για το τι μας ξημερώνει. Σημαντικό είναι να καλλιεργήσουμε την ψυχική μας ανθεκτικότητα για να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε στις δυσκολίες που προκύπτουνε στον καθένα μας, σε πάρα πολλά πεδία και να μπορέσουμε να δούμε ένα φως στο τούνελ. Να βρούμε μια χαραμάδα σε όλο αυτό που βιώνουμε, γιατί κάποια πράγματα δυστυχώς, δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε και καλούμαστε να τα δεχτούμε όπως μας έχουν έρθει.


Γενικότερα, ο άνθρωπος έχει την τάση να μην μπορεί να ανταπεξέλθει σε πράγματα που έρχονται από αλλού, και πρέπει με κάποιον τρόπο κάτι να κάνει. Από το να ξεκινήσει διάφορες θεωρίες συνωμοσίας, μέχρι το να αρνηθεί τα πάντα, για να μπορέσει να επιβιώσει. Το παρατηρούμε αυτό γύρω μας να συμβαίνει. Το βρίσκω απόλυτα φυσιολογικό, διότι είναι ένας τρόπος άμυνας των ανθρώπων. Δεν το κρίνω ως καλό ή κακό, δεν είμαι εις θέσιν. Ωστόσο, σίγουρα είναι ένας μηχανισμός άμυνας του ανθρώπου για να ανταπεξέλθει σ’ αυτή την απειλή που βιώνει. Κάποιοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν την απειλή πιο ρεαλιστικά και μπορούν να προσαρμοστούν πιο γρήγορα. Ο συγκεκριμένος αγώνας για τον κάθε άνθρωπο αφορά στο πόσο γρήγορα μπορεί να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες που δεν επέλεξε.


Σ’ αυτό το σημείο είναι πολύ σημαντικό να πούμε, τουλάχιστον κατά τη γνώμη μου, ότι ο μεγαλύτερος χαμένος είναι τα παιδιά και αυτό γιατί εξαιτίας των κλειστών σχολείων και νηπιαγωγείων, τα παιδιά μπορεί να αντιμετωπίσουν πολύ σοβαρές ελλείψεις στη δομή, στην εκπαίδευση, στην κοινωνικοποίηση γενικότερα. Στοιχεία που είναι πολύ σημαντικά για τα ίδια, για την ανάπτυξη και την ευημερία τους. Ειδικά τα παιδιά μικρών ηλικιών (παιδικό, νήπια, δημοτικό) που είναι τα πρώτα τους χρόνια και έχουν ως σκοπό, όχι τη γνώση αλλά την κοινωνικοποίηση, τις δεξιότητες, την επικοινωνία, πράγματα που δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αντικατασταθούνε από την τηλεκπαίδευση. Πιστεύω πως αυτά βρίσκονται στην πιο δύσκολη θέση και θα αντιμετωπίσουμε στο μέλλον προβλήματα στις επόμενες γενιές και αυτό θα φανεί μετά από μερικά χρόνια.


Είναι κενά που δεν καλύπτονται. Έχουμε δώσει πολύ μεγάλη έμφαση στην υγεία, ωστόσο ξεχνάμε θεωρώ ότι υπάρχει και η ψυχική υγεία. Και αυτή είναι υγεία, απλά δεν μετριέται σε αριθμούς όπως οι θάνατοι στις ΜΕΘ. Είναι εξίσου σημαντική και μέχρι τώρα ομιλούν μόνο γιατροί και λοιμωξιολόγοι και όχι άλλοι επιστήμονες. Το πρόβλημα ωστόσο εξακολουθεί να επηρεάζει ποικιλοτρόπως τις ζωές μας, οπότε καλό θα ήταν να το παρακολουθούμε και αντιστοίχως... καθώς η εικόνα που πολύ συχνά μας παρουσιάζεται είναι μεμονωμένη. Στο μέλλον θα έχουμε σοβαρά θέματα με τα παιδιά που μεγαλώνουν αυτή την περίοδο. Ευελπιστώ ωστόσο ότι θα υπάρξει κάποια πρόνοια γι’ αυτό.



Οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν αλλάξει και έχουν προσαρμοστεί ούτως ώστε να μην εξαφανιστούν εντελώς, ωστόσο είναι καλό να πούμε ότι ο καθένας ζει στον πύργο του. Αγχώνεται για τα δικά του προβλήματα και για το τι θα γίνει αύριο και δυσκολεύεται να δει τι γίνεται στην κοινωνία. Παρ’ όλα αυτά, όταν χρειαστεί κάποιος βοήθεια, όταν μιλήσει, όταν υπάρξει κάποια δυσκολία, παρατηρούμε πως είμαστε όλοι έτοιμοι για να τον ακούσουμε, περισσότερο από ποτέ. Πριν δεν είχαμε ανοιχτά αυτιά, δεν είχαμε περάσει τόσο δύσκολα. Τώρα θεωρώ πως μπορούμε να είμαστε πιο συμπονετικοί. Αυτό εφόσον ακούσουμε κάτι από κάποιον άλλο, διαφορετικά δεν μπαίνουμε στη διαδικασία να ακούσουμε, γιατί ζούμε το δικό μας «μαρτύριο», τις δικές μας δυσκολίες, τα δικά μας άγχη.


Οι σχέσεις αλλάζουν, αναπροσαρμόζονται, χαλούν (αυτές που δεν είχανε γερές βάσεις), ανανεώνονται κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Αυτό συμβαίνει και στις εργασιακές σχέσεις. Αλλάζει το εργασιακό περιβάλλον, πάμε σε άλλες ταχύτητες, δουλεύουμε με πολύ διαφορετικό τρόπο, προσαρμοζόμαστε στα νέα δεδομένα και την τεχνολογία. Ευτυχώς έχουν προσαρμοστεί κάποιες επιχειρήσεις και μπορέσανε να υιοθετήσουν κάποια νέα μοντέλα για να προλάβουν τα όσα συμβαίνουν.»


Α.Χ.: «Τέλος, παρατηρούμε πως οι άνθρωποι συνηθίζουν να μη “μπαίνουν στα παπούτσια του άλλου”. Θα καταφέρουμε να το αλλάξουμε αυτό με την εξέλιξη; Με περισσότερη ανάλυση των προβλημάτων, που ήδη υπάρχουν;»


Λ.Φ.: «Ζούμε σε μία κοινωνία πολύ ατομιστική, αυτό είναι πλέον γεγονός. Ωστόσο, πιστεύω πως θα μπορέσουμε κάποτε να μπούμε στα παπούτσια του άλλου. Είμαι φύσει-θέσει αισιόδοξη. Και μετά από αυτό που μας έχει συμβεί, θεωρώ πως κάτι τέτοιο θα είναι αναμενόμενο, γιατί οι δυσκολίες ενώνουν τους ανθρώπους και μπορούν να τους «εξανθρωπίσουνε», μπορούν να τους βγάλουν έξω από το “confort zone” τους για να δούνε λίγο και με τα μάτια του άλλου. Επομένως, ναι, είμαι αισιόδοξη πως κάποια στιγμή αυτό μπορεί να αλλάξει.


Οι άνθρωποι τείνουν να ξεχνούν πώς είναι να μπαίνουν στα παπούτσια του άλλου όταν οι ίδιοι είναι πάρα πολύ καλά και δεν τους αφορά το θέμα, όταν δεν τους έχει χτυπήσει τη δική τους πόρτα μία δυσκολία σημαντική. Αλλά κάτω από αυτές τις συνθήκες πιστεύω πως θα μπορέσουμε να εξανθρωπιστούμε περισσότερο. Ακούγεται παράδοξο, ίσως και οξύμωρο, αλλά μέσα από αυτόν τον ατομικισμό προκύπτει το πραγματικό "νοιάξιμο" για τον συνάνθρωπο. Η κατάσταση απαιτεί να κλειστούμε στα καβούκια μας, και να σχεδιάσουμε ατομικά το επόμενο βήμα μας για να επιβιώσουμε, ενώ παράλληλα παλεύουμε για υπαρξιακά μας ζητήματα. Κι όμως, αυτό δεν οδηγεί στην απομόνωση αλλά στον αλτρουισμό. Δεν θα νοιαστείς ποτέ πραγματικά για κανέναν αν πρώτα δεν νοιαστείς για τον εαυτό σου. Βλέπεις Αριάδνη μου, έχω και εγώ τις δικές μου άμυνες, κι όλα τείνω να τα βλέπω θετικά, ακόμα κι αν η "επικεφαλίδα" μιλάει για ατομικισμό εγώ θα κοιτάξω στα ψηλά γράμματα.»


Κλείνοντας με ένα αίσθημα αισιοδοξίας, έχοντας συζητήσει αρκετά απ’ όσα σκεφτόμουν ότι μας απασχολούν αυτούς τους μήνες, το μήνυμα είναι σίγουρα ξεκάθαρο: Συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε και ψάχνουμε, μέσα από τις καταστάσεις που βιώνουμε, να μαθαίνουμε και να κρατάμε κάτι καλό. Γιατί, όπως τραγουδούσαμε πριν από μήνες σε συναυλίες δυνατά, «ό,τι δε σε σκοτώνει, σε κάνει πιο δυνατό». Θα ήθελα να ευχαριστήσω τη κα. Φωτίδου για τις σκέψεις και τη θετική ενέργεια που μοιράστηκε μαζί μας.

776 προβολές0 σχόλια