Οι Διαδηλώσεις στη Κούβα και το Αίτημα για «Cuba Libre»

Γράφει η Ιωάννα Μωυσίδου


Το καλοκαίρι του 2021 θα πίστευε κανείς πως το πιο πιθανό αίτημα για μια «Ελεύθερη Κούβα» θα ακουγόταν στη παραγγελία του κοκτέιλ «Cuba Libre». Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Στις 11 Ιουλίου 2021 πραγματοποιήθηκαν στη Κούβα μαζικές διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν από το Σαν Αντόνιο ντε Λος Μπάνος και την Πάλμα Σοριάνα. Οι Κουβανοί πολίτες φαίνεται να ζητούν σε αυτές τις διαδηλώσεις κυρίως «Ελευθερία». Μέσα στις διαδηλώσεις δημιουργήθηκαν δύο αντιθετικά ρεύματα. Από τη μία ακούγονταν αντικυβερνητικά συνθήματα «Κάτω η δικτατορία», «να φύγουν!» και από την άλλη φιλοκυβερνητικά συνθήματα «Ζήτω η Κούβα», «Ζήτω ο Φιντέλ».



Η κρίση του κορωνοϊού φαίνεται να εμβάθυνε την οικονομική κρίση και αυτή με τη σειρά της, την κοινωνική αγανάκτηση και τελικά οδήγησε σε κοινωνική κρίση με αποτέλεσμα τις πορείες διαμαρτυρίας. Ωστόσο, αρκετοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως οι πορείες δεν εκφράζουν τα αιτήματα ενός αγανακτισμένου λαού αλλά αποτελούν μία οργανωμένη προσπάθεια των ΗΠΑ να εμπλακεί στις εσωτερικές υποθέσεις και να αποκτήσει κάποιο έλεγχο στη χώρα. Συγκεκριμένα ο Πρόεδρος της Κούβας Μιγκέλ Ντίας – Κανέλ Μπερμούντες σε τηλεοπτική του δήλωση αναφέρει, σύμφωνα με το «Athensvoice», πως «Υπάρχει μια κουβανο-αμερικανική μαφία που πληρώνει πολύ καλά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (…) Χρησιμοποίησε ως πρόσχημα την κατάσταση στην Κούβα και κάλεσε σε διαδηλώσεις σε όλες τις επαρχίες της χώρας».


Οι διαφορετικές ερμηνείες του αιτήματος για ελευθερία


Η αλήθεια είναι πως το αίτημα για ελευθερία στην Κούβα μπορεί να πάρει πολλές ερμηνείες. Στην πραγματικότητα η Κούβα και οι πολίτες της δεν γνώρισαν μέχρι στιγμής αρκετές έννοιες της ελευθερίας που ο δυτικός κόσμος ήρθε σε επαφή αρκετά νωρίς. Από την μία οι ΗΠΑ και από την άλλη οι πολιτικές των ηγεμονικών κυβερνήσεων, κυρίως δηλαδή της οικογένειας Κάστρο, με τις επιθετικές της ενέργειες η μία πλευρά και αμυντικές της ενέργειες η άλλη αντίστοιχα, διαμόρφωσαν την κοινωνία της Κούβας αναλόγως. Η κοινωνική ανησυχία για πιθανή απώλεια της εθνικής τους κυριαρχίας έχει επιτρέψει, χωρίς σημαντικές κοινωνικές κινητοποιήσεις, την κυριαρχία ανελεύθερων, κυρίως, πολιτικών και περιορισμένες κοινωνικές και εργασιακές δυνατότητες.


Η κατηγορία βεβαίως του σημερινού Προέδρου της Κούβας προς τις ΗΠΑ δεν είναι τυχαία. Βασίζεται στα πολλά χρόνια προσπάθειας, περίπου 60, των ΗΠΑ να ελέγξουν το Σμαράγδι της Καραϊβικής. Η πρώτη ανεπιτυχής τελικά προσπάθεια έγινε το 1952, μερικά χρόνια μετά την απόκτηση της ανεξαρτησίας της από την Ισπανία, με την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του Μπατίστα. Η δικτατορία Μπατίστα, αυτή η κυβέρνηση – μαριονέτα, αποτέλεσε σημαντική προσπάθεια των ΗΠΑ για έλεγχο της περιοχής. Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου αποτελούσε για τις ΗΠΑ σημαντική νίκη του καπιταλισμού έναντι του σοσιαλισμού και της Σοβιετικής Ένωσης, ο έλεγχος της Κούβας και του εμπορίου της. Αυτή όμως η, αποικιακού τύπου, παρουσία των ΗΠΑ δεν βοηθούσε στην πραγματική κοινωνική, οικονομική και πολιτική ανάπτυξη και πρόοδο της Κούβας και των πολιτών της.



Τότε εμφανίστηκε το «Κίνημα της 26ης Ιουλίου» με ηγετικές προσωπικότητες τους Φιντέλ και Ραούλ Κάστρο και τον Τσε Γκεβάρα. Αυτοί με τον αγανακτισμένο από τα χρόνια ανελευθερίας λαό κατάφεραν και ανέτρεψαν την δικτατορική κυβέρνηση Μπατίστα. Η γοητεία του Κάστρο προέρχεται και από αυτή του τη νίκη αφού κατάφερε να ανατρέψει μία κυβέρνηση υποστηριζόμενη πολεμικά, τεχνογνωσιακά, οπλικά και στρατιωτικά από τις ΗΠΑ.


Προσπάθειες ΗΠΑ για επιρροή στην Κούβα



Παρόλο που τα προαναφερόμενα γεγονότα έχουν κάποια χρονική απόσταση από τα σημερινά, δεν είναι αμελητέα. Μετά την επικράτηση του Κάστρο και την στροφή του προς το Σοβιετικό μοντέλο πολιτικής και οικονομικής ανάπτυξης, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να ανακτήσουν τον έλεγχο (Εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων), να δημιουργήσουν προβλήματα στη συνεργασία της Κούβας με τη Σοβιετική Ένωση ( Κρίση των πυραύλων της Κούβας) και γενικότερα να δημιουργήσουν προβλήματα στην ευμάρεια, αυτάρκεια, κοινωνική και πολιτική συνοχή της Κούβας.


Το εμπάργκο, ο εμπορικός, οικονομικός και χρηματοπιστωτικός δηλαδή αποκλεισμός, αποτέλεσε το κύριο μέσο πίεσης της Κούβας από το 1960 μέχρι και σήμερα. Με διάφορους νόμους αλλάζει μορφή και περιεχόμενο στη διάρκεια των χρόνων. Αυτό που παραμένει όμως αναλλοίωτο είναι ο σκοπός του και αυτός δεν είναι η δημοκρατική στροφή της Κούβας, αλλά η πίεση στην κάθε πολιτική ηγεσία για ανακατεύθυνση και δημιουργία σχέσεων εξάρτησης με τις ΗΠΑ, κάτι που προς το παρόν δεν έχει επιτευχθεί.


«Στιγμές» του αμερικανικού εμπάργκο


Οπότε το εμπάργκο και οι πιέσεις συνεχίζονται μέχρι και σήμερα δημιουργώντας σε συνδυασμό με την πανδημία του κορωνοϊού οικονομική και κοινωνική ασφυξία. Μία ιστορική αναδρομή στους νόμους που τροποποιούν το περιεχόμενο του εμπορικού αποκλεισμού είναι ενδιαφέρουσα για να αποδείξει και την συνεχώς αυξανόμενη κλιμάκωση των πιέσεων αλλά και τις περιόδους που αυτές φαίνεται να υποχωρούν.


1960 : ξεκινά το εμπάργκο στις εξαγωγές προς την Κούβα υπό τον Πρόεδρο Κένεντι


1992 : «Νόμος Toricelli» - «Νόμος για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Κούβα». Ο νόμος αυτός ουσιαστικά διαβεβαιώνει για την διατήρηση του αποκλεισμού ως αξιέπαινη κύρωση λόγω της αδυναμίας εκδημοκρατισμού της κοινωνίας της Κούβας και παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.


1996 : «Νόμος Χελμς – Μπάρτον – «Cuban Liberty and Democracy Solidarity Act of 1995» Σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «Το εν λόγω νομοσχέδιο διατείνεται ότι επιθυμεί την επιτάχυνση της ειρηνικής μετάβασης της Κούβας προς τη δημοκρατία εντείνοντας μέσω των των ακόλουθων μέτρων την πίεση που ήδη ασκείται στη χώρα». Κάποιες διατάξεις του, μεταξύ άλλων, είναι οι εξής:

  • Μείωση της συνεισφοράς των ΗΠΑ σε οποιοδήποτε διεθνές χρηματοπιστωτικό ίδρυμα χορηγήσει δάνειο στην Κούβα.

  • Απαγόρευση εισαγωγής στις ΗΠΑ προϊόντων ζάχαρης με προέλευση χώρα που εισάγει κουβανική ζάχαρη.

1999 : Ο Μπιλ Κλίντον διευρύνει το εμπάργκο και απαγορεύει στις ξένες θυγατρικές των Αμερικανικών Επιχειρήσεων να έχουν συναλλαγές με την Κούβα.


2019 : Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απειλεί για ενεργοποίηση του άρθρου 3 του Νόμου Χελμς – Μπάρτον. Το άρθρο 3 θέτει περιορισμούς στους πολίτες των ΗΠΑ που θέλουν να επισκεφθούν την Κούβα, νομιμοποιεί τη διενέργεια δικαστηρίων στις ΗΠΑ που αφορούν μηνύσεις κατά ξένων οντοτήτων που δραστηριοποιούνται στη Κούβα κ.α.


Τα παραπάνω νομοσχέδια και οι συνεχόμενες διευρύνσεις τους, παρά τις ονομασίες τους που δηλώνουν μια υποτιθέμενη προσπάθεια των ΗΠΑ για εκδημοκρατισμό, πολιτικό και κοινωνικό, της Κούβας έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Εντείνουν τον εθνικισμό των πολιτών, καθώς φοβούνται για ενδεχόμενη επέμβαση ή απώλεια της κυριαρχίας τους και ζημιώνουν την Κουβανική οικονομία οδηγώντας τόσο το πολιτειακό περιβάλλον όσο και το κοινωνικό πλαίσιο σε αντιδημοκρατικές συμπεριφορές, κοινωνική και οικονομική δυσφορία που σε συνδυασμό με την πανδημία που απειλεί και την υγεία του πληθυσμού, η κουβανική κοινωνία οδηγήθηκε σε αυτές τις διαδηλώσεις.


Σφάλματα της «βασιλείας» Κάστρο



Οι αδελφοί Κάστρο, και πρώτος ο Φιντέλ, εξαιτίας αυτών των έντονων και πολυετών πιέσεων που δέχονται από μία υπερδύναμη, εθνικοποίησαν τις περισσότερες ιδιωτικές επιχειρήσεις, δημιούργησαν ένα ισχυρό, συγκεντρωτικό κράτος χωρίς τη δυνατότητα ανάπτυξης αντίστοιχων ισχυρών ατομικών πρωτοβουλιών. Οι εξουσίες ήταν συγκεντρωμένες στο, γοητευτικό για την πλειοψηφία της Κούβας, πρόσωπό του. Πραγματοποίησε όντως σημαντικές επενδύσεις στη δημόσια υγεία και την παιδεία και έδωσε στον πολύχρονο αποικιοκρατούμενο πληθυσμό της Κούβας μια ευκαιρία για υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση. Οπισθοδρόμησε όμως στις πολιτικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Εγκαθίδρυσε δηλαδή ουσιαστικά, και ιδιαίτερα μετά την σχετική απόσταση που πήρε από τη Σοβιετική Ένωση μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, μία αριστερή δικτατορία.


Αυτή επιβίωσε για διάφορους λόγους χωρίς να προκληθούν ιδιαίτερες κοινωνικές αντιδράσεις και κυρίως εξαιτίας της χαρισματικής ηγεσίας των δύο αδελφών που είχαν πρωτοστατήσει στην Κουβανική Επανάσταση. Η αλλαγή του Προέδρου και το τέλος ουσιαστικά της «βασιλείας» της οικογένειας Κάστρο έφερε στο προσκήνιο τα χρόνια εσωτερικής ανελευθερίας, καταπίεσης και οικονομικού αδιεξόδου με τα οποία ήταν αντιμέτωπη η κοινωνία της Κούβας.


Διεθνείς (μη) αντιδράσεις


Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένη Έθνη, παρά την δήλωση της αντίθεσης τους προς τα νομοσχέδια του εμπορικού αποκλεισμού των ΗΠΑ και ιδιαίτερα του Νόμου Χελμς – Μπάρτον δεν έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές ενέργειες είτε για την παύση ισχύς του εμπάργκο είτε για την σημαντική υποστήριξη τους Κουβανικής οικονομίας. Οι πιέσεις που ασκούν προς τις ΗΠΑ είναι ελάχιστες ενώ ολοένα και περισσότερο αποκτούν πολιτικές και οικονομικές εξαρτήσεις με αυτές.


Η κοινωνία της Κούβας εκφράζει ένα κοινό αίτημα. Αυτό της απόκτησης ελευθερίας. Όλα αυτά τα χρόνια η απελευθέρωση της ήταν εικονική, αφού η προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας για διατήρηση της εθνικής ανεξαρτησίας και οι πιέσεις ξένων δυνάμεων για μια ευνοϊκότερη προς αυτές πολιτική και οικονομική ρύθμιση οδήγησαν στη αδυναμία λειτουργίας μιας κοινωνικής και πολιτικής δημοκρατίας. Οι οικονομικές κυρώσεις που ζητά ο Μπάιντεν ως αντίποινα στην καταστολή των διαδηλώσεων σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να οδηγήσουν σε μία δυτικού τύπου δημοκρατία, εκτός αν αυτό δεν είναι το ζητούμενο.





Πηγές Εικόνων : https://www.insider.gr/, https://www.protothema.gr/, https://www.in.gr/, https://www.offlinepost.gr/

23 προβολές0 σχόλια