Παραδείγματα δημοκρατικής οπισθοδρόμησης: Οι περιπτώσεις Jansa και Καραϊβάζ

Γράφει η Ευστρατία Ζάχου


Το να είσαι δημοσιογράφος σήμερα δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπουμε λειτουργούς του Τύπου να μάχονται (φέρει την έννοια της σύγκρουσης) για την ενημέρωση και την ελευθερία του λόγου με κίνδυνο, για παράδειγμα, τη ζωή τους. Ενδεχομένως, μία απόπειρα παράκαμψης της λογοκρισίας να τους οδηγήσει σε απαξίωση του προσώπου τους ή και σε μία ανεπιθύμητη έξοδο από το ζωτικό χώρο της ενημέρωσης. Τα περιστατικά εκφοβισμού και επιθέσεων κατά δημοσιογράφων είναι αρκετά και συνέβαιναν πάντοτε. Το ζήτημα της προστασίας τους, κυρίως για εκείνους τους δημοσιογράφους που σέβονται την αλήθεια και δε λειτουργούν κατ’ εντολήν, εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, όχι απαραίτητα σύγχρονη, σίγουρα όμως πραγματική.



Την ανησυχία του για την κατάσταση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης διατύπωσε και με ψήφισμά του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λίγους μήνες νωρίτερα (25η Νοέμβρη του 2020), στο οποίο γινόταν σαφής αναφορά σε προσπάθειες φίμωσης των δημοσιογράφων, στο αναπόδραστο ενίσχυσης της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας καθώς και στην επιτακτική ανάγκη που αναδύεται αναφορικά με την ασφάλεια και τη σωματική ακεραιότητα των δημοσιογράφων, ‘’στοιχεία βασικά του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης..ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατική λειτουργία της ΕΕ’’ (P9_TA(2020)0320). Οι πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις της Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για τις Αξίες και τη Διαφάνεια, Βιέρα Γιούροβα, ανέδειξαν ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που φαίνεται να επηρεάζουν τη λειτουργία των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης, και η ασφάλεια των δημοσιογράφων υπήρξε ένα από αυτά.


Η ίδια αναφέρθηκε στους κινδύνους που διατρέχουν οι δημοσιογράφοι στην Ευρώπη και στις απειλές που δέχονται κατά καιρούς γιατί απλά κάνουν τη δουλειά τους, κάνοντας μάλιστα ειδική μνεία στις δολοφονικές επιθέσεις γνωστών δημοσιογράφων που έλαβαν χώρα σε κράτη- μέλη της Ένωσης ,όπως για παράδειγμα στις περιπτώσεις του Έλληνα δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ, της Μαλτέζας Daphne Caruana Galizia και του Σλοβάκου ερευνητή δημοσιογράφου Ján Kuciak, οι οποίες ,όπως είπε, αποτέλεσαν φρικτά γεγονότα και αποτέλεσμα ‘’αποτυχίας των υπηρεσιών ασφαλείας’’ να προστατεύσουν ευάλωτες ομάδες. Σε κάθε περίπτωση, μία θαρραλέα αντιμετώπιση τέτοιων εγκληματικών πράξεων σαφώς και θα ενίσχυε το αίσθημα ασφάλειας στους πολίτες μιας χώρας και κατ’ επέκταση τη φήμη της ως ασφαλούς προορισμού. Αυτό το νόημα θα έχει η σύσταση προς τα κράτη-μέλη που σχεδιάζει να εκδώσει η Επιτροπή το προσεχές διάστημα.


Η ανησυχία και έμμεση- θα λέγαμε -πρόταση δυσπιστίας προς τις ενέργειες της κυβέρνησης του Πρωθυπουργού της Σλοβενίας Janez Jansa όπως διατυπώθηκε διά στόματος της Τσέχας Αντιπροέδρου, στρέφεται σαφέστατα προς αυτήν την κατεύθυνση, δηλαδή της καταγγελίας των κακώς κειμένων αναφορικά με την αντιμετώπιση των μέσων ενημέρωσης. Η προστασία και η ελευθερία τους κρίνεται αναγκαίο να αποτελέσει προτεραιότητα για κάθε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εν προκειμένω, η αναφορά στον Jansa δεν είναι καθόλου τυχαία. Ο πόλεμος που άσκησε ο ίδιος κατά των μέσων ενημέρωσης της χώρας του ήταν απόρροια της έντονης κριτικής που δέχτηκε από τα τελευταία, αναφορικά με το χειρισμό της πανδημίας και την εισήγηση αυστηρών μέτρων για την αντιμετώπισή της, καθώς και για την υιοθέτηση μιας ακραίας θα λέγαμε αντιμεταναστευτικής ρητορικής στο όνομα μιας ‘’ελεύθερης’’ Σλοβενίας και στην υπεράσπιση- κατά τα λεγόμενά του- της σλοβενικής ταυτότητας η οποία βάλλεται από τις μεταναστευτικές ροές.



Τον Ιούλιο του 2021, η Σλοβενία θα αναλάβει την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τρίτη φορά (η πρώτη ήταν το 2004 και η δεύτερη το 2012). Το γεγονός αυτό από μόνο του παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λαμβάνοντας υπόψιν το ρόλο που καλείται να παίξει, αφού από τη θέση αυτή μπορεί να επηρεάσει την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης πάνω σε διάφορα ζητήματα. Δυστυχώς, η κυβέρνηση Jansa δείχνει να στρέφεται προς μία όλο και πιο συντηρητική κατεύθυνση και στην υιοθέτηση αυταρχικών πολιτικών για τη Σλοβενία. Το καλοκαίρι του 2020 για παράδειγμα προχώρησε σε διάφορες αλλαγές του νομοθετικού πλαισίου που αφορούσε τα ΜΜΕ, αποφασίζοντας την παύση της κρατικής επιχορήγησης του Σλοβένικου Πρακτορείου Ειδήσεων (STA) σε μία προσπάθεια επηρεασμού του περιεχομένου της ενημέρωσης και άσκησης κρατικού ελέγχου. Η αντίδραση τότε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν να καταδικάσει το γεγονός, καθώς και τις επανειλημμένες επιθέσεις του Σλοβένου Πρωθυπουργού κατά δημοσιογράφων και σλοβενικών ΜΜΕ, κατηγορίες τις οποίες ο ίδιος αποποιήθηκε.


Η ανησυχία λοιπόν της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι το μοντέλο ηγεσίας του Jansa κινείται, αναφορικά με την αντιμετώπιση των μέσων ενημέρωσης, προς τη λάθος κατεύθυνση, παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα σημαντική. Το γεγονός μάλιστα ότι θα βρεθεί στο τιμόνι του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης μία χώρα που στη σημερινή διεθνή πολιτική σκηνή δείχνει να μη σέβεται την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και την ελευθερία της έκφρασης του λόγου ως βασικές αρχές που θα έπρεπε να τη διέπουν, δεν είναι σίγουρα παρήγορο. Πόσο δε μάλλον, αν τελικά λειτουργήσει υποστηρικτικά σε αυταρχικές πολιτικές και αντιδημοκρατικές τάσεις.

119 προβολές0 σχόλια