Ποια είναι η Λύση για την Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα;

Γράφει η Δήμητρα Χαρέλη


Η Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) είναι ένα ζήτημα που απασχολεί εκτός από τους ειδικούς, τους γονείς αλλά και τους εκπαιδευτικούς. Γύρω από αυτό έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς μύθοι, προβληματισμοί και απορίες. Πριν κρίνουμε ή χαρακτηρίσουμε καλό θα ήταν λοιπόν να γνωρίζουμε. Το Infotainmentwise ήρθε σε επαφή με την Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια και συγγραφέα Μαρία Κυριαζή, η οποία μοιράστηκε μαζί μας κάποιες από τις γνώσεις που έχει πάνω σε αυτό το θέμα.


Ποιο είναι το αντικείμενο της εργοθεραπείας;


Μ.Κ: Η Eργοθεραπεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την υγεία και την ευημερία γενικότερα του ατόμου μέσω της εμπλοκής του σε κάποιο έργο. Πιο συγκεκριμένα, η Παιδιατρική Εργοθεραπεία επικεντρώνεται στις δυσκολίες που πιθανόν να αντιμετωπίζει ένα παιδί, εντοπίζοντας δεξιότητες που είτε δεν έχουν αναπτυχθεί, είτε δεν συμβαδίζουν με την ηλικία του παιδιού ώστε να παρέμβει κατάλληλα.


Πως μπορεί να καταλάβει κάποιος ότι χρειάζεται την παρέμβαση ενός εργοθεραπευτή;


Μ.Κ: Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που χτυπάνε το καμπανάκι. Οι γονείς είναι αυτοί που θα αντιληφθούν πρώτοι κάποια σημάδια στην συμπεριφορά του παιδιού, ειδικά όταν υπάρχει κάποιο αδελφάκι στην οικογένεια οπότε εκεί λειτουργεί και ως μέτρο σύγκρισης. Σύμφωνα και με τον Αμερικανικό Σύλλογο Εργοθεραπευτών όταν σημειώνονται τρείς ή παραπάνω από τις παρακάτω ενδείξεις είναι αναγκαία η εργοθεραπευτική αξιολόγηση. Μερικές από αυτές είναι οι εξής:


  • Αυτοεξυπηρέτηση : Υπάρχει δυσκολία στο κομμάτι της αυτοεξυπηρέτησης, δηλαδή στο να φάει, να χρησιμοποιήσει τη τουαλέτα ή να ντυθεί.

  • Παιχνίδια ισορροπίας ή παιχνίδια με τη χρήση μπάλας : Δυσκολία στο να κάνει κουτσό ή μικρά πηδηματάκια, να πετάξουν μπάλα, να στοχεύσουν, αποφεύγουν τη χρήση κούνιας στη παιδική χαρά ή γενικότερα τον σχετικό εξοπλισμό.

  • Αδεξιότητα : Συχνά εύκολα πέφτουν κάτω, σκοντάφτουν πάνω σε έπιπλα κλπ.

  • Προβλήματα συγκέντρωσης: Δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν κάποια δραστηριότητα, ιδιαίτερα τις σχολικές εργασίες. Αδυνατούν να ακολουθούν οδηγίες ή σύνθετες εντολές.

  • Προβλήματα μνήμης : Ξεχνάνε πληροφορίες που έχουν πει, που έχουν ακούσει ή έχουν μάθει.

  • Δυσκολίες οργάνωσης είτε χρόνου είτε χώρου.

  • Γραφή : Δυσανάγνωστα γράμματα, λάθος κατασκευαστικά ή προτάσεις με λέξεις ενωμένες. Επίσης ανώριμη ζωγραφική σε σχέση με άλλα παιδιά της ηλικίας τους.


Ποια ηλικία είναι αυτή που θα πρέπει να αρχίσει να μας προβληματίζει για το εάν ένα παιδί χρειάζεται εργοθεραπεία;


Μ.Κ: Ένα παιδί μπορεί να παρουσιάζει κάποια από τα παραπάνω σημάδια είτε στα 2 έτη ή ακόμα και στους 6 πρώτους μήνες της ζωής του, με τα αντίστοιχα αναπτυξιακά ορόσημα. Για παράδειγμα, ένα παιδί 2 ετών πρέπει να έχει κατακτήσει κάποια πολύ συγκεκριμένα πράγματα. Αντίστοιχα στην ηλικία των 4 υπάρχουν διαφορετικές προδιαγραφές. Συνήθως, οι δυσκολίες ενός παιδιού αρχίζουν να φαίνονται στη ηλικία των τριών. Σε λίγο πιο δύσκολες περιπτώσεις όπως η εγκεφαλική παράλυση ή ο αυτισμός, οι ενδείξεις παρουσιάζονται νωρίτερα.


Περιστατικά ΔΕΠ-Υ: Πες μας λίγα πράγματα γι’ αυτό


Μ.Κ: Η Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας είναι από τις πιο συχνές νευρολογικές διαταραχές της παιδικής ηλικίας, η οποία τις περισσότερες φορές συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή του ατόμου. Αποτελεί διαταραχή των ανώτερων εγκεφαλικών λειτουργιών με κύρια χαρακτηριστικά την έλλειψη συγκέντρωσης, την παρορμητικότητα και την υπερβολική κινητική δραστηριότητα.


Σε περίπτωση που αντιληφθεί ένας γονιός έγκαιρα ότι το παιδί του πιθανόν να παρουσιάζει Διάσπαση Προσοχής ή Υπερκινητικότητα, υπάρχει τρόπος να το βελτιώσει;


Μ.Κ: Ναι, συνήθως οι γονείς είναι και οι πρώτοι που θα αντιληφθούν την δυσκολία του παιδιού. Σε δεύτερο επίπεδο και οι εκπαιδευτικοί εντοπίζουν και αναφέρουν κάποια σημάδια. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσει ένα παιδί την εργοθεραπευτική παρέμβαση τόσο το καλύτερο γι’ αυτό. Σ ’αυτό το σημείο αναγκαίο είναι να αναφερθεί ότι δεν υπάρχει κάποια ριζική θεραπεία, μόνο τρόποι που περιορίζουν την ΔΕΠΥ, βελτιώνοντας τον πιθανό αιτιολογικό παράγοντα.


Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα που μαρτυρούν ότι ένα παιδί χαρακτηρίζεται από ΔΕΠ-Υ;


Μ.Κ : Τα λάθη απροσεξίας είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό ενός παιδιού με ΔΕΠΥ. Πολύ συχνά υπάρχουν περιπτώσεις ατόμων που δεν δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στις λεπτομέρειες. Η προσοχή τους συνεχώς διασπάται ή δύσκολα συγκεντρώνονται για να ολοκληρώσουν μια δραστηριότητα. Πολλές φορές κάποιος μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να μην ακούει ενώ του μιλάνε. Δυσκολεύεται να ακολουθήσει οδηγίες, λεκτικές κυρίως. Χάνει συχνά πράγματα και όταν κάθεται στάσιμος κουνάει τα πόδια ή τα χέρια του. Πολλές φορές φλυαρεί ακόμα και σε χώρους που απαιτούν κοινή ησυχία. Όταν του γίνεται κάποια ερώτηση απαντά πριν αυτή ολοκληρωθεί ή διακόπτει τον συνομιλητή του.


Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά είναι ικανά να επηρεάσουν την πρόοδο ενός παιδιού στο σχολείο;


Μ.Κ: Ένας μαθητής με ΔΕΠΥ δεν μπορεί να ακολουθήσει συγκεκριμένες οδηγίες ή να συγκεντρωθεί στο διάβασμα. Το μαθησιακό κομμάτι επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό, ωστόσο σε καμία περίπτωση όλα τα παραπάνω δεν συνεπάγονται χαμηλό διανοητικό επίπεδο. Πολλές είναι οι περιπτώσεις όπου άτομα με ΔΕΠΥ έχουν νοημοσύνη άνω του μέσου όρου απλά χρειάζεται ο κατάλληλος τρόπος ώστε να μάθουν να οργανώνουν τη σκέψη τους, να συγκεντρώνονται και να διαχειρίζονται τη παρορμητικότητα τους. Έτσι, θα καταφέρουν να προσαρμοστούν στις σχολικές απαιτήσεις και αργότερα και στους άλλους τομείς όπως η σχολή, η εργασία και οι σχέσεις τους. Επομένως, με την κατάλληλη βοήθεια όλα ξεπερνιούνται. Σε περιπτώσεις όπου η ΔΕΠΥ συνυπάρχει και με άλλες διαταραχές όπως ο αυτισμός ή κάποιο σύνδρομο, οι δυσκολίες είναι περισσότερες για ένα παιδί.


Πηγή : Ballard Psychiatry


Σε μεγαλύτερες ηλικίες, πως μπορεί κάποιος να αντιληφθεί ότι χαρακτηρίζεται από ΔΕΠ-Υ;


Μ.Κ: Παλιότερα υποστηρίζονταν η άποψη ότι η ΔΕΠΥ είναι χαρακτηριστικό μόνο των παιδιών, και μεγαλώνοντας καθώς το άτομο περνά από τα στάδια της εφηβείας και αργότερα της ενήλικης ζωής του εξαφανίζεται. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Η ΔΕΠΥ εξακολουθεί να υπάρχει απλώς σε κάποια άτομα τα συμπτώματα μειώνονται. Σε πολλούς όμως παραμένουν ίδια, ειδικά αν δεν υπάρξει και κάποια βοήθεια. Τα συμπτώματα είναι σχετικά ίδια με όσα αναφέρθηκαν για τις παιδικές ηλικίες. Υπάρχουν ενήλικες που δυσκολεύονται στο κομμάτι των σπουδών, στην εργασία τους ή στις σχέσεις τους. Εφόσον αναγνωρίσει κάποια ενδεικτικά στοιχεία ο ίδιος ο ενήλικας πρέπει αμέσως να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό για συμβουλές και αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Μια άλλη λύση είναι και η φαρμακευτική αγωγή, η οποία είναι ικανή να αναστείλει κάποια από τα παραπάνω.


Εάν κάποιος είναι αντίθετος με τη φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να ακολουθήσει κάποιον άλλο δρόμο ώστε να βελτιώσει την κατάσταση του;


Μ.Κ: Η φαρμακευτική αγωγή συνίσταται όταν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα. Πρόκειται συνήθως για βαριά φάρμακα με διάφορες παρενέργειες. Αν δεν επιθυμεί κάποιο άτομο να ακολουθήσει αυτή τη λύση, υπάρχουν άλλοι τρόποι που θα τον βοηθήσουν, όπως είναι η συμβουλευτική. Εξαρτάται βέβαια και την περίπτωση καθώς σε βαριές περιπτώσεις δεν είναι δυνατόν να αποφευχθεί η φαρμακευτική αγωγή.


Επομένως όποια λύση και να επιλέξει κάποιος ανάλογα την περίπτωση, δεσμεύεται σ ’αυτή σ ’όλη τη διάρκεια της ζωής του;


Μ.Κ: Αρχικά, να διευκρινίσω πως ακόμα και σε περιπτώσεις όπου επιλέγεται η φαρμακευτική αγωγή δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει παράλληλα να υπάρχει και θεραπεία, όπως η συμβουλευτική υποστήριξη. Η χορηγία φαρμάκων καταστέλλει κάποιες αντιδράσεις, η συμβουλευτική όμως θα βοηθήσει τον ενήλικα με ΔΕΠ-Υ μέσω διαφόρων στρατηγικών να ελέγχει τον παρορμητισμό του κλπ. Αν γίνει διακοπή των φαρμάκων τα συμπτώματα θα επανέλθουν. Απαραίτητη είναι η συνεννόηση και η στενή επικοινωνία με τον γιατρό για τη δοσολογία, πρέπει να αποφεύγεται η άσκοπη χρήση τους ή η υπερδοσολογία.




Στα πλαίσια ενός έτους, πόσες περιπτώσεις ΔΕΠ-Υ έχεις κληθεί να αντιμετωπίσεις; Πόσο συχνό είναι τελικά αυτό το φαινόμενο;


Μ.Κ: Αριθμητικά είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Σχεδόν οι μισές περιπτώσεις που καλούμαι να αντιμετωπίσω αφορούν περιστατικά ΔΕΠΥ.


Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας τι βήματα ακολουθούνται; Είναι απαραίτητη η παρουσία των γονέων;


Μ.Κ: Ανάλογα την περίπτωση ακολουθείται διαφορετική διαδικασία. Ένας εργοθεραπευτής καταγράφει το ιστορικό του παιδιού και κατόπιν θα κάνει την εκτίμηση του. Από εκεί και πέρα ανάλογα τις δυσκολίες που θα εντοπίσει στο παιδί θέτει τους θεραπευτικούς στόχους ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία. Η συνεδρία πραγματοποιείται ατομικά. Για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα γίνονται συναντήσεις με τους γονείς για να τους δοθούν συμβουλές και ασκήσεις για το σπίτι. Όταν απαιτείται γίνεται η ανάλογη ενημέρωση και στον εκπαιδευτικό του μαθητή ώστε να προσέξει και εκείνος κάποιες από τις δυσκολίες του μαθητή, με πιθανή τροποποίηση του σχολικού πλαισίου ώστε η προσαρμογή του παιδιού στις σχολικές απαιτήσεις να είναι πιο εύκολη.


Πόσο διάστημα συνεδρίας χρειάζεται ώστε να σημειωθεί εξέλιξη;


Μ.Κ: Ανάλογα με την περίπτωση. Υπήρχαν παιδιά που χρειάστηκαν αρκετά χρόνια ώστε να παρουσιάσουν σημαντική βελτίωση. Κάποιοι έχουν παρατηρήσει βελτίωση και από τον πρώτο μήνα της συνεδρίας. Η ΔΕΠΥ πάντως απαιτεί χρόνο και υπομονή.


Οι σύγχρονοι εκπαιδευτικοί είναι ενημερωμένοι – προετοιμασμένοι για περιπτώσεις ΔΕΠ-Υ μέσα στις σχολικές αίθουσες;


Μ.Κ: Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι εκπαιδευτικοί είναι ενημερωμένοι όχι μόνο για περιπτώσεις ΔΕΠΥ αλλά και για άλλες δυσκολίες που πιθανόν αντιμετωπίζει ένας μαθητής όπως ο αυτισμός ή οι μαθησιακές δυσκολίες. Εκτός από ενημερωμένοι είναι και δεκτικοί να συνεργαστούν με τον εργοθεραπευτή του παιδιού. Λίγες είναι οι περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει γνώση και διάθεση για βοήθεια.


Κλείνοντας θα ήθελα να αναφερθούμε στο προσωπικό σου blog στο οποίο μπορεί κάποιος να ενημερωθεί αλλά και να σε εντοπίσει για περεταίρω πληροφορίες.



Το Ergotherapeia Kids το δημιούργησα κυρίως για την ενημέρωση των γονιών και των εκπαιδευτικών. Υπάρχουν διαθέσιμες και ασκήσεις για να ενισχυθούν τα κομμάτια στα οποία παρεμβαίνει η εργοθεραπεία. Είναι κάτι που δημιούργησα με βάση και τις γνώσεις μου, μια επιπλέον έρευνα και φυσικά την αγάπη που έχω για το αντικείμενο μου.


Η ΔΕΠ-Υ είναι ένα εμπόδιο το οποίο ειδικά στα άτομα μικρής ηλικίας μπορεί φαντάζει τεράστιο. Δυστυχώς δεν μπορούμε να το εξαφανίσουμε αλλά με την κατάλληλη ενημέρωση και θεραπεία μπορούμε να το κάνουμε να δείχνει λίγο πιο μικρό. Εξάλλου δεν έχει τόση δύναμη ώστε να καθορίσει την εξέλιξη του κάθε ατόμου. Η δύναμη που έχει ο κάθε άνθρωπος μέσα του για αλλαγή και βελτίωση είναι πάντα πολύ περισσότερη.

628 προβολές0 σχόλια