Ποιο είναι το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά Κορωνοϊού;

Μια μεγάλη συζήτηση έχει ανοίξει στους κύκλους των social media για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά Κορωνοϊού. Ο λόγος είναι η έλλειψη συνεννόησης των κρατών-μελών της Ένωσης για την εύρεση λύσης στις οικονομικές αναταράξεις που θα υποστεί η γηραιά ήπειρος μετά το πέρας του COVID-19. Εδώ και χρόνια η Ε.Ε. αποδεικνύει συνεχώς πως δεν μπορεί να τηρήσει τις υποσχέσεις της περί εκδημοκρατισμού και ισότητας. Την τελευταία δεκαετία η Ένωση έχει χτυπηθεί από μια οικονομική κρίση, από το κύμα προσφύγων και μεταναστών, από γεωπολιτικές αλλαγές και πρόσφατα από αποχωρήσεις κρατών-μελών. Ποιο είναι, λοιπόν, το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τι πρέπει να γίνει για να επέλθει η αλλαγή;


Η αρχή του Ευρωσκεπτικισμού


Το έντονο κύμα αρνητικότητας προς την Ε.Ε. ξεκίνησε με την κρίση του 2008. Σταδιακά, οι επιπτώσεις της κρίσης στα χρηματιστήρια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής έφτασαν στην Ευρώπη και επηρέασαν εντονότερα τις χώρες του Νότου και πιο συγκεκριμένα την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία. Η σκληρή στάση της Ένωσης, και κυρίως της Γερμανίας, προς τις χώρες αυτές και η συνεχής επιβολή αυστηρών μέτρων οδήγησε στην άνοδο κομμάτων ενάντια στην "πιεστική" Ε.Ε. που προωθούσαν την επιστροφή στο παρελθόν, παρά την ελπίδα για ένα ισότιμο ευρωπαϊκό μέλλον. Εκατομμύρια ήταν αυτοί που θεώρησαν τότε ψεύτικο το αφήγημα της Ένωσης, η οποία μιλούσε για ίση κατανομή των οφελών προς όλους. Η προβολή στο μέλλον έπαψε να υπάρχει και οδηγηθήκαμε σε ένα φαινόμενο, το οποίο ονομάζεται "παροντισμός. Η αισιοδοξία για ένα ενωμένο ευρωπαϊκό μέλλον εξαφανίστηκε μπροστά στην "Γερμανική Μοναρχία" του παρόντος που απειλούσε την συνοχή της Ένωσης και γκρέμιζε κάθε ελπίδα για ανάπτυξη. Ο Ευρωπαϊκός Νότος προσπαθώντας να μαζέψει τα κομμάτια του θεωρούσε υπερφίαλες τις συζητήσεις περί ανάπτυξης της τεχνολογίας, ισότητας στα δικαιώματα, πράσινης ανάπτυξης κλπ, όταν έπρεπε να αφοσιωθεί στο παρόν και να αντιμετωπίσει την μείωση του ΑΕΠ, το κόψιμο μισθών και συντάξεων και την αύξηση της ανεργίας.



Γεωπολιτική Κρίση- Η περίπτωση της Ουκρανίας


Όταν το 2014 η Ρωσία εισέβαλε παράνομα στην Κριμαία υπήρχε έντονη ανησυχία, καθώς επρόκειτο για την πρώτη στρατιωτική εισβολή σε Ευρωπαϊκό έδαφος από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Πολλοί ήταν αυτοί που απαιτούσαν πλήρη διακοπή των εμπορικών σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Ρωσία και πλήρη στήριξη στην Ουκρανία. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν έγινε. Η Ε.Ε. περιορίστηκε στην λεκτική καταδίκη των Ρωσικών πράξεων στην περιοχή και προσωρινά πάγωσε τις σχέσεις τις με την Ρωσία. Παρόλα αυτά πρέπει να τονίσουμε πως οι οικονομικές-εμπορικές σχέσεις με την Ρωσία παραμένουν πολύ ισχυρές. Μόνο το 2018 η Ευρώπη εξήγαγε προς την Ρωσία προϊόντα αξίας 27.1 δισεκατομμυρίων ευρώ και αντιστοίχως η Ρωσία εξήγαγε προς την Ευρώπη προϊόντα αξίας 13 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι συνολικές συναλλαγές μεταξύ των δύο άγγιξαν τα 253 δισεκατομμύρια ευρώ το 2018. Επομένως, πολλοί ήταν αυτοί που κατέκριναν την Ευρωπαϊκή Ένωση για αδράνεια και για τοποθέτηση της οικονομίας πάνω από την αλληλεγγύη.


Αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Στις 31 Ιανουαρίου 2020 και έπειτα από χρόνια διαπραγματεύσεων το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή οικογένεια. Γιατί, όμως, αυτό πρέπει να μας ανησυχεί για το μέλλον της Ένωσης; Το Ηνωμένο Βασίλειο έφυγε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, κυρίως γιατί ήθελε να είναι πιο ανεξάρτητο και να αποφασίζει μόνο του για θέματα που αφορούν την οικονομία και το μεταναστευτικό. Ο Αγγλικός λαός είναι ένας λαός που απεχθάνεται τις απότομες και βιαστικές αλλαγές. Όταν, λοιπόν, οι Βρετανοί είδαν πως η σύσταση του πληθυσμού τους άλλαζε, λόγω της απότομης Ευρωπαϊκής μετανάστευσης άρχισαν να αλλάζουν άποψη για την παραμονή στην Ε.Ε. Συγκεκριμένα, ο Economist ανέφερε πως οι Βρετανοί είναι ένας λαός που δεν τον ενοχλούν οι μεγάλοι αριθμοί μεταναστών από την Ευρώπη, αλλά οι απότομες αλλαγές. Επομένως, βλέπουμε πως το ευρωπαϊκό αφήγημα δεν φάνηκε πολύ δελεαστικό στον Βρετανικό Λαό, ο οποίος αποχώρησε τελικά από την Ένωση πριν λίγο καιρό.


Ο Κορωνοϊός απειλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση


Αυτήν την φορά η απειλή για την σύσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ένας ιός με το όνομα COVID-19. Όταν τον Δεκέμβριο του 2019 ο ιός άρχισε την εξάπλωσή του στην Κίνα, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί πως ένας ιός θα ήταν ικανός να προκαλέσει εσωτερικά προβλήματα στην Ε.Ε. και να την απειλεί μάλιστα με διάλυση. Πριν από λίγες ημέρες έγινε μια εκτεταμένη συζήτηση των Ευρωπαίων ηγετών για να αποφασιστεί ο τρόπος αντιμετώπισης της επερχόμενης οικονομικής κρίσης μετά Κορωνοϊού. Όμως, για ακόμη μια φορά η Ένωση είναι χωρισμένη σε στρατόπεδα. Γερμανία και Ολλανδία είναι αρνητικές στην έκδοση ευρω-ομολόγου που θα οδηγήσει σε μια συλλογική προσπάθεια για την αντιμετώπιση μιας "Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κρίσης" και προτιμούν να αντιμετωπιστεί η κρίση με προγράμματα στήριξης. Με λίγα λόγια επιστροφή στο 2009. Από την άλλη χώρες, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία προτάσσουν την επίλυση του προβλήματος ως Ευρωπαϊκού και την συνεργασία όλων των κρατών-μελών για μια πορεία προς την ισότητα και την ανάπτυξη. Η Ιταλία μάλιστα έφτασε στο σημείο να απειλεί με αποχώρηση από την Ε.Ε. εάν δεν εκδοθεί ευρω-ομόλογο. Για τέταρτη φορά μέσα σε περίπου μια δεκαετία η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδεικνύει πως δεν μπορεί να τηρήσει τις αρχές της ισότητας, της δημοκρατίας και της αλληλεγγύης όταν πρόκειται για την οικονομία και για προβλήματα που μπορεί να βυθίσουν ξανά κάποιες χώρες στην ύφεση.


Τι πρέπει να γίνει;


Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να επιλύσει προβλήματα σε τρεις βασικούς άξονες για να εξασφαλίσει την συνέχεια της. Πρέπει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα συνοχής, πρέπει να εφαρμόσει πρακτικά τον συμβολισμό της και τέλος πρέπει να απαντήσει (πάλι πρακτικά) στα προβλήματα προοπτικής και συνέχειας.


1) Επίλυση Προβλημάτων Συνοχής


Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταφέρει το αντίθετο από αυτό για το οποίο δημιουργήθηκε. Αντί να ενώσει τους λαούς και να δημιουργήσει έναν συλλογικό, ευρωπαϊκό πολιτισμό έχει εμποτίσει τους λαούς της με αντιθέσεις, με αντιπάθειες και αρνητικότητα. Οδηγούμαστε, λοιπόν, σε έντονη έλλειψη εμπιστοσύνης για το "Ευρωπαϊκό Όραμα" και κατακερματισμό των ενοποιητικών παραγόντων της Ε.Ε. Όταν το πρόβλημα ξεκινά από τα θεμέλιά του, δηλαδή από τους πολιτικούς του στην συγκεκριμένη περίπτωση, πρέπει να επέλθουν ριζικές αλλαγές για να μην οδηγηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στον θάνατο. Οι πολιτικοί της δεν εκφράζουν το όραμα για μια ενωμένη Ευρώπη, αλλά αντιθέτως, εμποτίζουν τους λαούς τους με διχόνοια και με ψευδείς αντιλήψεις για άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Δεν είναι λίγες οι φορές που Ευρωπαίοι αξιωματούχοι χρησιμοποίησαν εθνικά στερεότυπα μιλώντας ταυτόχρονα για μια ενωμένη Ευρώπη (Ντάισελμπλουμ εναντίον χωρών του Νότου).


2) Επίλυση Προβλημάτων του Ευρωπαϊκού Οράματος


Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση; Για ποιους λόγους είναι καλύτερη από ένα εθνικό μοντέλο; Πως αποδεικνύει ότι νοιάζεται για τους Ευρωπαίους πολίτες; Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που η Ένωση δεν μπορεί να απαντήσει ξεκάθαρα. Ειδικότερα, οι χώρες του Νότου προσπαθούν ακόμη να αντιληφθούν γιατί είναι καλύτερο να βρίσκονται εντός της Ε.Ε. παρά εκτός. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει εμπράκτως να αποδείξει στους πολίτες της πως ενδιαφέρεται για όλους ανεξαιρέτως γεωγραφικής θέσης και να προχωρήσει σε εφαρμογή των λόγων για τους οποίους δημιουργήθηκε. Πρέπει να αποδείξει στους πολίτες πως δεν θα μετρά η απόφαση της Γερμανίας περισσότερο από της Ιταλίας ή οι πολίτες της Ολλανδίας περισσότερο από αυτούς της Ελλάδας.


3) Επίλυση Αμφιβολίας για το Ευρωπαϊκό Μέλλον


Ένα από τα κυριότερα προβλήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πως πότε δεν είναι προετοιμασμένη για τις συνέπειες της "επόμενης" κρίσης και όταν η κρίση αυτή έρχεται οδηγείται πάλι σε διχασμό και σε επικράτηση της θέσης μιας Ευρωπαϊκής μειονότητας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανάγκη από ένα σχέδιο, ένα σχέδιο συλλογικό και όχι μειονοτικό. Μπορεί όντως το παρόν μοντέλο να μην μπορεί να λειτουργήσει. Γιατί, λοιπόν, δεν αποφασίζεται να υφίσταται η Ένωση, αλλά μόνο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της μετανάστευσης εντός αυτής; Γιατί δεν αποφασίζεται να είναι μόνο μια οικονομική Ένωση;



Τα σενάρια για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολλά, αλλά δυστυχώς η πλειονότητα αυτών αρνητική. Η Ένωση πρέπει να κάνει μια στροφή προς την αλληλεγγύη, τον εκδημοκρατισμό και την ισότητα. Οι ηγέτες της έχουν αγνοήσει τους πολίτες της για πολύ μεγάλο διάστημα και αυτό μόνο αρνητική εξέλιξη μπορεί να έχει. Η λύση θα βρεθεί μόνο όταν η γνώμη όλων είναι ίση και κανείς δεν θεωρείται ανώτερος από τον άλλο. Δεν υπάρχουν πολίτες και κράτη δεύτερης κατηγορίας, υπάρχουν όμως πολιτικοί μιας μόνο θητείας και δεν πρέπει να ξεχνούν πως στο τέλος οι πολίτες είναι αυτοί που αποφασίζουν.


Πηγές: https://www.euractiv.com/ , https://warsawinstitute.org/ , https://www.bbc.com/ , https://ec.europa.eu/ , "Ευρωπαϊκή Ένωση, η αναπόφευκτη πρόκληση της δημοκρατικής νομιμοποίησης, Χρήστος Α. Φραγκονικολόπουλος"

109 προβολές0 σχόλια