Πολιτισμός σε Κρίση Λόγω Κορωνοϊού; Συνέντευξη με την Βάσω Καββαδία

Ενημερώθηκε: 23 Ιουλ 2020



Ο τομέας του πολιτισμού είναι ένα από τα "θύματα" του Κορωνοϊού που έχουν πληρώσει βαριά την πανδημία αυτή. Μουσεία αναγκάστηκαν να κλείσουν, γκαλερί και πινακοθήκες ακύρωσαν τις εκθέσεις ολόκληρης της χρονιάς και εκατομμύρια καλλιτέχνες βρέθηκαν σε αδιέξοδο μη μπορώντας να εξυπηρετήσουν τις καθημερινές τους ανάγκες. Για αυτόν τον λόγο βρεθήκαμε με την κυρία Βάσω Καββαδία, Υπεύθυνη Σχεδιασμού και Οργάνωσης της Δημοτικής Πινακοθήκης Κέρκυρας. Μιλήσαμε για την ιστορία της Πινακοθήκης, για τα μελλοντικά της σχέδια, αλλά κάναμε και μια ευρεία συζήτηση σχετικά με το μέλλον του πολιτισμού στην Ελλάδα και στον κόσμο. Αποτελεί λύση η ψηφιοποίηση της τέχνης; Ποιες δράσεις βοήθησαν την Πινακοθήκη να εξελιχθεί μέσα στην πανδημία του COVID-19;



Μπορείτε να πείτε με λίγα λόγια τι πρέπει να γνωρίζει κάποιος για την Πινακοθήκη του Δήμου Κέρκυρας;


"Η Πινακοθήκη ιδρύθηκε το 1991, ενώ πρωτεργάτης και υπεύθυνος για την οργάνωση του Τμήματος Μόνιμης Συλλογής που στεγάζεται στην ανατολική πτέρυγα των Παλαιών Ανακτόρων, ήταν ο ιστορικός τέχνης Θάνος Χρήστου, ο οποίος δυστυχώς έφυγε πρόωρα από τη ζωή.

Εδώ φιλοξενούνται έργα σπουδαίων επτανήσιων καλλιτεχνών που έχουν περιέλθει στην Πινακοθήκη μέσω δωρεών, όπως είναι ο Παύλος Προσαλέντης, ο Χαράλαμπος Παχής, ο Γεώργιος Σαμαρτζής, ο Νίκος Βεντούρας, ο Άγγελος Γιαλλινάς, ο Νικόλαος Τοπάλης – Ξυδιάς και από τους νεώτερους η Αγλαϊα Παπά, ο Νίκος Ζερβός, ο Άγγελος Κόντης, ο Φίλιππος Μάκοτσις κ.ά.

Ξεχωριστή θέση κατέχουν τα δύο έργα του Μιχαήλ Δαμασκηνού από τον 16ο αιώνα, η “Αποτομή του Προδρόμου” και ο “Λιθοβολισμός του Στεφάνου” που μεταφέρθηκαν στην Κέρκυρα από Κρήτες Πρόσφυγες, τον 17ο αιώνα.

Στην ίδια πτέρυγα, εδώ και ένα χρόνο φιλοξενείται η μεγάλη αναδρομική έκθεση του κερκυραίου υδατογράφου Άγγελου Γιαλλινά, η οποία περιλαμβάνει 125 από τα 600 έργα που ανήκουν στη συλλογή του Ιδρύματος Γιαλλινά.

Όσον αφορά στους δύο χώρους των περιοδικών εκθέσεων, η Πινακοθήκη φιλοξενεί περίπου 15 εκθέσεις ετησίως, από ζωγραφική και γλυπτική, μέχρι φωτογραφία και εγκαταστάσεις. Δυστυχώς, φέτος λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, φιλοξενούνται μόλις 4 περιοδικές εκθέσεις.".


Μπαίνοντας στον χώρο της Πινακοθήκης και εξερευνώντας παθιασμένα τα, ανεκτίμητης πολιτισμικής αξίας, έργα τέχνης μπορεί κανείς να καταλάβει τον απίστευτο πολιτισμικό θησαυρό που μπορεί να κρύβει μια δημοτική πινακοθήκη. Πορτραίτα άψογα διατηρημένα, συλλογές γνωστών επτανήσιων ζωγράφων και η ζεστή ατμόσφαιρα της Πινακοθήκης ήταν αρκετά για να με εντυπωσιάσουν και να με συγκινήσουν.


Υπάρχει κάποια έκθεση που προσελκύει περισσότερους επισκέπτες ή δείχνουν ενδιαφέρον για το σύνολο των έργων τέχνης;


" Αυτό είναι εντελώς υποκειμενικό. Δεν αποκομίζουν όλοι οι επισκέπτες, τα ίδια συναισθήματα από κάθε έκθεση. Εξαρτάται από τις ανησυχίες και τις καταβολές του καθενός. Κατά γενική ομολογία, τα τελευταία χρόνια μεγάλη απήχηση είχαν οι αναδρομικές εκθέσεις Γεωργίου Σαμαρτζή το 2015, Νικολάου Βεντούρα το 2016, Στέφανου Σγούρου το 2018, η έκθεση για τη ζωή και το έργο του Ιωάννη Καποδίστρια, μια συνεργασία με το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων το 2018, η έκθεση για τον Γεράσιμο Πιτζαμάνο, μια συνεργασία με το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο την ίδια χρονιά αλλά και εκθέσεις με σημαντικούς Έλληνες εικαστικούς, όπως ο Θεοφυλακτόπουλος, ο Μπότσογλου, ο Μαντζαβίνος, ο Αδαμάκος, συνεργασίες με σημαντικούς Έλληνες συλλέκτες, όπως είναι ο Σ. Φέλιος και ο Ν. Βογιατζόγλου". ".



Δεν μπορούσα να παραλείψω τις ερωτήσεις σχετικά με τον Κορωνοϊό, καθώς αποτέλεσε ένα μεγάλο πλήγμα στον παγκόσμιο πολιτισμό. Μέσα σε λίγους μήνες γίναμε μάρτυρες της παύσης λειτουργίας μεγάλων μουσείων και γκαλερί, του κινήματος Support Art Workers και της οικονομικής κρίσης που επηρέασε την καθημερινή ζωή όσων ασχολούνται και απασχολούνται στον τομέα του πολιτισμού.



Πως επηρέασε ο Κορωνοϊός την λειτουργία της Πινακοθήκης;


"Κατά τη διάρκεια της καραντίνας, η δουλειά μεταφέρθηκε στο σπίτι. Θέλαμε να κρατήσουμε επαφή με τον κόσμο, καθώς οι ρόλοι αντιστράφηκαν. Οι επισκέπτες δεν μπορούσαν να έρθουν σε εμάς κι έτσι με κάποιο τρόπο, έπρεπε εμείς να πάμε σε εκείνους. Στην σελίδα της Πινακοθήκης στο facebook, ανεβάζαμε links διαδικτυακών εκθέσεων, των μεγαλύτερων, δημοφιλέστερων μουσείων του κόσμου, όπως είναι το ΜοΜΑ της Νέας Υόρκης, το Hermitage στην Αγ. Πετρούπολη, την Πινακοθήκη Ufizzi στην Φλωρεντία, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα μιας ψηφιακής περιήγησης, που σε διαφορετικές συνθήκες δεν θα ήταν εφικτή.

Κατόπιν, κατά τη διάρκεια της Μεγ. Εβδομάδας, ανεβάζαμε στη σελίδα μας έργα επτανήσιων καλλιτεχνών, Σαμαρτζή, Βεντούρα, Γιαλλινά, Αλαμάνου, που είτε ανήκουν στη συλλογή της Πινακοθήκης, είτε δανείστηκαν και φιλοξενήθηκαν για τις ανάγκες μίας έκθεσης. Επιλέγαμε έργο αντίστοιχης θεματικής με την ημέρα και συνοδεύαμε την κάθε φωτογραφία με ένα μικρό επεξηγηματικό κείμενο, τόσο για το ίδιο το έργο, όσο και για τον καλλιτέχνη. Η πρωτοβουλία είχε μεγάλη απήχηση.

Μετά το Πάσχα αισθανθήκαμε την ανάγκη να απευθυνθούμε στα παιδιά. Έτσι διοργανώσαμε μια ψηφιακή δράση, για την ηλικιακή ομάδα 5-18 ετών και τα καλέσαμε να δημιουργήσουν κάτι που αποτέλεσε πηγή έμπνευσης την περίοδο της καραντίνας ή να αποτυπώσουν απλώς, τα συναισθήματά τους. Λάβαμε κυρίως ζωγραφιές αλλά και ποιήματα, που αναρτήσαμε κατόπιν στη σελίδα μας στο facebook, ενώ αναμένεται και η παρουσίασή τους μέσω ενός μικρού video.

Κι έτσι σιγά σιγά ερχόμαστε στο σήμερα. Η Πινακοθήκη για το κοινό άνοιξε την Τρίτη 17 Ιουνίου, με το Τμήμα Μόνιμης Συλλογής, την έκθεση Γιαλλινά και το Πωλητήριο – Αναγνωστήριο.

Είναι αλήθεια πως εμείς δεν σταματήσαμε να εργαζόμαστε και περίπου ένα μήνα πριν, προετοιμάζαμε τα σχέδιά μας για το υπόλοιπο της χρονιάς. Μέσα σε αυτά, ήρθε να προστεθεί η πρόταση του μέλους του Δ.Σ και ιστορικού τέχνης κ. Ροζαλίας Αδαμοπούλου, σχετικά με τη δημιουργία ψηφιακής έκθεσης τριών σύγχρονων Ελλήνων καλλιτεχνών. Συνεργαστήκαμε λοιπόν με το Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, και το εργαστήριο Inarts, προκειμένου να παρουσιάσουμε ψηφιακά, τον Άγγελο Αντωνόπουλο, τον Μιχάλη Μανουσάκη και τον Τάσο Ματζαβίνο, με έργα που εμπνεύσθηκαν και δημιούργησαν την περίοδο του εγκλεισμού. Σε βάθος χρόνου, στοχεύουμε στην διοργάνωση πέντε ανάλογων ψηφιακών εκθέσεων, με διαφορετικούς καλλιτέχνες".



Μπορείτε να μας μιλήσετε για περιοδικές εκθέσεις που το κοινό θα δει σύντομα;


"Είναι αλήθεια πως στην Πινακοθήκη του Δήμου, το Δ/Σ θεωρεί σημαντική τη στήριξη στους νέους καλλιτέχνες, γεγονός που θα φανεί και το επόμενο διάστημα. Αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη η πρώτη περιοδική έκθεση της χρονιάς, η έκθεση της εικαστικού Αλέκας Λαμπίρη, μία νέας καλλιτέχνιδας που έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις, αλλά εδώ φιλοξενείται στην πρώτη της ατομική. Πρόκειται για μία πολύχρωμη και αισιόδοξη έκθεση, που τόσο ανάγκη έχουμε αυτή την εποχή.

Κατόπιν, διοργανώνουμε την ετήσια έκθεση ενηλίκων μαθητών της Καλλιτεχνικής Σχολής Κέρκυρας, όπου κάθε χρόνο παρουσιάζονται περίπου 150 έργα τους, τα οποία δουλεύουν κατά τη διάρκεια της χρονιάς.

Στις αρχές Αυγούστου το κοινό μπορεί να έρθει σε επαφή με την τέχνη της μαρμαρογραφίας της Ιωάννας Ρέβη, εικαστικού και εκπαιδευτικού καλλιτεχνικών στη δημόσια εκπαίδευση.

Μια ιδιαίτερη έκθεση που θα φιλοξενηθεί από τα μέσα Σεπτεμβρίου, είναι και αυτή του φωτογράφου-φωτορεπόρτερ Μάριου Λώλου, με θέμα “Παιδί Πρόσφυγας”.

Το εκθεσιακό πρόγραμμα της χρονιάς θα ολοκληρωθεί με την έκθεση του σημαντικού Έλληνα ζωγράφου Γιώργιου Ρόρρη, με έργα από τις συλλογές του Σωτήρη Φέλιου".


Ένα μεγάλο trend την περίοδο του Κορωνοϊού είναι η ψηφιοποίηση των εκθεμάτων. Η μεταφορά των εκθεμάτων στο διαδίκτυο αποτελεί μια λύση για περαιτέρω αμεσότητα μεταξύ κοινού και μουσείων-γκαλερί-θεάτρων, αλλά δεν μπορεί να δημιουργήσει τα απαραίτητα έσοδα για την επιβίωση του πολιτισμού και των τεχνών. Τι γνώμη έχει για αυτό η κυρία Βάσω Καββαδία;


Λόγω του Κορωνοϊού, πολλά μουσεία και γκαλερί ψηφιοποίησαν τα εκθέματά τους. Θεωρείτε πως η ψηφιοποίηση των εκθεμάτων είναι μια μόνιμη λύση; Ότι δηλαδή μουσεία, θέατρα και γενικότερα ο τομέας του πολιτισμού μπορούν να λειτουργούν ψηφιακά;


"Σαφώς και η τεχνολογία βοηθά το κοινό να έρθει σε επαφή με το οποιοδήποτε επιστημονικό αντικείμενο, όπως συνέβη αντίστοιχα την περίοδο εγκλεισμού και στο χώρο του πολιτισμού. Θεωρώ όμως, πως σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να συγκριθεί μία ψηφιακή περιήγηση με τη φυσική παρουσία στο χώρο ενός μουσείου, μιας πινακοθήκης, ενός εξωτερικού αρχαιολογικού χώρου. Οι εντυπώσεις και τα συναισθήματα που αναπτύσσονται εκεί είναι μοναδικά και αναντικατάστατα.

Όσον αφορά στις συνεχείς ψηφιοποιήσεις όχι μόνο έργων αλλά και ολόκληρων συλλογών μουσείων και πινακοθηκών που είδαμε να πραγματοποιούνται με ταχείς ρυθμούς τους τελευταίους μήνες, πιστεύω πως από τη μια πλευρά θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας με νέο αντικείμενο, από την άλλη όμως θα οδηγήσει χιλιάδες άλλους στην ανεργία, καθώς ο χώρος του πολιτισμού σε παγκόσμιο επίπεδο περνάει μία πρωτόγνωρη κρίση. Από τα μεγαλύτερα μουσεία που μετρούν τεράστιες απώλειες εσόδων με αναγκαστικές συρρικνώσεις στο προσωπικό τους, έως τους μικρότερους χώρους πολιτισμού, που μπορεί να οδηγηθούν σε μόνιμη παύση της λειτουργίας τους".



Θα βασιστώ πάνω στην τελευταία σας πρόταση και θα ήθελα να σας ρωτήσω σχετικά με την κρατική στήριξη στον τομέα του πολιτισμού. Θεωρείτε πως η κρατική βοήθεια θα μπορούσε να σώσει τις μικρές πινακοθήκες και τα μικρά μουσεία;


"Ας μείνουμε στο ότι η κρατική βοήθεια θα μπορούσε να βοηθήσει πολύ την επιβίωση των μικρότερων κέντρων πολιτισμού".


Επιστρέφοντας στην ψηφιοποίηση, δεν θεωρείτε πως ο τομέας του πολιτισμού θα προσέλκυε νεότερο κόσμο στην ψηφιακή μορφή του, δεδομένου του ότι οι νέοι χρησιμοποιούν περισσότερο το διαδίκτυο;


"Θα προσέλκυε ίσως νεότερο κοινό, αλλά οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι, που αποτελούν το μεγαλύτερο μερίδιο των επισκεπτών, δεν θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις ψηφιακές απαιτήσεις. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο σύγχυσης και ανασφάλειας. Όλα είναι ρευστά. Δεν ξέρουμε τι θα γίνει του χρόνου και πολλοί καλλιτέχνες έχουν μεταφέρει τις εκθέσεις τους για το 2021, φοβούμενοι πως θα "κάψουν" το υλικό τους φέτος. Σε αυτό το κλίμα πολλοί βλέπουν ως λύση την μόνιμη ψηφιοποίηση, όμως έτσι θα χάσουμε το μεγαλύτερο μέρος του κοινού μας, δεν θα μπορεί ο κόσμος να αντιληφθεί πλήρως και να αισθανθεί τα έργα τέχνης και επίσης το εργατικό δυναμικό θα οδηγηθεί σε κρίση και ανεργία."


Κλείνοντας θα ήθελα να μιλήσουμε για τους νέους. Θεωρείτε πως η νεολαία είναι εκπαιδευμένη στο κομμάτι του πολιτισμού; Έχουμε μάθει να εξερευνούμε και να παιδευόμαστε πάνω στο κομμάτι αυτό;


"Πιστεύω πως έχουμε πολύ δρόμο να διανύσουμε… Οι νέοι δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι με τον τομέα του πολιτισμού. Η ευθύνη είναι φυσικά συλλογική, από το σπίτι και τους ίδιους τους γονείς, μέχρι το σχολείο και το ίδιο το κράτος, το οποίο απαξιώνει εν τέλει τη διδασκαλία των καλλιτεχνικών μαθημάτων, καταργώντας τα από τη Β/θμια εκπαίδευση.

Από την άλλη πλευρά βέβαια, οι νέοι βρίσκουν πάντα διεξόδους έκφρασης που εκπλήσσουν ευχάριστα για την πρωτοτυπία και τη δημιουργικότητά τους.

Στην Πινακοθήκη, πιστεύουμε στον άνθρωπο και στην εξωστρέφεια. Δεν περιμένουμε μόνο το κοινό να έρθει σε εμάς. Οφείλουμε κι εμείς να κατευθυνθούμε προς αυτό. Ετοιμάζουμε σχετικά project τόσο μέσω εκπαιδευτικού προγράμματος, όσο και σε εξωτερικούς χώρους, όπου ο κόσμος θα μπορεί να έρθει σε άμεση επαφή με έργα τέχνης".




Έτσι, τελειώνει το ταξίδι μας στην Δημοτική Πινακοθήκη Κέρκυρας και η συνέντευξη με την κυρία Βάσω Καββαδία, η οποία μας παρουσίασε το τι μπορεί να περιμένει κανείς από την Πινακοθήκη, πως ανταποκρίθηκε στην ανάγκη για ψηφιοποίηση και μας διαφώτισε σχετικά με την σχέση των νέων με τον πολιτισμό. Ευχαριστούμε και την Γεωργία Στράτη για τις υπέροχες φωτογραφίες που συνοδεύουν αυτήν την συνέντευξη.


"Art is not what you see, but what you make others see"



121 προβολές0 σχόλια