Πρόσφυγας Μετανάστης ή Λαθρομετανάστης;

Ενημερώθηκε: 14 Οκτ 2020

Τα τελευταία χρόνια έχει ανοίξει ένα debate για την προέλευση των χιλιάδων ανθρώπων που βρίσκονται στην Ελλάδα σήμερα, προερχόμενοι από άλλες χώρες, κυρίως της Μέσης Ανατολής. Ένα debate που χαρακτηρίζεται από αμάθεια και που στην πλειονότητά του είναι το αποτέλεσμα της σωρείας fake news που εξαπλώνονται μέσω διαδικτύου και γενικότερα των ΜΜΕ. Τι είναι πρόσφυγας; Ποιος είναι μετανάστης; Ευσταθεί ο όρος λαθρομετανάστης; Αυτά και άλλα πολλά έρχεται να ερευνήσει το άρθρο αυτό με βάση επίσημα στοιχεία και έπειτα από μεγάλη διαδικασία μελέτης.



"Πρόσφυγας είναι αυτός που, λόγω σοβαρής υποψίας και φόβου καταδίωξης για την φυλή του, την θρησκεία του, την εθνικότητά του, την συμμετοχή σε μια κοινωνική ομάδα και τις πολιτικές του πεποιθήσεις, φεύγει από την χώρα της εθνικότητάς του ή από την χώρα στην οποία κατοικεί (χωρίς να έχει εθνικότητα), χωρίς να θέλει να γυρίσει πίσω σε αυτήν".


Ο ορισμός αυτός υπογράφηκε το 1951 από τον ΟΗΕ θέλοντας να ορίσει ακριβώς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες κάποιος είναι πρόσφυγας ή όχι. Έτσι, προστατεύονται οι άνθρωποι που είναι πρόσφυγες, αναγνωρίζονται πιο εύκολα όσοι δεν είναι και τα κράτη που υποδέχονται ανθρώπους μπορούν πιο εύκολα να διαχωρίσουν τους πρόσφυγες από άλλες κατηγορίες, όπως μετανάστες.


Το μεγάλο ερώτημα, βέβαια, είναι το εξής:

Μια τεράστια συζήτηση έχει ανοίξει στην Ελλάδα για το ποιοι άνθρωποι θεωρούνται πρόσφυγες ή όχι, με κύριο χαρακτηριστικό της την αμάθεια. Χιλιάδες άνθρωποι εκφράζουν την άποψή τους αγνοώντας πλήρως τις επίσημες συμβάσεις που καθορίζουν το εάν κάποιος άνθρωπος θεωρείται πρόσφυγας ή όχι. Βασίζουν την άποψή τους σε ένα site, το οποίο διάβασαν, σε μια εκπομπή την οποία είδαν και όχι στα επίσημα στοιχεία. Φανταστείτε, λοιπόν, η ίδια συζήτηση να γινόταν για το πολίτευμά μας. Είναι ήδη καθορισμένο από επίσημα κείμενα (το Σύνταγμα) και δεν μπορεί να αλλάξει. Φανταστείτε, λοιπόν, να άνοιγε μια συζήτηση για το πολίτευμα και ο καθένας από εμάς να αγνοούσε τα επίσημα στοιχεία και να βασιζόταν στις απόψεις του ή σε κάτι που διάβασε σε ένα site.


Περιοχές των οποίων οι κάτοικοι δυνητικά θεωρούνται πρόσφυγες

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι περίπλοκη. Όπως αναφέρει και ο ορισμός, πρόσφυγας δεν είναι μόνο αυτός, ο οποίος φεύγει από την χώρα του λόγω πολέμου. Εάν, λοιπόν, σε μια χώρα επιβληθεί καθεστώς δικτατορίας και ένα άτομο είναι αριστερών πεποιθήσεων δυνητικά μπορεί να θεωρηθεί πρόσφυγας. Αν φύγει, δηλαδή, από την χώρα του, επειδή υπάρχει επιβεβαιωμένα έντονος κίνδυνος να χάσει την ζωή του ή να βασανιστεί τότε θεωρείται πρόσφυγας. Ας πάρουμε το παράδειγμα της Ελλάδας και ας εφαρμόσουμε μια υποθετική κατάσταση για να γίνει πιο κατανοητό. Εάν στην Ελλάδα επιβληθεί καθεστώς δικτατορίας, το οποίο καταδιώκει αριστερούς και αλλόθρησκους, τότε όσοι αριστεροί και αλλόθρησκοι εγκαταλείψουν την Ελλάδα ψάχνοντας καταφύγιο σε μία άλλη χώρα, θεωρούνται δυνητικά πρόσφυγες. Εάν επίσης ισχύσει το αντίθετο, δηλαδή μια ακρο-αριστερή κυβέρνηση καταδιώξει τους ανθρώπους με δεξιές πεποιθήσεις, τότε και αυτοί θεωρούνται δυνητικά πρόσφυγες. Γιατί, όμως, αναφέρω την λέξη δυνητικά; Γιατί στην χώρα υποδοχής των ατόμων αυτών θα υπάρξει διαδικασία χαρτογράφησης, ώστε να αποφασιστεί επισήμως εάν είναι πρόσφυγες ή όχι. Επομένως, πρόσφυγες δεν προέρχονται μόνο από ορισμένες χώρες, αλλά δυνητικά όλοι μας μπορεί κάποτε να θεωρηθούμε πρόσφυγες, αναλόγως των συνθηκών.


Ποιες χώρες φιλοξενούν τους περισσότερους πρόσφυγες;








































Στο παραπάνω διάγραμμα απεικονίζονται οι χώρες στις οποίες βρίσκονται οι μεγαλύτεροι αριθμοί προσφύγων. Καταλαβαίνουμε από αυτά τα νούμερα πως η Ελλάδα βρίσκεται σε πολύ καλύτερη κατάσταση από αυτές τις χώρες σε θέμα αριθμού και αναλογίας προσφύγων. Στην χώρα μας βρίσκονται περίπου 100.000 χιλιάδες πρόσφυγες/μετανάστες.


Μετανάστες ή Λαθρομετανάστες;

"Μετανάστης είναι αυτός που αυτόβουλα επιλέγει να μετακινηθεί από μια χώρα σε μια άλλη τηρώντας τις επίσημες προβλεπόμενες διαδικασίες".


Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πως η διαφορά μεταξύ μετανάστη-πρόσφυγα είναι πως στην πρώτη περίπτωση ένας άνθρωπος επιλέγει αυτόβουλα να φύγει από την χώρα του, ενώ στην δεύτερη περίπτωση δεν έχει άλλη επιλογή από το να εγκαταλείψει την χώρα του. Οι μετανάστες είναι άνθρωποι που μέσω επίσημων διαδικασιών στην χώρα τους και στην χώρα υποδοχής τους, μετακινούνται χωρίς καθεστώς διωγμού και χωρίς σωματικά και πνευματικά ψυχοφθόρες διαδικασίες, όπως αυτές των προσφύγων. Στην Αμερική, μάλιστα, υπάρχουν τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες μεταναστών.


Ευσταθεί η λέξη λαθρομετανάστης;


Ο αυστηρά ετυμολογικός ορισμός της λέξης αναφέρεται σε έναν άνθρωπο που μετακινείται κρυφά, χωρίς να γίνεται αντιληπτός. Θα υποστήριζε, λοιπόν, κανείς πως ο όρος "λαθρομετανάστης" ευσταθεί, γιατί υπάρχει επισήμως και ορισμός του. Σε αυτό το σημείο πρέπει να υπάρξει ανάλυση. Στην ελληνική πραγματικότητα, ο όρος αυτός δεν χρησιμοποιείται με βάση τον ορισμό του, αλλά με έναν άλλο τρόπο. Η έννοια του λαθραίου στην χώρα μας χρησιμοποιείται από τους πολίτες ως συνώνυμο του παράνομος, του ανθρώπου που μόνο κακό θα προκαλέσει στην χώρα υποδοχής του. Θα πρέπει να τονιστεί πως ο ορισμός του ΟΗΕ για το ποιος θεωρείται πρόσφυγας υπογράφηκε το 1951 και από τότε έχουν αναδειχθεί νέα είδη προσφύγων, τους οποίους πολλές χώρες δεν αναγνωρίζουν ως πρόσφυγες και έτσι εμπίπτουν στην κατηγορία των λαθρομεταναστών. Πρέπει, λοιπόν, να γίνει μια αναθεώρηση του ορισμού και να ενταχθούν ξεκάθαρα νέες κατηγορίες προστασίας.




Ζούμε σε έναν κόσμο που έχει "χαθεί" μέσα σε σωρεία fake news και μη επίσημων πηγών. Ζούμε σε έναν κόσμο που ο καθένας πιστεύει πως μπορεί να παρεμβαίνει στους νόμους και στα επίσημα έγγραφα και να ορίζει, ο ίδιος, τι είναι νόμιμο και τι όχι. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, λοιπόν, οι νόμοι κάνουν σχεδόν άψογα την δουλεία τους και προστατεύουν εκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο από το να διωχθούν και να δολοφονηθούν για τα πιστεύω τους. Επιτρέπεται σε κατοίκους να αποφασίζουν ποιοι είναι πρόσφυγες και ποιοι δεν πρέπει να εισέλθουν στην χώρα για να ζητήσουν άσυλο. Είδαμε εικόνες κατοίκων με όπλα, οι οποίοι παρουσιάζονταν ως φύλακες των συνόρων, χωρίς να έχουν κανένα νόμιμο δικαίωμα ή εξουσιοδότηση για αυτό. Η απογοήτευση εκατομμυρίων εξαιτίας των χειρισμών των κυβερνήσεων στο προσφυγικό/μεταναστευτικό είναι απολύτως κατανοητή, αλλά το να παίρνουμε τους νόμους στα χέρια μας είναι απολύτως παράνομο και απαράδεκτο. Που πήγε η συζήτηση; Που πήγε η επικοινωνία;



Πηγές: kathimerini.gr, lawfirms.com, https://www.migrationpolicy.org/, https://www.amnesty.org/en/, https://helprefugees.org/, https://www.unhcr.org/



143 προβολές0 σχόλια