Τέλος η θανατική ποινή για τη Virginia – Ποια ήταν η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα;

Γράφει η Δήμητρα Χαρέλη



Αν υπάρχει μία σκισμή η οποία μπορεί να μαρτυρήσει σημαντικές πτυχές της εκάστοτε κοινωνίας αυτή είναι το σωφρονιστικό της σύστημα. Οι ηθικοί νόμοι, η απόδοση της δικαιοσύνης και ο δρόμος για παραδειγματισμό αντικατοπτρίζουν τα θεμέλια, πάνω στα οποία αυτή στηρίζεται.


Ο δρόμος για τον παραδειγματισμό σύμφωνα με τον Beccaria ταυτίζεται με τον απώτερο σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία κάθε εγκλήματος, όποιας μορφής και αν είναι αυτό, αποσκοπεί πρώτον στην πρόληψη, δεύτερον στην αποτροπή. Και τότε γιατί υπάρχει ακόμα η θανατική ποινή; Γιατί σκοτώνουν και δεν τιμωρούν; Η εσχάτη των ποινών είναι ένα μέτρο που ακόμα αποτελεί μονολεκτική απάντηση απέναντι σε εγκλήματα στα οποία δεν υπάρχει κάποια αντάξια τιμωρία.


Το σύγχρονο σωφρονιστικό σύστημα της Δύσης, κατά καιρούς περνά από στάδια επαναπροσδιορισμού και διαρκούς μεταβολής διατηρώντας σε κάθε περίπτωση μια αυστηρή και πάγια ματιά προς την απόδοση δικαιοσύνης. Κανείς δεν μπορεί να προσπεράσει την επαναφορά της θανατικής ποινής σε ομοσπονδιακό επίπεδο το 2019, από την Κυβέρνηση Trump μετά από 16 χρόνια απουσίας και κατάργησης και τον ίδιο να δηλώνει υποστηρικτής ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ναρκωτικών.


Mε την αποχώρηση του από την Προεδρεία και την εκλογή του Joe Biden εγκαινιάστηκε ένα κλίμα αισιοδοξίας καθώς ο νέος Πρόεδρος ανακοίνωσε πως στις προτεραιότητες του θα είναι ενταχθεί και η προσπάθεια κατάργηση της. Υπέρ των εκτελέσεων ήταν η Virginia, μια πολιτεία που είχε κατακτήσει πρωτιά και ένα απροσπέραστο μαύρο ρεκόρ στην άσκηση της θανατικής ποινής. Πρόσφατα, ο Δημοκρατικός κυβερνήτης της Ραλφ Νόρθμαν αποφασίζει να βάλει οριστικό τέλος σε θανατικές τακτικές και να κηρύξει την έναρξη ενός νέου αναβαθμισμένου συστήματος δικαιοσύνης με τα εξής λόγια:


Δεν υπάρχει θέση για τη θανατική ποινή σε αυτή την Πολιτεία, στον Νότο και σε αυτή τη χώρα".



Η Θανατική Ποινή στον Κόσμο του 21ου αιώνα – Η Κίνα ο πιο ψυχρός εκτελεστής


Το 2019, αποτέλεσε έτος - σταθμό, καθώς 142 έγιναν οι χώρες σε παγκόσμιο επίπεδο όπου αποφασίζουν να αποβάλλουν εκτελεστικές τακτικές για την απόδοση δικαιοσύνης τόσο εμπράκτως όσο και εντός των νομικών τους πλαισίων. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση για την συγκεκριμένη χρονιά της Διεθνούς Αμνηστίας, η πλειοψηφία εκτελέσεων ανήκει στο Ιράν, στο Ιράκ, στην Αίγυπτο και στη Σαουδική Αραβία αγγίζοντας το 86%.


Η τακτική των θανάσιμων ενέσεων είναι η συνηθέστερη λόγω του χαμηλού κόστους. Στην Αίγυπτο και το Ιράν επιλέγεται ο απαγχονισμός, ενώ στην Λευκορωσία η θανατική ποινή παίρνει σάρκα και οστά με τον τυφεκισμό. Οι Η.Π.Α ακολουθούν τον δρόμο της ηλεκτροπληξίας και της θανάσιμης ένεσης στους δράστες.



Η Διεθνής Αμνηστία αποδίδει στην Κίνα τον τίτλο του πιο ψυχρού εκτελεστή εξαιτίας των πρακτικών φρίκης που έχει επιλέξει να εφαρμόσει για κάθε είδους έγκλημα. Ο ακριβής αριθμός των εκτελέσεων ετησίως ξεπερνά τις χίλιες ωστόσο ο ακριβής αριθμός μένει άγνωστος ως κρατικό απόρρητο. Με τη συγκατάθεση των πολιτών έχει αποδοθεί ένας αυστηρός χαρακτήρας στο ποινικό σύστημα καθιερώνοντας την θανατική ποινή με διάφορες τακτικές όπως τα φορτηγά εκτέλεσης , εν ψυχρώ πυροβολισμοί και θανατηφόρες ενέσεις. Μοναδική εξαίρεση αποτελούν ανήλικα άτομα και εγκυμονούσες γυναίκες.




Ο αδιάκοπος αγώνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ένα οριστικό τέλος στη θανατική ποινή


Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως υπέρμαχος των ανθρώπινων δικαιωμάτων έχει αποβάλει από το πλάνο της την θανατική ποινή και παραμένει προσηλωμένη στις επιταγές της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του ανθρώπου. Απαραίτητη προϋπόθεση εισόδου στον χώρο της ενωμένης Ευρώπης για όλες τις χώρες είναι η κατάργηση της θανατικής ποινής και η βαθιά πίστη στις ευρωπαϊκές αξίες. Η διάθεση της για ριζική απομάκρυνση απάνθρωπων τακτικών ανιχνεύεται μέσα από τα μέτρα που έχει εφαρμόσει για χώρες εντός των δικών της συνόρων, ενώ οι αγώνες της έχουν επεκταθεί και εκτός αυτής. Τα μέτρα που έχει λάβει είναι τα εξής:


· Απαγόρευση εμπορίου αγαθών που χρησιμοποιούνται για την εξυπηρέτηση βασανιστηρίων και εκτελέσεων.

· Χάραξη πολιτικής μέσω του εμπορίου για την τήρηση και την υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

· Υπεράσπιση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε χώρες η οποίες εφαρμόζουν ακόμα τη θανατική ποινή.

· Υποστήριξη της γενικότερης ιδέας για την κατάργηση της θανατικής ποινής ως μόνιμος παρατηρητής στον ΟΗΕ.



Στο παραπάνω χρονοδιάγραμμα με βάση στοιχεία που δημοσιοποίησε η Διεθνής Αμνηστία καταγράφεται η σταδιακή κατάργηση της θανατικής ποινής από τα Ευρωπαϊκά εδαφικά πλαίσια. Η μοναδική χώρα σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο που δεν έχει καταργήσει τακτικές θανάτου για την απόδοση δικαιοσύνης είναι η Λευκορωσία, ενώ στη Ρωσία υπάρχει το μορατόριουμ. Στα πλαίσια ισχύς του, η θανατική ποινή δεν καταργείται απλώς αναστέλλεται, περιορίζοντας το δικαστήριο για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα να καταδικάσει τον δράστη.


Η θανατική ποινή εκτός από την παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ένα παιχνίδι πιθανοτήτων με άδικο τέλος. Η εθνική Ακαδημία Επιστημών αναφέρει πως το 4% των υποθέσεων που έληξαν με την άσκηση της θανατικής ποινής αποδείχθηκαν λανθασμένες καταδίκες. Ποσοστό που μαρτυρά πως ένα στα 25 άτομα που εκτελούνται, ίσως και να είναι αθώοι.


Η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα


Οι εκτελέσεις ποινικών αποτέλεσαν καθιερωμένη πολιτική για τα καθεστώτα στρατιωτικής δικτατορίας. Τα εκτελεστικά αποσπάσματα αποτελούνταν από φαντάρους που ασκούσαν υποχρεωτική θητεία χωρίς να υπάρχει περιθώριο επιλογής να απορρίψουν μια εκτέλεση. Κανείς δεν επέτρεπε για τον εαυτό του τον τίτλο του εκτελεστή και όσοι τον επωμίστηκαν αδίκως έκαναν τεράστια προσπάθεια να το αποβάλουν από τη μνήμη τους. Κάποιοι το κατάφεραν, κάποιοι όχι. Μετά την πτώση της χούντας, η θανατική ποινή μετατράπηκε σε ισόβια.



25 Αυγούστου 1972:

Ο Βασίλης Λυμπέρης καταδικάζεται σε εκτέλεση μετά από κατηγορίες για δολοφονία ολόκληρης της οικογένειας του ( της εν διαστάσει 21χρονης συζύγου του, της πεθεράς του και των δυο παιδιών του) με τη βοήθεια συνεργών. Πρόκειται για μια υπόθεση που είχε απασχολήσει την κοινή γνώμη της εποχής προκαλώντας έντονο θυμό. Ο 27χρονος δράστης έκαψε ζωντανά τα θύματα του, τα οποία ξεψύχησαν ακαριαία στο διαμέρισμα του στο Χαλάνδρι. Η εκτέλεση του σημειώνεται στα Δύο Αοράκια του Ηρακλείου, στο πεδίο βολής της ΣΕΑΠ από 12μελές εκτελεστικό απόσπασμα.


Το τελευταίο του δικαίωμα ήταν η σύνταξη μιας επιστολής για τη μητέρα του λίγες ώρες πριν την εκτέλεση. Ο ίδιος ζήτησε να του δέσουν τα μάτια, αίτημα που έγινε δεκτό. Ο δημοσιογράφος Νίκος Γερακάκης ήταν ένας από τους μάρτυρες της τελευταίας εκτέλεσης για την Ελλάδα ο οποίος ομολογεί: «Ενώ ήμουν μάλλον υπέρ της θανατικής ποινής, όταν παρακολούθησα μια εκτέλεση έγινα κατά».


Η εφαρμογή της εσχάτης των ποινών αντικατοπτρίζει στοιχεία για το πρόσωπο και τον χαρακτήρα της κοινωνίας εντός της οποίας αποφασίζεται να εφαρμοστεί. Πρόκειται για μια κοινωνία όπου δεν υπάρχει χώρος για την ανθρώπινη ζωή, και στο υποσυνείδητο της κοινής γνώμης καλλιεργείται η ιδέα πως ψυχική δικαίωση θα έρθει μέσα από τον θάνατο. Αυτή φαίνεται πως είναι η σκοπιμότητα του νόμου που σε αρκετές χώρες όπως η Virginia υποχρεώνει να υπάρχουν μάρτυρες στην εκτέλεση.


Πηγές :

1. Μηχανή του χρόνου

2. Το Θέμα

3. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

4. Διεθνής Αμνηστία

210 προβολές0 σχόλια