Το Βασανιστήριο της Κλειτοριδεκτομής

Γράφει η Ελένη Παπαβέντση



Στις 17 του Μαρτίου, το Ανώτατο Δικαστήριο της Κένυας επικύρωσε την απαγόρευση της κλειτοριδεκτομής, δηλαδή τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση αναφορικά με τα δικαιώματα των γυναικών. Η Κένυα είχε ποινικοποιήσει τον ακρωτηριασμό ήδη πριν από δέκα χρόνια, ωστόσο πολλές κοινότητες αρνούνται να υπακούσουν. Πέρυσι, το Σουδάν αποφάσισε επίσης να βάλει τέλος στον ακρωτηριασμό των γυναικείων γενετικών οργάνων, καθώς και τον παιδικό γάμο, μετατρέποντας τα σε ποινικά αδικήματα.


Τι ακριβώς είναι;


Ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων (Female Genital Mutilation) αναφέρεται στη μερική ή ολική αφαίρεση των εξωτερικών γεννητικών οργάνων. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί να είναι:


I. Αφαίρεση της κλειτορίδας

II. Αφαίρεση της κλειτορίδας και των μικρών χειλιών (τα εσωτερικά χείλη του κόλπου)

III. Αφαίρεση όλων των εξωτερικών γεννητικών οργάνων και στένεμα του κόλπου

IV. Περαιτέρω πρακτικές όπως τρύπημα, απόξεση κα.



Πώς γίνεται;


Σε ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων υποβάλλονται τα κορίτσια από 2 έως και 15 ετών. Η διαδικασία έχει ως εξής: Τα κορίτσια πλένονται στο ποτάμι και πηγαίνουν στο μέρος της «τελετής», με τη συνοδεία μερικών μεγαλύτερων γυναικών. Άντρες δεν παρευρίσκονται. Εκεί λοιπόν το κορίτσι κάθεται γυμνό επάνω σε μία πέτρα και οι γυναίκες το κρατούν από τα χέρια και τα πόδια. Μία μεγαλύτερη από αυτές κόβει την κλειτορίδα και τα εσωτερικά χείλη του αιδοίου. Έπειτα ράβει τα εξωτερικά χείλη, αφήνοντας μόνο ένα ελάχιστο άνοιγμα για την ούρηση. Στο τέλος, πλένει το κορίτσι με κάποιο παραδοσιακό βότανο, για να απομακρύνει τα κακά πνεύματα.


Η γυναίκα αυτή έχει κάνει κι άλλες φορές την πρακτική, αλλά δεν έχει την παραμικρή ιατρική γνώση. Κόβει τα κορίτσια, όπως κόβουμε ένα κομμάτι κρέας. Τα «εργαλεία» που χρησιμοποιεί είναι συνήθως μία λεπίδα ξυραφιού, ένα κομμάτι σπασμένο γυαλί, ένας σουγιάς ή ένα σκουριασμένο μαχαίρι. Τα αντικείμενα αυτά μάλιστα συχνά χρησιμοποιούνται στην επόμενη κοπέλα χωρίς να έχουν καθαριστεί από το αίμα της προηγούμενης. Έτσι, μεταδίδονται εύκολα ασθένειες και προκαλούνται μολύνσεις, λοιμώξεις ή σηψαιμία. Πολλές φορές, μπορεί να επέλθει και θάνατος.



Ο πόνος είναι αφόρητος


Όλη αυτή η βάρβαρη διαδικασία γίνεται χωρίς αναισθησία. Τα κορίτσια ουρλιάζουν από τον πόνο καθώς αιμορραγούν ασταμάτητα και συχνά λιποθυμούν. Μετά το τέλος της «επέμβασης», τους δένουν τα πόδια και πρέπει να περπατήσουν μόνες τους ως το δάσος, παρότι σφαδάζουν από τον πόνο. Εκεί τις επισκέπτονται μόνο οι γυναίκες για να επιβλέπουν το σημείο. Μάλιστα εάν έχουν παραβλέψει κάποιο μέρος, το κόβουν ξανά. Ο πολύς πόνος διαρκεί τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Την τρίτη, η επούλωση προχωράει. Τότε επιστρέφουν στο σπίτι, όπου ήδη διαπραγματεύεται ο γάμος τους.


…και δεν τελειώνει εκεί


Την πρώτη νύχτα του γάμου ο πόνος της κοπέλας είναι, για άλλη μια φορά, αφόρητος, καθώς το ράψιμο είναι πάρα πολύ στενό. Κάποιες φορές, ο σύζυγος ανοίγει την κοπέλα ακόμα και με μαχαίρι. Εκείνη αναγκάζεται να το υποστεί, όπως και όλα τα επόμενα βράδια, αφού πρέπει να εκτελέσει τα συζυγικά της καθήκοντα. Επίσης, έχοντας υποστεί ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων, είναι δυσκολότερο να μείνει έγκυος. Το βάσανο της γιγαντώνεται όταν έρχεται η ώρα να γεννήσει. Ο τοκετός είναι επώδυνος και επικίνδυνος. Η αυτοδίδακτη μαία κόβει ξανά την κοπέλα όπως όπως, για να βγει το μωρό, το οποίο βέβαια είναι πιθανό να γεννηθεί νεκρό. Συχνά, χάνει και επόμενα έμβρυα, λόγω του βάρβαρου ακρωτηριασμού. Φυσικά κινδυνεύει κάθε φορά να χάσει και η ίδια τη ζωή της.


Και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις


Ο ακρωτηριασμός που έχει υποστεί η γυναίκα την ακολουθεί σε όλη της τη ζωή, χωρίς να σταματά ποτέ να της προκαλεί προβλήματα και δυσλειτουργίες. Καταστρέφεται, επιπλέον, η υγιής σεξουαλική ζωή που θα μπορούσε να έχει. Οι γυναίκες που έχουν υποστεί κλειτοριδεκτομή υποφέρουν συχνά από εφιάλτες, ψυχολογικά προβλήματα, άγχος και κατάθλιψη.


Γιατί εξακολουθεί να συμβαίνει;


Η βάναυση αυτή πρακτική εις βάρος των κοριτσιών θεωρείται ένα απαραίτητο κομμάτι της σωστής ανατροφής τους και της ζωής τους γενικότερα. Είναι μία τελετή μετάβασης από κορίτσι σε γυναίκα. Έτσι παρουσιάζεται και στα μικρά κορίτσια, με τη μορφή μιας γιορτής. Με τον τρόπο αυτό τα προετοιμάζουν για γάμο και τις κρατούν «αγνές», εξασφαλίζοντας τη συζυγική τους πίστη. Αυτό είναι και το ζητούμενο. Η γυναίκα δεν πρέπει να έχει το δικαίωμα στην σεξουαλική επιθυμία και στην ευχαρίστηση. Όποια κοπέλα δεν έχει υποβληθεί σε κλειτοριδεκτομή θεωρείται ότι έχει ανικανοποίητες ορέξεις και αντιμετωπίζεται ως ακάθαρτη, που δεν έχει το δικαίωμα στο γάμο και την μητρότητα.


Η κλειτοριδεκτομή αποτελεί έναν βαθιά παγιωμένο κοινωνικό κανόνα. Πολλοί το συνδέουν και με θρησκευτικές πεποιθήσεις, ωστόσο οι θρησκευτικές γραφές δεν το απαιτούν. Επομένως, είναι ένα πολιτιστικό έθιμο και όχι θρησκευτικό, τυπικά τουλάχιστον. Είναι ένας τρόπος περιορισμού, ή μάλλον ελέγχου της σεξουαλικότητας των γυναικών και άσκησης εξουσίας σε βάρος τους, που διαιωνίζει την πατριαρχεία.



Για να μιλήσουμε με αριθμούς


Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, σε κλειτοριδεκτομή έχουν υποβληθεί τουλάχιστον 200 εκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες, εκ των οποίων τα 44 εκατομμύρια είναι κάτω των 14 ετών. Υπολογίζεται ότι κάθε 11 δευτερόλεπτα ένα κορίτσι ακρωτηριάζεται, ενώ κάθε μέρα 6 χιλιάδες κορίτσια, το ¼ των οποίων είναι κάτω από 14 χρονών.


Ποιές χώρες ασκούν την πρακτική;


Η πρακτική λαμβάνει χώρα σε πολλά μέρη του κόσμου, αλλά συχνότερα στην Αφρική, την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ασκείται σε ορισμένες κοινότητες στις εξής χώρες:


  • Στην Αφρική: Μπενίν, Μπουρκίνα Φάσο, Καμερούν, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Τσαντ, Ακτή Ελεφαντοστού, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Τζιμπουτί, Ερυθραία, Αιθιοπία, Γκάμπια, Γκάνα, Γουινέα Μπισσάου, Νιγηρία, Σενεγάλη, Σιέρρα Λεόνε, Σομαλία, Σουδάν, Τανζανία, Τόγκο, Ουγκάντα και Ζάμπια.

  • Στην Ασία: Ινδία, Ινδονησία, Μαλαισία, Πακιστάν και Σρι Λάνκα.

  • Στη Μέση Ανατολή: Υεμένη, Ομάν, Ιράκ, Ιράν, Παλαιστίνη, Ισραήλ, Αίγυπτος και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

  • Στην Ανατολική Ευρώπη: Γεωργία και Ρωσία.

  • Στη Νότια Αμερική: Κολομβία, Ισημερινός, Παναμάς και Περού.

Επίσης, γίνεται παράνομα και σε δυτικές χώρες, ανάμεσα στις οποίες και πολλές της Ευρώπης, σε πληθυσμούς της διασποράς.



Η σχετική νομοθεσία


Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αναγνώρισε τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως μορφή βίας το 1993. Το 2010 μαζί με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας δημοσίευσαν μία στρατηγική για να σταματήσει το φαινόμενο, ενώ το 2012 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε ψήφισμα για την εξάλειψή του. Από το 2013, η πρακτική είναι παράνομη σε 26 αφρικανικές χώρες. Το 2016 το Κοινοβούλιο της Αφρικανικής Ένωσης (με 54 αφρικανικά κράτη μέλη) απαγόρευσε την πρακτική και έθεσε σε ισχύ ένα σχέδιο για την εξάλειψή της. Γενικά, έχει απαγορευτεί στις περισσότερες αφρικανικές και δυτικές χώρες. Οι κυρώσεις κυμαίνονται από τουλάχιστον έξι μήνες φυλάκιση έως και ισόβια κάθειρξη. Ορισμένες χώρες επιβάλλουν επιπλέον και χρηματικά πρόστιμα. Ωστόσο, οι νόμοι δεν εφαρμόζονται πάντα. Γι’ αυτό, η εκπαίδευση και η ενημέρωση είναι τα σημαντικότερα όπλα.



Τελικά υπάρχει πρόοδος;


Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί πρόοδος στην εξάλειψη της κλειτοριδεκτομής. Ωστόσο, δεν είναι αρκετά μεγάλη ή καθολική. Σε κάποιες χώρες παραμένει καθιερωμένη, όπως ήταν πριν από δεκαετίες. Ωστόσο, παρότι είναι ριζωμένη στις συγκεκριμένες κουλτούρες, είναι θετικό ότι όλο και περισσότερα κορίτσια και γυναίκες από αυτές τις χώρες επιθυμούν να σταματήσει.


Η εξάλειψη της κλειτοριδεκτομής προϋποθέτει πέρα από την κατάλληλη νομοθεσία και εκπαίδευση – παιδεία. Όσα κορίτσια έχουν την τύχη ή το θάρρος να το σκάσουν από την κοινότητά τους και να πάνε στο σχολείο μιας πόλης μορφώνονται, μαθαίνουν τα δικαιώματά τους και καταλαβαίνουν ότι η πρακτική αποτελεί παραβίαση των δικαιωμάτων τους καθώς και ποινικό αδίκημα.


Πράγματι λοιπόν, πέρα από τον σεξουαλικό ευνουχισμό, πρόκειται για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών, η οποία πηγάζει από την πατριαρχεία στις συγκεκριμένες κουλτούρες και την διαιωνίζει, κάνοντας τις γυναίκες να υποφέρουν από πολύ μικρές για όλη τους τη ζωή. Το ζήτημα όμως δεν αφορά μόνο τις γυναίκες. Χρειάζεται την προσπάθεια όλων για να εξαλειφθεί, με όπλο την ενημέρωση και τη μόρφωση.



Δείτε περισσότερα:

https://www.desertflowerfoundation.org/en/home.html

https://www.saveagirlsaveageneration.org/en/home/

https://www.youtube.com/watch?v=n4eMhEq1ezQ


Πηγές φωτογραφιών:

https://twitter.com/ , www.dw.com , https://www.newsbreak.gr/ , https://genderjustice.org.za/ , https://www.protothema.gr/

187 προβολές0 σχόλια