Τσαβούσογλου και Twitter: Η ιστορία της επιρροής μίας ηγετικής προσωπικότητας στον πραγματικό κόσμο

Γράφει η Μαρία Μαυροματίδου


Στις 30 Μαΐου 2021 κατέφτασε ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Αλεξανδρούπολη. Την έλευσή του συνόδευσε μία ανάρτησή του στον προσωπικό του λογαριασμό στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Twitter, περί ύπαρξης τουρκικής μειονότητας στην Θράκη. Το μήνυμα προς το κοινό κατάστησε σαφείς τις προθέσεις του Υπουργού, ενώ προκάλεσε και κύμα αντιδράσεων. Τόσο τα σχόλια κάτω από την ανάρτησή του, όσο και η ανακύκλωση των λεγόμενών του από πολλές και ποικίλες ειδησεογραφικές πηγές μετέτρεψαν τη δήλωση του Τσαβούσογλου σε ένα αμφιλεγόμενο θέμα συζήτησης. Πώς οδηγηθήκαμε, όμως, σε σημείο έντονων αντιπαραθέσεων; Πώς μπόρεσε ο Υπουργός Εξωτερικών να κάνει τόσο ηχηρή την παρουσία του στην Ελλάδα με ένα μόνο tweet; Πρόκειται για την ισχύ που του παρέχει το Twitter, ένα μέσο που έφερε επανάσταση σε πολλούς τομείς, επηρεάζοντας και την πολιτική. Καθώς σημειώνονται ραγδαίες εξελίξεις, οφείλουμε να διαπραγματευτούμε πώς το Twitter, που, αν και για πολλούς έχει χάσει την αίγλη του, δείχνει να διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο ακόμη στο κοινωνικοπολιτικό τοπίο.


Πηγές εικόνων: Freepik, Pinterest & Pixabay.

Η ανάρτηση του Τσαβούσογλου στο Twitter


Περίπου στις 11:00 π.μ της Κυριακής, ο Υπουργός δημοσίευσε μία φωτογραφία του στο ελληνικό έδαφος και πρόσθεσε μία λεζάντα σχετικά με τις τουρκικές μειονότητες. Ειδικότερα, ανέφερε: «Στην Ελλάδα, για να συναντήσω μέλη της τουρκικής μειονότητας στην δυτική Θράκη και να συζητήσω τις διμερείς μας σχέσεις». Το συγκεκριμένο σχόλιο υπήρξε γραμμένο τόσο στην τουρκική, όσο και στην αγγλική γλώσσα, με στόχο να γίνει διεθνώς κατανοητό. Στη συνέχεια, ο Τσαβούσογλου φρόντισε να ενημερώσει τους χρήστες του Twitter όσον αφορά ολόκληρη τη διαδρομή που ακολούθησε. Ένα πλούσιο υλικό από εικόνες, που αναπαριστούν τον ίδιο με τους ψευτομουφτήδες Κομοτηνής και Ξάνθης, Ιμπραήμ Σερήφ και Αχμέτ Μετέ και μέλη της σχολικής επιτροπής και αντιπροσωπείας μαθητών του μειονοτικού Γυμνασίου – Λυκείου Κομοτηνής «Τζελάλ Μπαγιάρ», συγκέντρωσε χιλιάδες likes και εκατοντάδες comments.


Γιατί, όμως, ο χαρακτηρισμός της μειονότητας ως «τουρκικής» οδήγησε σε έναν μιντιακό ορυμαγδό; Αυτό συνέβη επειδή στη Δυτική Θράκη παρουσιάζονται τρεις διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με τις ταυτότητές της. Πιο συγκεκριμένα, βάσει μίας ανάλυσης της Capital, η πρώτη αντίληψη έχει να κάνει με τα «μιλιέτ» και παραπέμπει στην εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο όρος μιλιέτ αντιπροσωπεύει μία ομάδα ανθρώπων που προσδιορίζεται πρωτίστως από την θρησκεία της. Έτσι, συναντούμε την έννοια «μουσουλμανική μειονότητα». Η δεύτερη αντίληψη προέρχεται από τον Μεσοπόλεμο και τη σταδιακή εμφάνιση των εθνικών κρατών κι αναγνώριση συλλογικών δικαιωμάτων στις μειονότητες. Συμφωνεί με τη λεγόμενη αρχή της αμοιβαιότητας, στην οποία υπάγονται οι μειονότητες και αντικατοπτρίζει την εξαφάνιση του κεμαλικού στοιχείου από τη μουσουλμανική κοινότητα της Δυτικής Θράκης. Η τρίτη κυρίαρχη αντίληψη αφορά το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού.


Οι συζητήσεις, λοιπόν, περί του μείζονος αυτού θέματος εντείνονται όταν η κυβέρνηση Ερντογάν διεκδικεί τον ρόλο του πολιτικού καθοδηγητή, του αρωγού των μουσουλμανικών πληθυσμών (συμπεριλαμβανομένων των κοινοτήτων που προέρχονται από την μετανάστευση) στην Ευρώπη. Στην προσπάθεια να κηρύξει την άρνηση στην αφομοίωση, προσβάλλει την ιστορία όλων αυτών των πληθυσμών.


Πηγή εικόνας: Στιγμιότυπο της ανάρτησης στο Twitter

Ο Τσαβούσογλου, επικαλούμενος τον τουρκικό χαρακτήρα της μειονότητας, ευελπιστεί το twitter diplomacy να του προσφέρει τα κατάλληλα εφόδια, για να υψωθεί η φωνή του παγκοσμίως. Πώς είναι δυνατόν να καταφέρει μία πολιτική προσωπικότητα να ασκήσει επιρροή με τη βοήθεια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Ας εξετάσουμε προσεκτικά τα χαρακτηριστικά που είναι καθοριστικά για την ολοκλήρωση αυτής της αποστολής.


Ποια είναι εκείνα τα πρόσωπα που ασκούν επίδραση σε ευρύ επίπεδο;


Ενδιαφέρον προκαλεί η έρευνα των Chen, McCartney και Glass (2016) σχετικά με τα προαπαιτούμενα χαρακτηριστικά διαμορφωτών απόψεων, προκειμένου να προσελκύσουν την προσοχή του κοινού. Ειδικότερα, είναι τέσσερα και έχουν να κάνουν με τη φήμη, την ισχυρογνωμοσύνη, την ελκυστικότητα και την ακρότητα. Όσον αφορά το πρώτο, η αυξημένη φήμη μίας προσωπικότητας είναι δυνατόν να κερδίσει τα βλέμματα των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, στερώντας από μία άλλη μη αναγνωρίσιμη μορφή τη θέση στη συνείδηση του κοινού. Δεύτερον, η επιμονή στην εκφορά μίας συγκεκριμένης άποψης, τεκμηριωμένης και βασισμένης σε επιχειρήματα και γεγονότα αυξάνει το κοινό, προσεγγίζοντας νέους ακόλουθους στο λογαριασμό στη διαδικτυακή πλατφόρμα. Τρίτον, όσο μεγαλύτερη είναι η γοητεία που εκπέμπει ένα αναγνωρίσιμο πρόσωπο, τόσο πιο πιθανόν είναι να ληφθεί σοβαρά υπόψιν. Η ιδέα αυτή μπορεί να μας φαίνεται παρωχημένη, αλλά αναδεικνύει τον κίνδυνο που ελλοχεύει στις ρίζες της κοινωνίας, όταν τα μέλη της θεωρούν αξιόπιστες τις δοξασίες κάποιου χάρις της ελκυστικής εξωτερικής του εμφάνισης. Τέλος, οι άνθρωποι τείνουν να ταυτίζονται περισσότερο με όσους ασπάζονται μετριοπαθείς ιδέες.


Αξίζει να λεχθεί ότι οι διαμορφωτές απόψεων επιλέγουν να τονίσουν τα καλά τους χαρακτηριστικά έναντι εκείνων που θεωρούν ότι τους εμποδίζουν στη διαδικασία αύξησης επιρροής. Το συγκεκριμένο στοιχείο παρατήρησε και ο Πανελλήνιος Σύλλογος Πομάκων, ο οποίος αντέδρασε με την ανακοίνωση του προγράμματος επισκέψεων του Τσαβούσογλου. Επεξηγηματικά, χαρακτήρισε τον Υπουργό «Persona non grata», δηλαδή «Ανεπιθύμητο πρόσωπο» στα Πομακοχώρια και του σύστησε να επισκεφθεί «τα αιματοβαμμένα χωριά των Κούρδων της Τουρκίας και της Συρίας». Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει πως παρά τη δίψα του Τσαβούσογλου να αναδείξει την τουρκική ταυτότητα των μειονοτήτων στη Δυτική Θράκη και να μιλήσει για μία καθ’ οδόν διπλωματική επιτυχία, είναι γνωστές οι τακτικές που ακολουθούνται κατά της μεγαλύτερης εθνικής μειονότητας στην Τουρκία (15% με 30% του τουρκικού πληθυσμού)! Οι διακρίσεις και πολιτικές δίωξης που έχουν υποστεί οι Κούρδοι είναι ένα γεγονός που δύναται να μειώσει το κύρος του Τσαβούσογλου, γι’ αυτό και είναι κεκαλυμμένο.

Πηγή εικόνας: NewsIT

Η αποτελεσματικότητα των παραπάνω στοιχείων κατά την επιρροή μίας ομάδας ανθρώπων είναι υψηλή, ωστόσο, αρκετές ήταν οι περιπτώσεις που απέδειξαν το αντίθετο. Αναλυτικότερα, σε περιόδους κρίσης, είτε πολιτικής, είτε οικονομικής, είτε υγειονομικής, είτε ηθικής, οι πολίτες εντάσσονται σε στρατόπεδα ακροτήτων και πολλές φορές, αναζητούν εκείνη την ηγετική μορφή που δημαγωγεί και υιοθετεί συμπεριφορά που ξεπερνά το αποδεκτό όριο.


Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έργο του 45ου Προέδρου των Η.Π.Α Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε το δικό του στίγμα στο Twitter. Ο πρώην Πρόεδρος διέδιδε ψευδείς ειδήσεις και κατάφερε να δημιουργήσει ένα κοινό σύμφωνο με τις αξίες και πεποιθήσεις του, που τον υποστηρίζει θερμά. Μολονότι η πολιτική του μέσω Twitter αντιπροσώπευε τα άκρα, οι δημοσιεύσεις του θεωρήθηκαν αξιοσημείωτες και ως εκ τούτου, μπόρεσε να συγκεντρώσει τη συναίνεση του κοινού. Η σχέση Τραμπ-Twitter αντανακλά στη διατύπωση του Jeff Hemsley, καθηγητή πληροφοριακών σπουδών στο iSchool: «Οτιδήποτε αξιοσημείωτο, τείνει και να εξαπλωθεί. Αξιοσημείωτο σημαίνει ότι οι άνθρωποι μιλάνε γι' αυτό ή το σχολιάζουν».


Ο Τραμπ, λοιπόν, εκμεταλλεύτηκε ένα αξιοσημείωτο γεγονός, προκειμένου να ασκήσει την επιρροή του· την εκλογική νίκη του Τζο Μπάιντεν. Σπεύδοντας να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα, πέτυχε να ερεθίσει την κοινή γνώμη και να οδηγήσει τους οπαδούς του σε εισβολή στο Καπιτώλιο, με σκοπό να εμποδίσουν το αμερικανικό Κογκρέσο να επικυρώσει τη νίκη του Biden στις προεδρικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Παρομοίως, ο Τσαβούσογλου πραγματεύθηκε ένα ευαίσθητο ζήτημα, ώστε να προσελκύσει την προσοχή των δημοσιογράφων και πολιτών και να ευχαριστήσει τους υποστηρικτές του. Με άλλα λόγια, έκανε λόγο για «τουρκική» μειονότητα αντί για μουσουλμανική στη δυτική Θράκη. Οι τεταμένες σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης του Υπουργού Εξωτερικών, ο οποίος συγκέντρωσε απήχηση με ένα του μόνο σχόλιο σχετικά με τους Έλληνες Πομάκους.



Η συνειδητοποίηση της ομοιότητας ανάμεσα στον Τραμπ και Τσαβούσογλου δημιουργεί φόβους. Η παραπληροφόρηση είναι ένας από αυτούς. Η διακίνηση μίας ψευδούς πληροφορίας σε παγκόσμιο επίπεδο πληγώνει τις δημοκρατικές ρίζες ενός πολιτεύματος. Ακόμη, διαταράσσει τη συνοχή και συνεκτικότητα ενός κράτους, ενώ στην περίπτωση μας, ο αυθαίρετος ονοματισμός της μειονότητας της Δυτικής Θράκης ως τουρκικής μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην ενότητα της μειονότητας. Μάλιστα, το twitter, όντας ένα όπλο χάραξης πολιτικής, είναι δυνατόν να λειτουργήσει καταστροφικά, όταν την ισχύ του αναγνωρίζει μία τοξική ηγεσία (toxic leadership). Σε αυτό το σημείο, τεράστιας σημασίας αποτελεί το έργο που καλείται να επιτελέσει η Ελλάδα. Η διατήρηση της ομαλής λειτουργίας της κοινωνίας κι η επιβεβαίωση της κυριαρχίας της έναντι ενός ξένου κράτος που προσπαθεί μανιωδώς να αναδειχθεί ως «προστάτης» των μουσουλμανικών πληθυσμών είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Οι προκλήσεις αυξάνονται και η δημόσια διπλωματία ξεπροβάλλει σαν τη μόνη λύση.

117 προβολές0 σχόλια