AUKUS: Γεωπολιτικό Σκάκι από τις Η.Π.Α

Γράφει η Ιωάννα Μωυσίδου


Στις 15 Σεπτεμβρίου 2021 η ανακοίνωση μιας τριμερούς συμμαχίας τάραξε την γεωπολιτική ηρεμία της Δύσης. Η συμμαχία Αυστραλίας, Ηνωμένου Βασιλείου και Η.Π.Α, γνωστή και ως AUKUS από τα αρχικά των χωρών που συμμετέχουν, ορίζει την έναρξη μιας νέας περιόδου για την διεθνή πολιτική σκηνή και τους ανταγωνισμούς αλλά και μια νέα εποχή στον τομέα της ασφάλειας.


φωτογραφία του joe biden
Πηγή: kathimerini.gr

Η συμμαχία και οι επιδιώξεις της


Η συμμαχία των αγγλοσαξονικών χωρών είναι πολυδιάστατη θεωρητικά και επηρεάζει πολλαπλούς τομείς εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής των διαφόρων χωρών παγκοσμίως.


Πρακτικά, η συμφωνία αφορά την ενίσχυση των υποβρυχιακών δυνατοτήτων, κυρίως της Αυστραλίας, καθιστώντας την Αυστραλία την έβδομη χώρα που διαθέτει πυρηνοκίνητα υποβρύχια αλλά και την δεύτερη χώρα, εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου που οι Η.Π.Α επιλέγουν να μοιραστούν τεχνογνωσία και άλλες δυνατότητες αυτού του νέου είδους πολέμου και ανταγωνισμού.


Η επιλογή των πυρηνικών υποβρυχίων για την στρατιωτική στελέχωση των χωρών έναντι των συμβατικών είναι στρατηγικής σημασίας. Αυτό σημαίνει πως τα πρώτα διαθέτουν δυνατότητες που τα δεύτερα δεν μπορούν να ανταγωνιστούν. Σύμφωνα με την «Καθημερινή» και το «BCC» σε σχέση με τα συμβατικά υποβρύχια που η Γαλλία μπορούσε να προμηθεύσει στην Αυστραλία, τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια των Η.Π.Α «είναι πολύ ταχύτερα και δυσκολότερο να εντοπιστούν […] Μπορούν να παραμείνουν βυθισμένα επί μήνες, να πυροδοτούν πυραύλους σε μεγαλύτερες αποστάσεις και να μεταφέρουν και περισσότερους».


Η λανθάνουσα αυτή συμφωνία τη στιγμή της ανακοίνωσης του περιεχομένου της πυροδότησε την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως σημαντικός, μάλλον, εταίρος των Η.Π.Α που μέχρι και την τελευταία στιγμή δεν γνώριζε γι’ αυτή τη συμμαχία. Η Γαλλία ως κράτος – μέλος της Ένωσης αλλά και ως κράτος που μέλος της συμφωνίας AUKUS, η Αυστραλία, είχε συμφωνήσει με τη Γαλλία την προμήθεια υποβρυχίων φαίνεται να θορυβήθηκε περισσότερο από τις υπόλοιπες χώρες.


Οι αντιδράσεις της Γαλλίας


Το 2016, η Αυστραλία και Γαλλικός όμιλος Naval, συμφώνησαν στην κατασκευή δώδεκα συμβατικών υποβρυχίων. Η δημιουργία της παραπάνω συμμαχίας, ακυρώνει ουσιαστικά την προηγούμενη συμφωνία Αυστραλίας- Γαλλίας στερώντας από την Γαλλία σημαντικά έσοδα για την ναυπηγική της βιομηχανία και μειώνοντας σημαντικά την επιρροή της. Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Ιβ Λεντριάν κατηγορεί την Αυστραλία για «πισώπλατη μαχαιριά» δηλώνοντας επίσης πως η κίνηση αυτή της Αυστραλίας έχει προδώσει την εμπιστοσύνη της Γαλλίας. Η Γαλλία και οι πολιτευτές της δεν έμειναν μόνα στα λόγια αλλά έμπρακτα αποδοκίμασαν τη συμπεριφορά των τριών χωρών.

φωτογραφία από την συμφωνία ΗΠΑ-Αυστραλίας
Πηγή: kathimerini.gr

Για πρώτη φορά η Γαλλία ανακάλεσε τους Πρέσβεις της από την Αυστραλία και τις Η.Π.Α για διαβουλεύσεις. Σύμφωνα με την «Καθημερινή» ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε: «Κατόπιν αιτήματος του Προέδρου της Δημοκρατίας, Εμανουέλ Μακρόν, αποφάσισα να ανακαλέσω αμέσως στο Παρίσι για διαβουλεύσεις τους δύο πρεσβευτές μας στις ΗΠΑ και την Αυστραλία. Αυτή η ασυνήθιστη απόφαση δικαιολογείται από την ασυνήθιστη σοβαρότητα των ανακοινώσεων που έγιναν στις 15 Σεπτεμβρίου από την Αυστραλία και τις ΗΠΑ».


Η Γαλλία προχώρησε ακόμα περισσότερο σε ακύρωση εκδήλωσης στην Αμερική για τον εορτασμό της Γαλλοαμερικανικής φιλίας, αλλά και απόρριψη τηλεφωνικής επικοινωνίας των δύο Προέδρων, της Γαλλίας και των Η.Π.Α. Ο εκνευρισμός της χώρας και των εκπροσώπων της ήταν εμφανής και σε καμία περίπτωση αδικαιολόγητος.


Η ανακοίνωση της συμμαχίας προκάλεσε παγκόσμια αναδιάταξη των στρατηγικών θέσεων που η κάθε χώρα διέθετε. Πολύ περισσότερο όμως επηρέασε οικονομικά, εκτός από πολιτικά, την Γαλλία. Τελικά, μετά τις πρώτες βροντερές αντιδράσεις της η Γαλλία, ο Πρόεδρος Μακρόν δέχθηκε να μιλήσει τηλεφωνικά με τον Πρόεδρο Μπάιντεν, ο οποίος σε καμία περίπτωση δεν εύχεται μια επιθετική ή ακόμα και ουδέτερη προς τις Η.Π.Α και το δυτικό μέτωπο Γαλλία.


Η.Π.Α και AUKUS


Αυτή η τριμερής συμμαχία αποτελεί για τις Η.Π.Α σημαντική γεωπολιτική κίνηση στο σκάκι ανταγωνισμού με την Κίνα. Επιθυμία του Μπάιντεν όπως και των προκατόχων του είναι να αποτελέσουν οι Η.Π.Α μοναδικό πόλο έλξης, μοναδική στρατιωτική, πολιτική και ιδεολογική δύναμη ενσαρκώνοντας το Αμερικανικό όνειρο. Αυτό τουλάχιστον αποτυπώνουν οι τελευταίες κινήσεις εξωτερικής πολιτικής. Η πανδημία άφησε το αποτύπωμα της και στις Η.Π.Α. Μία χώρα που στηρίζεται μεταξύ άλλων και στις εξαγωγές της δεν είναι δυνατόν να μείνει αλώβητη από μία τέτοια υγειονομική και στη συνέχεια οικονομική ( εμπορική) κρίση.


συμμαχία ηπα-αγγλίας-αυστραλίας
Πηγή: ertnews.gr

Η εκλογή του Προέδρου Μπάιντεν και οι πρωτοφανείς εικόνες στο Καπιτώλιο, αλλά και τα αυξανόμενα περιστατικά αστυνομικής βίας αποτύπωσαν μια έκρυθμη κατάσταση των Η.Π.Α στην παγκόσμια εικόνα. Η ανάγκη για ανακατάληψη του εδάφους και της εμπιστοσύνης που έχασαν μετά τα γεγονότα φαίνεται να αποτέλεσε πρωταρχικός στόχος εξωτερικής πολιτικής των Η.Π.Α, τη στιγμή που η επιρροή του υπέρτατου αντιπάλου τους, της Κίνας, αυξανόταν, επιρροή στον υγειονομικό τομέα, με υποδείξεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας όσο και στον εμπορικό τομέα.


Με την υποδειγματική τιμωρία του Τραμπ, απαγορεύοντας του δραστηριότητα στα social media, ξεκίνησε η τιμωριτική πορεία των Η.Π.Α προς οτιδήποτε και οποιονδήποτε στεκόταν εμπόδιο στην αύξηση της επιρροής τους όχι πια στην Μεσόγειο και τον Ατλαντικό αλλά στον Ειρηνικό και την Κίνα. Στην συνέχεια είδαμε την άτακτη αποχώρηση των Αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν, προκαλώντας ένα χαώδες περιβάλλον στην περιοχή και κυρίως μη παρέχοντας την πρόωρη ενημέρωση σε εταίρους τους που είχαν διπλωμάτες και πολίτες στην περιοχή.


Θα έλεγε κανείς πως αυτή η μυστικότητα που έδρασαν οι Η.Π.Α αποτελεί νέο τους χαρακτηριστικό και ίσως πλέον να μην πρέπει να εκπλήσσει κανέναν. Όπως στο Αφγανιστάν έτσι και τώρα, οι Η.Π.Α δρουν μυστικά και εις βάρος εταίρων που βρίσκονται στη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό. Η αποδέσμευση από «υποχρεώσεις» στην περιοχή στοχεύει ακριβώς στην απρόσκοπτη αφιέρωση των Η.Π.Α στο σχέδιο κυριαρχίας τους ή τουλάχιστον αύξησης της επιρροής τους στον χώρο όπου δρα και η Κίνα.


Ο ανταγωνισμός με την Κίνα και η ανάγκη των Η.Π.Α να αποτελούν σημαντικό, μετρήσιμο συνομιλητή παγκοσμίως αποτελούν τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής των Η.Π.Α και η ένταση, αλλά και μυστικότητα που ενεργούν δημιουργούν θέλοντας και μη ένα ψυχροπολεμικό κλίμα.


Ευρώπη και AUKUS

Μετά το πρώτο σοκ που βίωσε η Ευρώπη από την αιφνίδια ανακοίνωση της τριμερούς συμμαχίας, ξεκίνησαν οι συζητήσεις για την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής άμυνας, μιας αυτόνομης άμυνας που θα διαφοροποιείται από τη δομή και τις ενέργειες του ΝΑΤΟ. Όπως δήλωσε η Γαλλίδα Υπουργός Άμυνας Φλοράνς Παρλί «Η Ευρώπη έχει για πρώτη φορά τη δυνατότητα να αποκτήσει στρατηγικό ρόλο». Παρά τις πρώτες αρνητικές δηλαδή αντιδράσεις διατυπώνονται πλέον θετικές προσεγγίσεις για την δημιουργία μιας εξ ολοκλήρου αυτόνομης αμυντικής ευρωπαϊκής συμμαχίας, ενός «Ευρωστρατού» που θα παίξει καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις των ανταγωνισμών μεταξύ Κίνας και Η.Π.Α.


Φυσικά η Αμερική, προκειμένου να διατηρήσει την Ευρώπη στην σφαίρα πολιτικής, ιδεολογικής και στρατιωτικής της επιρροής θα θέλει να παίξει κάποιο ρόλο στη δημιουργία, εάν τελικά ενσαρκωθεί το εγχείρημα, το παραπάνω στρατού.


ευρωπαϊκή σημαία
Πηγή: kathimerini.gr

Η ουδετερότητα της Ευρώπης όπως προαναφέρεται είναι μία στάση που η Αμερική δεν αποζητά. Θέλει την καθαρή και πολύπλευρη στήριξη της. Η κίνηση όμως των Η.Π.Α έχει δημιουργήσει «σύννεφα» στη σχέση Η.Π.Α – Ευρώπης που αναμένεται βεβαίως να εξαφανιστούν με συνομιλίες και διευθετήσεις. Αυτή η κίνηση περιφρόνησης της Ευρώπης από την πλευρά της Αμερικής πρέπει να μεταφραστεί από τους Ευρωπαίους ως κίνηση «απελευθέρωσης» και ευκαιρία αποκάλυψης των πραγματικών δυνατοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρώτα στις σχέσεις των κρατών μεταξύ τους και μετά στην εξωτερική της πολιτική.

Για την Ελλάδα, η σύνθεση της AUKUS αποτελεί μια ξεκάθαρη ευκαιρία αναβάθμισης του ρόλου που η χώρα παίζει στη διεθνή σκακιέρα. Η δημιουργία ενός πιστοποιητικού και άλλες παρόμοιες συστάσεις, είτε υλοποιούνται από τους Ευρωπαίους είτε όχι, δεν αναβαθμίζουν σε καμία περίπτωση τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας. Δεν δίνουν στους ηγέτες των μεγάλων χωρών το υπόβαθρο για να θεωρούν τη Ελλάδα σημαντικό παίκτη και δεν θα αποτελούν τα ελληνικά προβλήματα ευρωπαϊκά προβλήματα ώστε να έρθει μια πιο αποτελεσματική και ταχύτερη αντιμετώπιση.


σημαίες χωρών
Πηγή:usanasfoundation.com

Το Αμερικανικό και αγγλοσαξονικό παρελθόν είναι γεμάτο με παρόμοια εγχειρήματα. Από τη συμφωνία «UKUSA», γνωστή και ως «Five Eyes», συμμαχία πέντε αγγλοσαξονικών κρατών για ανταλλαγή πληροφοριών, στο QUAD μεταξύ Η.Π.Α, Αυστραλίας, Ινδίας και Ιαπωνίας και τελικά στην AUKUS θα λέγαμε πως πρόκειται για μια φυσική εξέλιξη στην πορεία των συμμαχιών που η Αμερική φαίνεται να υπογραφεί ώστε να ενισχύσει το μέτωπο της στο πεδίο ανταγωνισμού με τη συνεχώς αυξανόμενη οικονομική, πολιτική και στρατιωτική δύναμη της Κίνας. Τα χαώδη αποτελέσματα των τελευταίων κινήσεων των Η.Π.Α φαίνεται να ζημιώνουν το γόητρο της χώρας αυξάνοντας τα επιχειρήματα της Ένωσης και των υπόλοιπων χωρών για αυτονόμηση από πολιτικές επιλογές της χώρας.

34 προβολές0 σχόλια