Brexit και Β. Ιρλανδία: Συγκρούσεις που θυμίζουν άλλη εποχή

Γράφει η Κατερίνα Τόσκου


Σκηνές 20ου αιώνα αναβιώνουν οι πολίτες της Β. Ιρλανδίας, ξυπνώντας δυσάρεστες μνήμες και θέτοντας σε κίνδυνο τα 23 χρόνια ειρήνης και ευημερίας της περιοχής, καθώς και τις λεπτές πολιτικές ισορροπίες.


Αυτά συμβαίνουν τις τελευταίες μέρες στη Β. Ιρλανδία

Ταραχές και επεισόδια σημειώνονται εδώ και αρκετές μέρες στην Β. Ιρλανδία. Οι συνοικίες των Ενωτικών στο Ντέρι, στο Μπέλφαστ και στη κομητεία Αντριμ, περιοχές που αποτελούν προπύργια των Ενωτικών, έχουν μετατραπεί σε πεδία βίαιων συγκρούσεων. Πιο συγκεκριμένα, ταραξίες ήρθαν σε σύγκρουση με την αστυνομία στα τείχη που χωρίζουν τις συνοικίες των Εθνικιστών και των Ενωτικών, ενώ ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν οι διαμάχες στο «Τείχος Ειρήνης», που χωρίζει τη Σπρίνκφιλντ Ρόουντ από τη Σανκίλ Ρόουντ. Βόμβες μολότοφ, πυροτεχνήματα, φλεγόμενα οχήματα και πέτρες πρωταγωνιστούν στις συγκρούσεις, σε συνδυασμό με τις πλαστικές σφαίρες των αστυνομικών, οι οποίοι προσπαθούν να ηρεμήσουν τα πνεύματα και να επαναφέρουν την τάξη. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, οι αρχές προχώρησαν σε σύλληψη 10 υπόπτων, δηλώνοντας ότι υπάρχουν 41 τραυματίες και κανένας νεκρός. Επιπλέον, ανησυχητική είναι η συμμετοχή ανηλίκων που φτάνει μέχρι και τα 12 ετών, γεγονός που δημιουργεί μεγάλο προβληματισμό και υπόνοιες για την οργάνωση των επεισοδίων.



Οι κύριοι παράγοντες αντιδράσεων και αναταραχών


Οι τελευταίοι μήνες για τη Β. Ιρλανδία είναι περίοδος αναπροσαρμογής, η οποία σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, έφεραν πολλές αστάθειες εμπορικές, οικονομικές και κυρίως συναισθηματικές, οι οποίες με τη σειρά τους οδήγησαν ορισμένες ομάδες πολιτών σε βιαιοπραγίες.


Σιν Φέιν


Αρχικά, αναστάτωση έφερε η απόφαση των αστυνομικών αρχών, για ένα γεγονός που συνέβη τον περασμένο Ιούνιο. Ηγετικά στελέχη του εθνικιστικού κόμματος Σιν Φέιν, το οποίο αποτελεί τον κυριότερο πολιτικό εκπρόσωπο των Εθνικιστών, παραβίασαν τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας και τους κανόνες κατά της εξάπλωσης του κορωνοϊού, για να παρευρεθούν στην κηδεία του Μπόμπι Στόρεϊ, πρώην ηγέτη του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA). Επομένως, μέρος των Ενωτικών, ερμήνευσε την στάση των αστυνομικών αρχών, ως πράξη εγκατάλειψης, με πρόθεση να ευνοήσουν τους Εθνικιστές, ξεσηκώνοντας μεγάλο κύμα διαμαρτυριών και εντάσεων.



Brexit και «Ιρλανδικό Πρωτόκολλο»


Βέβαια, οι κύριοι παράγοντες δυσφορίας είναι σημαντικότεροι από μία κηδεία. Τον κυριότερο ρόλο στον αναβρασμό αυτό, έχουν τα αποτελέσματα του Brexit και η νέα πραγματικότητα που αυτά δημιουργούν. Η ειρηνευτική συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής, η οποία έφερε ευημερία μεταξύ της βρετανικής επαρχίας και της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, βρίσκεται πλέον σε μια εύθραυστη ισορροπία, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, λόγω του καθορισμού συνόρων ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο. Απόρροια αυτού του σχεδίου είναι ο τελωνειακός έλεγχος στους βορειοϊρλανδικούς λιμένες.


Πιο συγκεκριμένα, τόσο οι Βρυξέλλες, όσο και το Λονδίνο, ήρθαν σύμφωνοι για τη δημιουργία πρωτοκόλλου με σκοπό την αποφυγή αναταράξεων, στην ήδη τεταμένη σχέση μεταξύ Β. Ιρλανδίας και Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Χωρίς αυτό το πρωτόκολλο, ο Βρετανός πρωθυπουργός δεν θα μπορούσε να κλείσει εμπορική συμφωνία με την ΕΕ. Επομένως, αναγκάστηκε να συμφωνήσει για τη δημιουργία του «Ιρλανδικού Πρωτοκόλλου», λόγος που φαίνεται να επηρέασε αρνητικά την κοινότητα της Β. Ιρλανδίας, δημιουργώντας αισθήματα αβεβαιότητας για τις μελλοντικές εξελίξεις.


Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστήμιου του Ολστερ, Ντάνκαν Μόροου, με αφορμή την επικαιρότητα επισήμανε στο Τύπο ότι:


«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Brexit και η εφαρμογή του Πρωτοκόλλου που εισάγει ελέγχους στα προϊόντα που φθάνουν προερχόμενα από την Βρετανία έχουν διαταράξει σοβαρά την ισορροπία των δυνάμεων…Αυτό σιγόκαιγε εδώ και μήνες»


Τι όρους θέτει το «Ιρλανδικό Πρωτόκολλο»;


Το πρωτόκολλο έχει συνταχθεί ως «λύση» μεταξύ Ιρλανδίας και Β. Ιρλανδίας, λαμβάνοντας υπόψιν τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στη νήσο. Στηριζόμενοι σε αυτό το δεδομένο, κύριο μέλημα της συμφωνίας είναι η διαφύλαξη της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής, δίνοντας την απαραίτητη προσοχή στη συνεργασία Βορρά-Νότου, προς αποφυγή περεταίρω συγκρούσεων λόγω συνοριακών προβλημάτων. Μ ’αυτή την προοπτική σχεδιάστηκε το Πρωτόκολλο, προκειμένου να αποτελέσει σταθερή και βιώσιμη λύση, η οποία θα εφαρμόζεται παράλληλα με οποιαδήποτε μελλοντική εταιρική συμφωνία. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε, ότι το Πρωτόκολλο επέβαλε τελωνειακό έλεγχο προϊόντων μεταξύ της Β. Ιρλανδίας, Ηνωμένου Βασιλείου και τρίτων χωρών, προς αποφυγή, όπως αναγράφεται και στο πρωτόκολλο, της μεταφοράς ορισμένων προϊόντων εντός ευρωπαϊκών συνόρων.


«Στα σημεία εισόδου πρέπει να διενεργούνται οι αναγκαίες εξακριβώσεις και έλεγχοι επί εμπορευμάτων που εισέρχονται στη Βόρεια Ιρλανδία από το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο ή οποιαδήποτε άλλη τρίτη χώρα


Μετά την ενεργοποίηση του Πρωτοκόλλου


Ακόμη ένα περιστατικό που επηρέασε δραματικά την κατάσταση συνέβη στις αρχές Φεβρουαρίου. Εργαζόμενοι στους τελωνειακούς ελέγχους δέχτηκαν απειλές, γεγονός που τους οδήγησε σε στάση εργασίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή των ελεγκτικών διαδικασιών στα λιμάνια του Μπέλφαστ και του Λαρν. Άρα, από τη στιγμή που δεν γίνεται έλεγχος στα εισαγόμενα προϊόντα, βρετανικά αγαθά, κι όχι μόνο, δεν μπορούσαν να γεμίσουν τα ράφια της βορειοϊρλανδικής αγοράς. Φυσικά, αυτό έφερε μεγάλη δυσφορία και ανησυχία, κυρίως στους Ενωτικούς, οι οποίοι ενδεχομένως να ένιωσαν ότι απομακρύνονται από το Ηνωμένο Βασίλειο. Τέτοιος είναι ο φόβος των Ενωτικών για τυχόν απομάκρυνσή τους από το Ηνωμένο Βασίλειο, που ζητούν την άρση του Πρωτοκόλλου, πράξη που αν υλοποιηθεί θα οδηγήσει τον Τζόνσον σε ακόμη μεγαλύτερη ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ένωση.


Οι άλλοι παράγοντες.


Όμως το Brexit δεν είναι ο μοναδικός λόγος της ευρύτερης κρίσης. Προφανώς, πρόκειται για ένα σύνολο παραγόντων που ανησυχούν τους Ενωτικούς της Β. Ιρλανδίας. Για παράδειγμα, το 2017, πρώτη φορά στην ιστορία, έχασαν την πλειοψηφία στη βορειοϊρλανδική εθνοσυνέλευση του Στόρμοντ. Έπειτα, το 2019, πάλι για πρώτη φορά, οι βρετανικές εκλογές έστειλαν περισσότερους Εθνικιστές-Καθολικούς βουλευτές της Β. Ιρλανδίας στο Γουέστμινστερ, συγκριτικά με τους Ενωτικούς-Προτεστάντες. Σε αυτό προστίθεται και η δημογραφική εξέλιξη, η οποία δείχνει ότι η νέα γενιά ευνοεί τους ρεπουμπλικάνους, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τους Ενωτικούς, οι οποίοι φοβούνται ότι μετατρέπονται σε μειονότητα. Επίσης, ο Τζο Μπαίντεν, πρόεδρος της Αμερικής, απευθυνόμενος στον Τζόνσον, δήλωσε ότι η κατάσταση χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, προειδοποιώντας τον για «πισωγύρισμα» της συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής. Αυτή η κίνηση, πέρα του Brexit, αναζωπύρωσε το χρόνιο ζήτημα ενοποίησης της Βόρειας Ιρλανδίας με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.


Αδιαμφισβήτητα όλα τα παραπάνω αποδεικνύουν πόσο ασταθές είναι ακόμη και σήμερα το κλίμα της Β. Ιρλανδίας, παρά την συμπλήρωση 23 χρόνων από την Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής, η οποία έβαλε τέλος σε μία μακρόχρονη αιματηρή σύγκρουση. Το ήδη αρνητικά φορτισμένο κλίμα, με την εφαρμογή των διατάξεων του πρωτοκόλλου στις αρχές Ιανουαρίου 2021 και σε συνδυασμό με τα ανεξίτηλα περιστατικά του κοντινού παρελθόντος, έφεραν τις παλιές διαμάχες στο προσκήνιο.


Οι παλιές διαμάχες και το ιστορικό πλαίσιο



Η Β. Ιρλανδία ιδρύθηκε το 1921, με πρωτεύουσα το Μπέλφαστ, μετά τον νόμο του 1920 από το κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο νόμος είναι γνωστός και με τον τίτλο «Ένας νόμος για την καλύτερη κυβέρνηση της Ιρλανδίας». Αυτό το νόμο ακολούθησαν αιματηρές εμφύλιες συγκρούσεις μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών πολιτών της περιοχής. Οι μεν, χαρακτηρίζονται ως Εθνικιστές, οι οποίοι επιθυμούν ένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, ενώ οι δε, χαρακτηρίζονται ως Ενωτικοί, οι οποίοι επιθυμούν ένωση με το Ηνωμένο Βασίλειο.


Αυτή η περίοδος εμφύλιων συγκρούσεων είναι γνωστή ως «Τα Προβλήματα» (‘The Troubles’), χρονολογείται από το 1969 έως το 1998 και αποτελεί μία εκ των σημαντικότερων βίαιων αντιπαραθέσεων του 20ου αιώνα. Βομβαρδισμοί, βιαιοπραγίες και δολοφονίες σημάδεψαν ανεξίτηλα την τότε κοινωνία της Β. Ιρλανδίας. Αυτή η αιματηρή περίοδος, με έντονο θρησκευτικό και πολιτικό χαρακτήρα, έλαβε τέλος με την υπογραφή της ιστορικής ειρηνευτικής συμφωνίας γνωστής ως Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής ή Συμφωνία του Μπέλφαστ.


Τα «Τείχη της Ειρήνης»



Κατά τη διάρκεια των γεγονότων αυτών, τείχη ανυψώθηκαν σε διάφορες πόλεις της Β. Ιρλανδίας, με σκοπό τον περιορισμό των βιαιοπραγιών, χωρίζοντας στη μέση πολλές συνοικίες σε Καθολικές και Προτεσταντικές ως προσωρινό μέτρο κατά της βίας. Το πρώτο «Τείχος Ειρήνης» χτίστηκε το 1969 και λόγω της αποτελεσματικότητάς του υιοθετήθηκε ως μέτρο για πολλές περιοχές. Για παράδειγμα, το Μπέλφαστ, αν και μικρή πόλη μετρά σχεδόν 100 τείχη. Για πολλά χρόνια δεν υπήρχε μετακίνηση από τη μία μεριά στην άλλη, όμως τα τελευταία χρόνια, πόρτες άρχισαν να ανοίγουν στα τείχη με ορισμένα περάσματα να φυλάγονται από τις αστυνομικές αρχές προς αποφυγή τυχόν επεισοδίων.


Τα τελευταία γεγονότα ομολογουμένως έστρεψαν την παγκόσμια προσοχή στη Β. Ιρλανδία με ανησυχία και φόβο για τις διαστάσεις που αυτά μπορούν να πάρουν, με την ελπίδα ότι τα φαντάσματα του παρελθόντος δεν θα πάρουν ξανά σάρκα και οστά, χαράζοντας για ακόμη μια φορά με αίμα την σύγχρονη ιστορία της Β. Ιρλανδίας. Οφείλουμε να παραδεχτούμε, πώς πάντα μια περίοδος προσαρμογής φέρνει εντάσεις και αντιπαραθέσεις, πόσο μάλλον μια βαριά αλλαγή όπως αυτή που επιφέρει το Brexit, σε μια περιοχή που δεν έχουν ακόμη επουλωθεί οι παλιές πληγές των διαφορών και των βιαιοπραγιών του παρελθόντος. Συμπερασματικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν φαίνεται να αστειεύεται για τα μέτρα που θέτει και δεν ενδείκνυται η άρση τους προκειμένου να καθησυχαστούν οι Ενωτικοί. Παραμένει στην διακριτική ευχέρεια του βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον, το πώς θα διαχειριστεί και θα αποκλιμακώσει ζητήματα που επιφέρει το Brexit εντός του Ηνωμένου Βασιλείου. Προς το παρόν, φαίνεται ότι οι συγκρούσεις είναι υπό έλεγχο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να διογκωθούν με ένα λάθος χειρισμό.

132 προβολές0 σχόλια