Don Giuseppe: Ένας χρόνος μετά την αυτοθυσία του

Γράφει ο Γιώργος Ορφανίδης


Περίπου ένα χρόνο πριν ο π. Don Giueseppe Berardelli εξέπνευσε σε ηλικία εβδομήντα δύο ετών, ξεκινώντας το μεγάλο ταξίδι για την επιστροφή προς το Δημιουργό, τον οποίον υπηρέτησε για σχεδόν μισό αιώνα με πλήρη αφοσίωση. Το ψυχρό περιβάλλον του νοσοκομείου στο Lovere, της Επαρχίας του Bergamo, είχε ήδη μετατραπεί σε ένα τεράστιο κοιμητήριο, σε ένα χώρο μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, από εκείνους τους πολλούς που είχαν φυτρώσει σαν τους ενοχλητικούς ασπαλάθους στα σπλάχνα της ιταλικής γης.



Ο Don Giueseppe γεμάτος με πρωτόγνωρο πάθος για προσφορά προς όποιον αδύναμο περνούσε στο διάβα του, ως μιμητής Εκείνου που τάραξε τα ύδατα του πολιτισμικού γίγνεσθαι, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη φυσιογνωμία του μικρόκοσμου, δέχτηκε εκουσίως τους σταυρικούς ήλους, πέταξε τη μάσκα του οξυγόνου, και αποφάσισε να παραδοθεί στον αδυσώπητο Κορωνοϊό, όχι όμως δίχως λόγο. Εφαλτήριο της πράξης του η επιθυμία του να σώσει μια νεότερη ψυχή, να δώσει ελπίδα ζωής σε ένα νεαρότερο ασθενή, ο οποίος αργοπέθαινε ελλείψει οξυγόνου, χτυπημένος επίσης από τη μανία του αόρατου εχθρού. Ναι, είναι αλήθεια. Οι διασωληνωμένοι αυξάνονταν με γεωμετρική πρόοδο. Ο θάνατος μύριζε. Οι απόηχοι ευχών και προσευχών φωνές εν τη ερήμω. Και από αυτή την έρημο του πεσιμισμού γεννήθηκε η ζωή, θυμηθήκαμε όλοι ότι κάπου εκεί έξω, παρά το ζόφο, υπάρχει μια έννοια ξεχασμένη που ακούει στο όνομα «θυσία», ή ακόμα και στο «αυτοθυσία». Όρος δύσκολος και ελλοχεύει κινδύνους, εάν δεν τον προσεγγίσουμε όπως οφείλουμε ως κατά παράδοση ανώτερα όντα που κάποτε αποφασίσαμε να ζούμε σε οργανωμένες κοινωνίες έχοντας κανόνες, νόμους, ιδανικά, πιστεύω, ηθικούς φραγμούς… για τις κοινωνίες των ανθρώπων που υπάγονται στο κοσμοείδωλο του Don Giueseppe, συν τοις άλλοις, παύλεια αγάπη.


Ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ κ. Χρυσόστομο Σταμούλη και ο Δρ. Θεολογίας κ. Παναγιώτη Θωμά συγκινημένοι από αυτήν την κίνηση – υψηλότατο παράδειγμα αλτρουισμού – αφιέρωσαν τμήμα από το καλλιτεχνικό τους «είναι» και μετουσίωσαν τη θυσία σε μουσική και στίχους. Ο πρώτος υπογράφει τη σύνθεση και ο δεύτερος τους στίχους. Σήμερα, αμφότεροι μιλούν στο infotainmentwise για αυτόν τον πάντοτε χαμογελαστό και κινούμενο με μια κόκκινη μοτοσυκλέτα Don Giueseppe, το ό,τι καλλιτεχνικό αφιερώθηκε προς τιμήν του, και τον αλτρουιστικό ρόλο της Εκκλησίας σήμερα.


Ποιος ήταν, λοιπόν, ο Don Giuseppe; Ο μέσος άνθρωπος δύσκολα περιγράφει το μεγαλείο της ψυχής του. Ήταν ένας σύγχρονος «διά Χριστόν σαλός»; Ήταν μια προσωπικότητα γεμάτη βαθύτατες δογματικές αναφορές ή ένα μεμονωμένο αλλά γνήσιο παράδειγμα ύψιστης αλτρουιστικής αυτοθυσίας, από εκείνην, που κατά μία έννοια, προστάζει το ύψιστο υπάρχειν για τους επίσημους διακόνους του; Ο κ. Σταμούλης επισημαίνει ότι ήταν «Ένας Χριστός της γειτονιάς. Ένας απόλυτα συνειδητοποιημένος διάκονος της άκρας ταπείνωσης και του μυστηρίου της θυσίας. Ένας καθημερινός άνθρωπος, ζυμωμένος με την πολυτέλεια της απλότητας και τη μωρία του Σταυρού».


Για τον κ. Θωμά το ποιος πραγματικά είναι Don Giuseppe φαίνεται εναργώς από τις συνδηλώσεις των στίχων του τραγουδιού. Ένας μανδύας πλεγμένος από την ανάγκη της απόδοσης τιμών σε έναν αληθινό υπηρέτη του Θεού αγκάλιασε τη δημιουργικότητα του ερευνητή-στιχουργού και το αποτέλεσμα αυτής της απροσδόκητης επικοινωνίας, με επίκεντρο τη θυσία που έλαβε μορφή θανάτου, έγινε ποίημα παρμένο από τους κόλπους του Νεοσυμβολισμού σαν άλλο πολυδουρικό τραγούδι, ντύθηκε δειλά-δειλά με μουσική.


Οι δηλώσεις του ίδιου επιβεβαιώνουν λίγο από τη μαγεία της συγγραφής: «Οι πρώτες σκέψεις μου επάνω στους στίχους που έγραψα για τον αγαθό και χαρμόσυνο αυτόν ιερέα της Ιταλίας, του οποίου ο θάνατος και ο τρόπος που αυτός επήλθε μας γέμισε πέρσι τέτοιον καιρό με μια θλίψη αλλιώτικη, με ένα συγκρατημένο αλλά ελπιδοφόρο χαμόγελο, ειδικά σαν μάθαμε για τον... μηχανοκίνητο βίο του, είναι ότι αποτυπώνουν, με τις αναγκαίες μεθιστορικές-μυθοπλαστικές πινελιές την πραγματική μορφή ενός αφιερωμένου υπηρέτη της πίστης και της ανθρωπιάς. Τους οφείλω βέβαια σε παρότρυνση του μαέστρου, Χρυσόστομου Σταμούλη, ο οποίος αφού είχε διαβάσει διήγημά μου για τον Don Giuseppe, που τον συγκίνησε πολύ, μου ζήτησε να δοκιμάσω και το εγχείρημα ενός στιχουργήματος. Η ευφυής, ταιριαστή μελοποίησή του με αποζημίωσε όσο δε φαντάζεστε!».


Και μετά το τραγούδι ήρθε το διήγημα-αφιέρωμα στον αξιοθαύμαστο Ιταλό ιερέα. Το διήγημα γραμμένο, επίσης, από τον κ. Θωμά, δημοσιευμένο στο έγκριτο περιοδικό Λογοτεχνίας-Φιλολογίας, Το Κοράλλι, τεύχος 27-28, Οκτώβριος 2020-Μάρτιος 2021 (από τις Εκδόσεις Κοράλλι). Ο ίδιος μάλιστα μας αποκαλύπτει: «Το διήγημα μου, με τίτλο Μηχανοκίνητη έξοδος Don Giuseppe.



Έγκλημα αγάπης σε καιρό πανδημίας αποτελεί καρπό της πρώτης συγκίνησης μετά την είδηση του θανάτου του και της μεγάλης αυταπάρνησης που φαίνεται πως τον συνόδεψε αλλά – εξίσου – και της εικόνας που άρχισα να διαμορφώνω, διαβάζοντας για τον άνθρωπο αυτόν, το φωτεινό χαμόγελο, τη συμφιλιωτική παρουσία του, τα ράσα που θα ανέμιζαν επάνω στη μοτοσικλέτα του, εκπέμποντας ακτίνες φωτός ετερότητας και ιδιαιτερότητας, που, εδώ που τα λέμε, δεν επιβιώνουν και πολύ συχνά στον εκκλησιαστικό χώρο. Το ταξίδι του λοιπόν επάνω στη μοτοσικλέτα, ως αρμένισμα σε χώρο μεταιχμιακό, ως ένα πηγαινέλα από τον παρόντα κόσμο στον επέκεινα, ήταν ο κορμός του διηγήματος που θα έχω την τιμή σύντομα να φιλοξενηθεί σε έγκριτο λογοτεχνικό περιοδικό στην Ελλάδα. Το παπαδάκι στη μηχανή των στίχων είναι ένα εύρημα, με το οποίο κατάφερα να πιάσω το νήμα απ' εκεί που το άφησε η ιστορία».


Όμως, όλα αυτά δεν συνθέτουν ένα πρότυπο που σήμερα σπανίζει; Μήπως τα ΜΜΕ δεν προβάλλουν συχνά αντίστοιχα παραδείγματα; Πρόκειται για ένα ερώτημα που εύκολα αναπηδάει από τη σκέψη μας. Η απάντησή του χαμένη αλλά σίγουρα υπαρκτή εκεί που ανθίζουν ελπιδοφόρα τα «ξωκκλήσια της αγάπης», όπως πολύ ποιητικά υπογραμμίζει ο κ. Σταμούλης. Και που είναι αυτά ρωτάμε όλο αγωνία εμείς; Η απάντηση του κ. Σταμούλη βροχή σε διψασμένη γη: «Είναι αλήθεια, πως η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα για την Εκκλησία στη δημόσια πλατεία δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Εντούτοις, οφείλω να ομολογήσω, ότι τα «ξωκκλήσια της αγάπης» δεν είναι λίγα. Σίγουρα δε φωνασκούν. Σίγουρα δε διαφημίζουν τον τρόπο τους και το έργο τους. Σίγουρα δε διεκδικούν μέρος της εικονικής μας πραγματικότητας. Είναι όμως εδώ, βρίσκονται ανάμεσά μας και αναστατώνουν με την αγάπη τους τις στέρεες παρατάξεις της υπαρξιακής μας σκληρότητας. Τα δάκρυά τους γεωργούν τη σκληρή έρημο της απανθρωπιάς και της ομόσκηνής της αδιαφορίας».


Όσο για τον αλτρουϊσμό, πρόκειται για το «νέο» άξονα δόμησης του εκκλησιαστικού γίγνεσθαι, τόσο από την πλευρά του Θεσμού, όσο και από την πλευρά της προσωπικής λατρευτικής έκφρασης, ή για μια παραδοτέα συνθήκη, ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους; Ο κ. Σταμούλης γεφυρώνει με τη δογματική του γνώση και ενσυναίσθηση το χάσμα των δύο πόλων, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι: «Η έκρηξη της αγάπης είναι ο νέος και μαζί τόσο παλιός άξονας. «Μείζων δε τούτων η αγάπη». Όλα από εδώ ξεκινούν και εδώ καταλήγουν. Μια αγάπη ερωτική, τουτέστιν εκστατική και ένας «έρως αγαπητικός», όπως θα έλεγαν ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης και ο θιασώτης του άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής. Η αγάπη παρέχει εκείνην τη σταθερότητα που μετακινεί βουνά και ο έρωτας εκείνη τη φλόγα που σε καίει μέρα και νύχτα· σε κάνει να χάσεις τον ύπνο σου. Φαντάζεστε τι γίνεται στη συνάντησή τους, στην τελική ταύτισή τους. Η ζωή αποκτάει το κραταιόν του τρόπου που εισηγείται ο θάνατος. Πατάει τη φθορά και ορίζει την αμεσότητα της αλληλότητας ως τον πυρήνα της όντως ζωής. Έτσι ο άνθρωπος παραδίνεται στο θαύμα και αναπνέει την πνοή της λεπτής αύρας».


Παράλληλα, ο κ. Θωμά χτίζει μια άλλη επικουρική ή/και εναλλακτική διέξοδο, τονίζοντας ότι η ανιδιοτελής προσφορά – θα έπρεπε να – πηγάζει, πρώτα από όλα, από το εσωτερικό κάθε ανθρώπου, κληρικού ή μη. Η προσφορά δεν υπόκειται σε απολιθωμένες υποδείξεις-κάτοπτρα εσχατολογικών προεκτάσεων αλλά εμπίπτει σε εκείνο το «δούναι χωρίς λαβείν», που εν τοις πράγμασι είναι κάτοπτρο του εαυτού μας μέσω της συμπόνοιας και αγάπης προς τον πλησίον. «Μακάρι ο αλτρουισμός να είναι, να αποτελέσει άξονα του εκκλησιαστικού γίγνεσθαι αλλά και της ζωής στην κοινωνία ευρύτερα --δεν ξεχωρίζεται η Εκκλησία, κανονικά, από τον κόσμο, ούτε ο κόσμος από την Εκκλησία. Να υπάρχουμε για τους άλλους, έμπρακτα, επαληθεύοντας αυτό που ο Νίκος Γ. Πεντζίκης αποτύπωσε με τρόπο ασύγκριτο, λέγοντας ‘το εγώ μου είναι ένας άλλος’. Όσο για τον δεσμό λατρείας και αλληλεγγύης, ναι, οι εκκλησιαστικοί πατέρες συνδέουν άμεσα το θυσιαστήριο στο ναό με το λεγόμενο θυσιαστήριο του αδελφού, του άλλου ανθρώπου που έχει την ανάγκη μας. Μάλιστα αυτή η θυσία είναι πολλές φορές σπουδαιότερη έκφραση πίστης απ' ότι η συμμετοχή στα μυστήρια, στις τελετές της Εκκλησίας, όπως η πανδημία μας προκάλεσε να συνειδητοποιήσουμε», αναφέρει ο κ. Θωμά.


Καλό ταξίδι Don Giuseppe! Μπορεί πολλοί να μην είχαμε την τύχη να σε γνωρίσουμε από κοντά, όμως, η ιστορία σου θα ταξιδέψει με λέξεις γραμμένες σε ένα κομμάτι χαρτί, επάνω στο κάθισμα της αγαπημένης σου κόκκινης μοτοσυκλέτας, με άγνωστο προορισμό, για καλό, άνευ πεποιθήσεων θρησκευτικών. Σαν να αφήναμε ένα γράμμα σε μπουκάλι να ταξιδεύει υπό τους ήχους των κυμάτων της όποιας θάλασσας.

Η αυτοθυσία σου σίγουρα μας δίδαξε πολλά!


Πληροφορίες για το τραγούδι “Don Giuseppe”


Υπό την αιγίδα της Εταιρείας Ογκολόγων, Παθολόγων Ελλάδας

Στηρίζουμε την «Πνοή Αγάπης»

Ερμηνεύουν οι: Ανδρέας Ζένιος, Μαρία Κωστράκη, Σταύρος Σιόλας, Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μανώλης Φάμελλος, Παιδική & η Μεικτή Χορωδία «Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος» Θεσσαλονίκης (με μαέστρο τον κ. Χρυσόστομο Σταμούλη) | Don Giuseppe

Μουσική: Χρυσόστομος Σταμούλης

Στίχοι: Παναγιώτης Θωμά

Ενορχήστρωση Κωνσταντίνος Δημηνάκης

Spotify: https://spoti.fi/3692mFO

Tidal: https://bit.ly/2Mj0Qdc

Deezer: https://bit.ly/39f8YUR

iTunes: https://music.ap

Digital promo material Designed by Savvas Thoma

Έπαιξαν οι μουσικοί: Κωνσταντίνος Δημηνάκης (Κιθάρες, Κρουστά, Programming), Θάνος Σταυρίδης (Ακορντεόν), Στέλλα Τέμπρελη (Βιολοντσέλο)

Μέλη Χορωδιών: Νίκη Αγγελίδου, Χριστίνα Αθανασιάδου, Λευτέρης Ανδριανίδης, Ελένη Αποστολάκη, Δέσποινα Βογιατζή, Ελένη Γιαλελή, Άγγελος Ζαχαρίου, Γιάννης Ηλίας, Ιωσηφίνα Κατωφλίδου, Δημήτρης Καψάλης, Άννα Κολέση, Δέσποινα Κολτσίδα, Πέτρος Κόκκαλης, Ζωή Κουτσουρίδου, Μαρία Λαμπριανίδου, Δημήτρης Μαλανδρής, Φωτεινή Μελίδου, Γιώργος Μόραλης, Ρία Νατσιούλα, Επιστήμη Νατσούδη, Γιάννης Παγουλάτος, Διαμαντής Παγουλάτος, Στέλλα Πελτέκη, Ελένη Περδικοπούλου, Άννα Μαρία Πράντζου, Θεοφανώ Πράντζου, Ιωάννα-Παρασκευή Πράντζου, Ελίνα Σιδερίδου, Κωνσταντίνος Σπυρίδης, Αλεξάνδρα Σταμούλη, Κωνσταντίνος Συλλιγνάκης, Παναγιώτης Τζίτζης, Παναγιώτης Τσιάτσος, Κατερίνα Χρυσάφη, Αναστασία Χρυσοπούλου.


Ηχογράφηση: Groove Music Workshop Studio (Ανδρέας Ζένιος), Big Time Studio (Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μανώλης Φάμελλος)

Όλες οι υπόλοιπες ηχογραφήσεις έγιναν στα Home Studios των καλλιτεχνών

Μίξη, Mastering: Cue Studio (Γιάννης Μαυρίδης)

Μοντάζ, Βίντεο: Κωνσταντίνος Δημηνάκης

Επιμέλεια παραγωγής: Κωνσταντίνος Δημηνάκης, Χρυσόστομος Σταμούλης


Don Giuseppe (ελληνικά)

Il prete è morto

Το παπαδάκι αναφωνεί

Και τρέχει σ’ όλο το Κασνίγκο (Casnigo)

Με του παπά τη μηχανή


Ξεψύχησε ο καλός Giuseppe

Στην κλινική τη χαραυγή

Τον ξένο αφήνοντας να ζήσει

Να περπατήσει τη ζωή


Il prete è morto

Το παπαδάκι αναφωνεί

Όμως θολώνει η ψυχή του

Τα δάκρυα πνίγουν τη φωνή


Αχ, Don Giuseppe ήσουν φίλος

Ήσουν πατέρας, αδερφός

Αγέρι μυστικής σαγήνης

Ένας απόμερος Χριστός


Στο μηχανάκι σου επάνω

Αρμένιζες τον ουρανό

Και στο βασίλειο του Κυρίου

Μπαινόβγαινες από καιρό.


Il prete è morto

θερίζει το θανατικό

μα η μορφή σου Don Giuseppe

με ελπίδες σπέρνει τον καιρό.

Don Giuseppe (αγγλικά)

Il prete è morto, il prete è morto,

The altar boy screams

Running up and down Casnigo

Riding the motorbike of the priest.


The good Giuseppe gave up the ghost,

In the hospital this morn,

Giving life to a stranger,

So that he may walk the paths of life.


Il prete è morto, il prete è morto,

The altar boy screams,

His mind is confused,

His voice choked in tears.


Ah, Don Giuseppe you were a friend,

A father and a brother,

A breeze of mystical enchantment

And a reticent Christ.


You plied the skies

On your motorbike,

An only-too-familiar visitor

In the Kingdom of the Lord.


Il prete è morto, il prete è morto,

Death reaps his harvest,

And yet, your image, Don Giuseppe,

Sows hope in the fields of time.

(Μετάφραση στα Αγγλικά: Κωνσταντίνος Λερούνης)


Don Giuseppe (ιταλικά)

Il prete è morto, il prete è morto

Grida il pretino

E corre a tutto Cassingo

Con del papa il motorino


Il buon Giuseppe fu depito

In clinica all’alba

Lasciando vivere quella figura sconociuta e cara

Ε Camminare nella futura durata


Il prete è morto, il prete è morto

Grida il pretino

Ma il suo essere non è tanto carino

Ε Le gocce distrgunno la voce


Don Giussepe eri amico

Eri padre, eri fratellino

Un tipo di segreto pastincino

Un Cristo smarrito


Sulla tua moto

Veleggi il cielo

E nel regno del Signore

Entri ed esci da molto tempo


Il prete è morto, il prete è morto

il letale è ovunque

ma questo pazzo Giuseppino

da spereannze nel cuor di ogni poverino

(Μετάφραση στα Ιταλικά: Γιώργος Ορφανίδης)


Πηγές Εικόνων: YouTube, από το κανάλι του κ. Χρυσόστομου Σταμούλη (Chrysostomos Stamoulis), New York Post, Eternity News

1458 προβολές0 σχόλια