Γυναικοκτoνία: Η αναγκαιότητα χρήσης του όρου

Γράφει η Ιωάννα Μωυσίδου


Μια ακόμη γυναικοκτονία, η δολοφονία της 31χρονης από την Ρόδο θορύβησε και πάλι την ελληνική κοινωνία. Ο πρώην σύντροφός της εξαιτίας της «αδυναμίας του να ζήσει χωρίς αυτήν» φαίνεται πως δολοφόνησε τη γυναίκα πυροβολώντας τη δύο φορές με κυνηγετική καραμπίνα. Στη συνέχεια ο ίδιος αυτοκτόνησε. Ένας ακόμη θάνατος γυναίκας προστέθηκε στις «ελληνικές απογραφές».

Η ελληνική κοινωνία θορυβήθηκε το 2021 από αποκαλύψεις ανθρώπων του θεάτρου, αθλητισμού και άλλων τομέων για ασελγείς συμπεριφορές σε μία προσπάθεια ελέγχου από την πλευρά του θύτη και συνεχίζει να ασχολείται και να σοκάρεται από ακραίες κοινωνικές συμπεριφορές που σε αυτή την περίπτωση η επιθυμία για απόκτηση απόλυτου ελέγχου φτάνει στην δολοφονία γυναικών.


Συχνά ακούμε τον όρο γυναικοκτονία, γυναικοκτόνος ή συζυγοκτόνος, λέξεις/ όροι που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή του παραπάνω εγκλήματος δολοφονίας μιας γυναίκας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) μπορούμε να αναφερθούμε σε γυναικοκτονία και όχι απλά σε ανθρωποκτονία από πρόθεση με θύμα μία γυναίκα, όταν η δολοφονία μιας γυναίκας ή ενός κοριτσιού εκτελείται εξαιτίας του φύλου τους.


Περιπτώσεις γυναικοκτονιών στην Ελλάδα του 2021


Στην Ελλάδα του 2021, αλλά και στο παρελθόν, έχουν διαπραχθεί δεκάδες τέτοια εγκλήματα. Την σημερινή κοινωνία έχουν συγκλονίσει κάποια πρόσφατα εγκλήματα:


γυναικοκτονία στην ελλάδα
Πηγή: dimoprasion.gr

Τον Μάϊο του 2021 η δολοφονία της Κάρολαϊν στα Γλυκά Νερά όπως αποδείχθηκε από τον σύζυγο της Μπάμπη συντάραξε την ελληνική κοινωνία. Φαίνεται πως η διαφορά ηλικίας στη συγκεκριμένη περίπτωση έπαιξε σημαντικό ρόλο για την διαμόρφωση μιας ελεγκτικής συμπεριφοράς από τη πλευρά του Μπάμπη με αποκορύφωμα αυτού του ελέγχου την δολοφονία της γυναίκας του.


Η Γαρυφαλιά στη Φολέγανδρο επίσης αποτελεί θύμα αυτής της νοοτροπίας υποταγής και απόλυτου ελέγχου που οδηγεί στην γυναικοκτονία. Ο σύντροφος της σκότωσε τη Γαρυφαλιά στη Φολέγανδρο, ενώ οι δυο τους βρισκόταν στο νησί για διακοπές επειδή σύμφωνα με τον ίδιο «χάλασε η φάση».


Οι περιπτώσεις είναι πολυάριθμες. Θυμόμαστε τη Κωνσταντίνα στη Μακρινίτσα, τη γυναίκα στη Δάφνη, την Ελένη Τοπαλούδη. Τα ονόματα είναι πολλά ειδικά αν ανατρέξουμε και σε περιπτώσεις του παρελθόντος. Το ζητούμενο είναι να εξαλειφθεί το φαινόμενο και αν αυτό δεν είναι δυνατό να ελαχιστοποιηθεί. Η κοινωνική αποδοκιμασία του εγκλήματος είναι ένα ισχυρό ξεκίνημα για την πραγματοποιήσει μιας κοινωνικής και σε τελική ανάλυση νομικής αλλαγής.

Η αμφισβήτηση του όρου γυναικοκτονία


Ο όρος γυναικοκτονία φαίνεται να αμφισβητείται από μερίδες της ελληνικής κοινωνίας. Αρκετοί είναι αυτή που δεν προτιμούν τη χρήση του όρου είτε γιατί θεωρούν πως υποβιβάζει ουσιαστικά τις γυναίκες αυτός ο διαχωρισμός από την ανθρωποκτονία, είτε γιατί θεωρούν πως πλέον δεν είμαστε αντιμέτωποι κοινωνικά με πατριαρχικά φαινόμενα συμπεριφοράς οπότε είναι περιττή μια τέτοια ιδεολογική διάκριση.


γυναικοκτονία στην Ελλάδα
Πηγή: tovima.gr

Πριν διαμορφώσω την δική μου άποψη υπέρ της χρήσης του όρου γυναικοκτονία σκέφτηκα και τα δύο αυτά αντεπειχηρήματα. Η τέλεση μιας ανθρωποκτονίας όντως φέρει το ίδιο αποτέλεσμα, τον θάνατο ενός ανθρώπου, την θλίψη στο οικογενειακό και κοντινό περιβάλλον όμως τα κίνητρα σε κάθε περίπτωση είναι διαφορετικά.


Το να σκοτώνεις μία γυναίκα ή έναν άνδρα επειδή ακριβώς είναι γυναίκα ή άνδρας , εξαιτίας δηλαδή του φύλου τους, είναι τελείως διαφορετικό από το να επέλθει ο θάνατος ενός ανθρώπου από κάποιο τροχαίο ή από αυτοάμυνα. Ο όρος γυναικοκτονία είναι όντως συναισθηματικά φορτισμένος ακριβώς επειδή αυτή η φόρτιση είναι αναγκαία για να διαχωρίσει τα εγκλήματα έμφυλης βίας και να τα περιορίσει.


Το δεύτερο επιχείρημα κατά της χρήσης του όρου επίσης βασίζεται σε λανθασμένη αντίληψη για την πραγματικότητα. Οι πατριαρχικές συμπεριφορές και συνήθειες έχουν περιορισθεί αισθητά και στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν γίνονται αντιληπτές, είναι κοινωνικά κατακριτέες. Υπάρχει όμως και η περίπτωση της εσωτερίκευσης, όχι εσκεμμένα, κάποιων δυνητικά πατριαρχικών συμπεριφορών που δεν γίνονται αντιληπτές από το σύνολο της κοινωνίας. Υιοθέτηση τέτοιων σκέψεων και συμπεριφορών μπορεί να γίνει όχι μόνο από τους άντρες αλλά και από τις γυναίκες.


Η κοινωνική αλλαγή είναι δύσκολη και πολύχρονη και σε κάποιες περιπτώσεις όχι πλήρως πετυχημένη. Ο φόβος όμως για την χρήση ενός όρου δεν πρέπει να οδηγεί στην περιφρόνηση ενός υπαρκτού προβλήματος.


γυναικοκτονία

Ένα αναγκαίο παράδειγμα για την καλύτερη κατανόηση του όρου και κατάδειξη της αναγκαιότητας χρήσης του είναι η «Η Φόνισσα» του Αλ. Παπαδιαμάντη. Σε άρθρο της καθημερινής αναφέρεται η φόνισσα ως γυναικοκτόνος, μία σύνδεση που όταν πρωτοδιάβασα το έργο δεν μπόρεσα να κάνω, καθώς δεν ήμουν γνώριμη με τον όρο. Η φόνισσα σκοτώνει κορίτσια διαφορετικών ηλικιών, με διαφορετικούς τρόπους επειδή είναι κορίτσια.


Δεν υπάρχει κάποιο άλλο «αρνητικό» κίνητρο ζήλειας, φθόνου. Η επιθυμία να τις «σώσει» από την δύσκολη κοινωνική επιβίωση εξαιτίας του φύλου τους και δικού της άσχημου παρελθόντος την οδηγεί σε αυτή τη πράξη γυναικοκτονίας.


Η συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας χρήσης του όρου συνάδει με μία μελλοντική νομική αλλαγή. Δεν πρόκειται για υποβιβασμό, δεν πρόκειται για στοχοποίηση του ανδρικού φύλου, πρόκειται για ξεκάθαρη έμφυλη προστασία και ισότητα.

56 προβολές0 σχόλια