SofaGate: Αναπαυτική Καθίζηση των αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Γράφει η Ιωάννα Μωυσίδου


Στις 6 Απριλίου 2021 οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο κ. Σάρλ Μισέλ και η κα. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αντίστοιχα, συναντήθηκαν με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ταγίπ Ερντογάν στη Τουρκία. Η συνάντηση ακολούθησε τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πραγματοποιήθηκε στις 25-26 Μαρτίου. Στόχος της συνάντησης ήταν η συζήτηση ώστε να βρεθεί κοινό έδαφος στις επιδιώξεις της Τουρκίας με αυτές της Ε.Ε στα σοβαρά ζητήματα της προστασίας των γυναικών και της καταπολέμησης της ενδοοικογενειακής βίας, με δεδομένο τόσο την αποχώρηση της Τουρκίας από την Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης όσο και τα περιστατικά βίας που σημειώνονται σε έξαρση, μάλιστα, τις τελευταίες μέρες, κατά των γυναικών αλλά και την υιοθέτηση θετικής ατζέντας από την πλευρά της Τουρκίας στην εξωτερική της πολιτική προς την Ελλάδα και Κύπρο.



Διπλωματική αναταραχή προκλήθηκε, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον Πόστ, όταν, όπως αποδεικνύει και το παρακάτω βίντεο , η κα. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προς έκπληξη της που δηλώνει το αμήχανο «Εμμ» που αναφώνησε εκείνη τη στιγμή, βρέθηκε όρθια στην αίθουσα συσκέψεων στο Προεδρικό Μέγαρο της Τουρκίας αφού για την ίδια δεν είχε προβλεφθεί θέση. Αντίθετα, βλέπουμε τους κ. Μισέλ και κ. Ερντογάν να κάθονται στις δικές τους θέσεις. Τελικά, η κα. Φον ντερ Λάιεν κάθισε στον καναπέ απέναντι από τους δύο κυρίους. Το περιστατικό πήρε την ονομασία #sofagate στα social media, όπου «sofa» είναι ο καναπές – τελική θέση της προέδρου της Κομισιόν και «gate» το σκάνδαλο.



Το παραπάνω περιστατικό ακολούθησε ένα «blame game» από τους παρευρισκόμενους και μη. Συγκεκριμένα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών κ. Μελβούτ Τσαβούσογλου δήλωσε, σύμφωνα με την Καθημερινή, πως «Οι υπεύθυνοι του πρωτοκόλλου είχαν συναντηθεί από πριν και έγιναν όλα σύμφωνα με τις υποδείξεις και τα αιτήματα των Ευρωπαίων». Ο κ. Μισέλ με ανάρτηση του στο Facebook επίσης αποποιήθηκε της ευθύνης, θα λέγαμε έκανε «opt – out», αφού κατηγορήθηκε για αδράνεια τη στιγμή που συνέβη το περιστατικό, όπου αναφέρει πως «Η αυστηρή ερμηνεία των κανόνων του πρωτοκόλλου από τις τουρκικές υπηρεσίες προκάλεσε μια δυσάρεστη κατάσταση». Η ίδια, η κα. Φον ντερ Λάιεν δεν έκανε κάποια δήλωση σχετικά με το γεγονός.


Το περιστατικό του #sofagate προκάλεσε αντιδράσεις και από αρκετούς μεταφράστηκε ως μία ακόμη προσπάθεια από την τουρκική πλευρά να υποβαθμίσει το ρόλο της γυναικείας παρουσίας στη συνάντηση αλλά και ως απόδειξη της γενικότερης μειωτικής και σεξιστικής συμπεριφοράς με την οποία η Τουρκία αντιμετωπίζει τις γυναίκες. Βεβαίως οι παραπάνω παρατηρήσεις είναι λογικά ορθές αν λάβουμε υπόψιν τις εικόνες των τελευταίων ημερών στην Τουρκία με τα περιστατικά έμφυλης βίας. Αυτό που προκαλεί, όμως, ιδιαίτερη εντύπωση είναι η αντίδραση ή καλύτερα μη αντίδραση του κ. Μισέλ ο οποίος δικαιολογεί αυτή του τη στάση γράφοντας « Παρότι αντιληφθήκαμε τη λυπηρή φύση της κατάστασης, επιλέξαμε να μην την επιδεινώσουμε με μια δημόσια αντιπαράθεση».


Η αδράνεια, ωστόσο του κ. Μισέλ όπως και της κα. Φον ντερ Λάιεν, αντικατοπτρίζουν και την αδράνεια της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κ. Ερντογάν, θα μπορούσε να πει κανείς, ακολούθησε την εξωτερική του πολιτική που βασίζεται σε παραβιάσεις, αν πάρουμε το παράδειγμα της Ελλάδας. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε το ίδιο και για την Ε.Ε αφού τις παραβιάσεις εις βάρος της, είτε του πρωτοκόλλου είτε της ισότιμης μεταχείρισης των προέδρων, ακολούθησε η συνομιλία με τον αυταρχικό Πρόεδρο της Τουρκίας.



Η παραπάνω εξευτελιστική εικόνα της Ευρώπης θυμίζει την επίσης ταπεινωτική θέση στην οποία βρέθηκε ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας Ζόζεπ Μπορέλ όταν ο Σέργκει Λαβρόφ, υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας, σε συνέντευξη τύπου που πραγματοποιήθηκε με τους δύο πολιτικούς στη Μόσχα μετά την επίσκεψη του πρώτου στη Ρωσία με στόχο την βελτίωση των σχέσεων Ε.Ε – Ρωσίας, χαρακτήρισε «αναξιόπιστη» την Ε.Ε και γνωστοποίησε την απέλαση από την Ρωσία τριών ευρωπαίων διπλωματών κατηγορώντας τους για συμμετοχή σε διαδήλωση υπέρ του φυλακισμένου ηγέτη της εξωκοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι, στις 23 Ιανουαρίου.


Ο κ. Μπορέλ εκπροσωπώντας και την Ε.Ε είχε εκφράσει την αντίθεση του μεταξύ άλλων και για την δηλητηρίαση, σύλληψη και καταδίκη του Αλεξέι Ναβάλνι άποψη γνωστή στη Ρωσία. Έτσι, η Ρωσία προχώρησε στην ενέργεια της απέλασης των παραπάνω διπλωματών από τη Γερμανία, τη Σουηδία και την Πολωνία ως απάντηση στις τοποθετήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενώ μιλάμε για ενωμένη Ευρώπη όμως και σε αυτή την περίπτωση οι 3 χώρες είχαν διαφορετικές αντιδράσεις.


Ενώ τα υπουργεία Εξωτερικών της Σουηδίας και Πολωνίας καταδίκασαν αμέσως την κίνηση της απέλασης των διπλωματών και ο ίδιος ο κ. Μπορέλ μίλησε για κυρώσεις προς την Ρωσία για τον παραπάνω χειρισμό, η Γερμανία καταδίκασε την ενέργεια καθυστερημένα και ηπιότερα εξαιτίας του Nord Stream 2. Τελικά συμφωνήθηκε να επιβληθούν κυρώσεις προς τέσσερις Ρώσους αξιωματούχους χωρίς όμως να κρύβεται η αδυναμία συντονισμού των κινήσεων στο εσωτερικό της Ένωσης γεγονός που ενισχύει την δύναμη της Ρωσίας.



Και στις δύο περιπτώσεις, που πολιτικά μπορούν να χαρακτηριστούν ως διπλωματικά ατυχήματα, παρατηρούνται ασυγχρόνιστες ενέργειες των ευρωπαϊκών οργάνων που βλάπτουν το κύρος της Ένωσης και την μετατρέπουν σε έρμαιο των βουλήσεων δύο αυταρχικών ηγετών. Η θετική ατζέντα και η συνομιλία είναι θεμιτές επιλογές στις περιπτώσεις που ο συνομιλητής ασπάζεται και ακολουθεί τους ίδιους θεσμούς και αξίες. Σε δήλωση του ο διορισμένος πρωθυπουργός της Ιταλίας κ. Μάριο Ντράγκι χαρακτήρισε «ωμά» τον Ταγίπ Ερντογάν δικτάτορα. Η Τουρκία απάντησε σε αυτό τον χαρακτηρισμό επικαλούμενη την αιρετή ιδιότητα του Προέδρου της Τουρκίας.


Η εκλογική νίκη ενός ηγέτη όμως δεν σημαίνει πως αυτός θα συνεχίσει να εφαρμόζει δημοκρατικές πρακτικές, όπως αποδεικνύει η περίπτωση του Χίτλερ και Μουσολίνι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επομένως δεν είναι δυνατόν να μην προσαρμόζει τις διπλωματικές ενέργειες ανάλογα με τον συνομιλητή της και ακόμα να περιμένει σιωπηλά και αναπαυτικά να εφαρμοστούν συνθήκες και αξίες, χωρίς να υπάρχει βροντερή διεκδίκηση αυτών, ναι ακόμα και σήμερα.



Από την αποτυχία διαχείρισης της οικονομικής κρίσης το 2010, στην αποτυχία του εμβολιαστικού σχεδίου την περίοδο της πανδημίας αλλά και στην πολυφωνία σχετικά με την χρήση ή όχι του εμβολίου της AstraZeneca οδηγούμαστε σε μία διαρκή άμβλυνση της εμπιστοσύνης των πολιτών της ένωσης προς την ίδια την ένωση. Τί σημαίνει να είσαι ευρωπαίος πολίτης σήμερα; Σίγουρα όχι να παραμένεις σιωπηλός όταν καταπατούνται δικαιώματα σου στην προσπάθεια υπεράσπισης μονομερών συμφερόντων. Το εγχείρημα της ενότητας, πολυπολιτισμικότητας, πολυφωνίας και προστασίας της ανθρώπινης υπόστασης είναι πολύ σημαντικό για να μειώνεται η σημασία του σε διπλωματικά ατοπήματα. Ποια είναι επομένως η εικόνα της Ε.Ε; Πρόκειται για μια ενωμένη ή υποταγμένη ένωση;

54 προβολές0 σχόλια