"Viva La Propaganda"

Γράφει η Ιωάννα Μωυσίδου


«Μια φορά κι έναν καιρό στην Κύπρο» (Bir Zamanlar Kibris) είναι ο τίτλος της προπαγανδιστικής Τουρκικής σειράς που γυρίζεται αυτές τις μέρες στην Κύπρο, στην κατεχόμενη Αμμόχωστο. Βασικό θέμα της σειράς είναι η αναπαράσταση των γεγονότων της περιόδου 1963-1974, οπότε και η Κυπριακή Δημοκρατία βρισκόταν αποκλειστικά στην κυριαρχία των Ελληνοκυπρίων, ενώ οι Τουρκοκύπριοι ήταν οργανωμένοι σε θύλακες. Η σειρά αποτελείται από 26 επεισόδια, θα προβληθεί στην Τουρκία από το τουρκικό κρατικό κανάλι ΤΡΤ1, αλλά και σε συμμαχικές προς την Τουρκία χώρες. Το πρώτο επεισόδιο θα προβληθεί τέλη Μαρτίου, λίγο πριν την άτυπη πενταμερή συνάντηση οπότε και θα συζητηθεί το Κυπριακό.



Στην Κυπριακή εφημερίδα «Φιλελεύθερος» ο Ερσίν Τατάρ, Τουρκοκύπριος πολιτικός και πρόεδρος της μη αναγνωρισμένης διεθνώς Βόρειας Κύπρου, ο οποίος παρευρέθει στα γυρίσματα της σειράς, υποστήριξε πως η σειρά «θα παρουσιάσει το τι συνέβη στην Κύπρο και τα δεινά που έχουν υποστεί οι Τουρκοκύπριοι». Ακόμα περισσότερο, αναγνωρίζει τον προπαγανδιστικό χαρακτήρα της σειράς, αφού δήλωσε πως η σειρά θα προβληθεί σε μια περίοδο «έντονων προετοιμασιών για την άτυπη συνάντηση», ώστε να «δείξει σε όλο τον κόσμο τον αγώνα που διεξάγουμε προκειμένου να επιτύχουμε τη συμβίωσή μας σ’ αυτό το νησί» αφού «ο αγώνας μας ως Τουρκοκυπριακός λαός δεν έχει τελειώσει».



Μόνο προκλητικές μπορούν να χαρακτηριστούν οι παραπάνω δηλώσεις του Τουρκοκύπριου πολιτικού, όπως και το γενικότερο εγχείρημα της σειράς. Πρόκειται για μία μονομερή εξιστόρηση των γεγονότων, από την πλευρά των Τούρκων και Τουρκοκυπρίων. Είναι φανερό πως αποτελεί άλλο ένα «τέχνασμα» του καθεστώτος Ερντογάν που εύκολα μεταφράζεται ως προκλητικό και προπαγανδιστικό με στόχο την επίδειξη ισχύος σε μία περίοδο διαπραγματεύσεων «καλής πίστης» εκ μέρους της Ελλάδας σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών κ. Δένδια, με δεδομένο πως μόλις ολοκληρώθηκε ο 62ος γύρος διερευνητικών επαφών στην Αθήνα και έπεται η άτυπη πενταμερής συνάντηση.


Προπαγάνδα



Τον 17ο αιώνα εμφανίζεται για πρώτη φορά ο όρος προπαγάνδα. Το Βατικανό χρησιμοποίησε τότε αυτή τη μέθοδο διάδοσης ιδεών για την αποτελεσματική μετάδοση της Καθολικής πίστης. Η προπαγάνδα έχασε, όμως, αυτή την «ουδέτερη» ερμηνεία της και απέκτησε ένα «αρνητικό» πρόσημο κυρίως, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε από την Ναζιστική Γερμανία και τη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν (Παπαοικονόμου & Μπιρμπίλη,2019 σελ.18). Ξεκίνησε να χρησιμοποιείται σύμφωνα με τον Richard Taylor όχι απλώς ως μετάδοση ιδεών αλλά και ως μέσο καθοδήγησης και περιορισμού της ανθρώπινης σκέψης και της κριτικής ικανότητας (Παπαοικονόμου & Μπιρμπίλη,2019 σελ. 21-22).


Έκτοτε, μη δημοκρατικά αλλά και δημοκρατικά καθεστώτα, όπως Η.Π.Α, Τουρκία κ.α χρησιμοποιούν την προπαγάνδα τόσο στην εξωτερική τους πολιτική, στην περίπτωση της Τουρκίας αλλά και στην εσωτερική τους πολιτική, στην περίπτωση των Η.Π.Α σύμφωνα με τον Νόαμ Τσόμσκι, οπότε και η Αμερική μέσω των Μ.Μ.Ε ηρωοποιεί τους πολέμους που διεξάγει ως αντιτρομοκρατικούς. Η προπαγάνδα είναι ένα σημαντικό εργαλείο πολιτικής, ακόμα και σήμερα, αφού οι κυβερνήσεις εξασφαλίζουν τη νομιμοποίηση πολιτικών αποφάσεων και μπορούν πιο εύκολα να διαμορφώσουν κοινωνική συναίνεση και υπακοή σε αυτές.

Δύναμη της εικόνας


Υπάρχουν διάφορες τεχνικές διάδοσης της προπαγάνδας όπως τα βιβλία, εφημερίδες, βίντεο, ταινίες. Ο κινηματογράφος και γενικότερα η χρήση οπτικοακουστικού υλικού θεωρείται από τα πλέον αποτελεσματικά μέσα προπαγάνδας, αφού το άτομο είναι απόλυτα προσηλωμένο στη πληροφορία που λαμβάνει και οι μηχανισμοί κριτικής σκέψης ίσως υπολειτουργούν, καθώς ο κινηματογράφος και η τηλεόραση αποτελούν μέσο ψυχαγωγίας και ενημέρωσης των ανθρώπων.


Ο Χίτλερ χρησιμοποίησε την ταινία «Ο θρίαμβος της θέλησης» για να επηρεάσει τις μάζες και η Χούντα την ταινία «Δραπέτες του Μπούλκες». Ακόμα και η «Καζαμπλάνκα», η φημισμένη ταινία των Η.Π.Α συνεισέφερε στην ωραιοποίηση της τότε αμερικανικής δημοκρατικής κοινωνίας. Παρόμοια προσπάθεια καταβάλλει τώρα και ο Ερντογάν με τη προβολή της προαναφερθείσας σειράς. Όχι την ωραιοποίηση της τουρκικής και τουρκοκυπριακής κοινωνίας, αλλά τη νομιμοποίηση των αιτημάτων του, τουλάχιστον στα μάτια της τουρκικής κοινωνίας και των συμμάχων της.


Η προπαγάνδα μέσω της εικόνας χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα την περίοδο της πανδημίας, οπότε και η χρήση της τηλεόρασης ως μέσο ενημέρωσης και ψυχαγωγίας εντάθηκε παγκοσμίως. Από όποιον και αν χρησιμοποιείται, η συγκριμένη τακτική, υποδαυλίζει την αξία του κάθε ατόμου. Το άτομο, ουσιαστικά, εργαλειοποιείται, γίνεται υποχείριο της κάθε κυβέρνησης ή μέσου που θέλει να σκηνοθετήσει τον εαυτό του και να νομιμοποιήσει τις επιδιώξεις του. Σημαντική είναι ανάπτυξη μεθόδων προστασίας από την προπαγάνδα.


Η ανεξαρτησία των Μ.Μ.Ε και η παρουσία πολλών και διαφορετικών ειδήσεων και απόψεων, ώστε ο καθένας να διαμορφώνει ελεύθερα την άποψη του μετά από κριτική επεξεργασία της κάθε πληροφορίας που δέχεται, αποτελεί από τους κύριους μηχανισμούς προστασίας από αυτή. Η ανάπτυξη κριτικής σκέψης και επεξεργασίας των διαφόρων πληροφοριών συνιστά ατομικό κατόρθωμα του καθενός. Ο καθένας μας πρέπει να φροντίζει για την πηγή προέλευσης της πληροφορίας και να αναρωτιέται για την ύπαρξη κάποιας λανθάνουσας βαθύτερης πολιτικής επιδίωξης πίσω από ένα πολωτικό μήνυμα. Η εκπαίδευση επίσης βοηθά στην ανάπτυξη της παραπάνω κριτικής σκέψης, αφού ο εκπαιδευτικός με το έργο του οφείλει να βοηθήσει τον κάθε νέο στην εμβάθυνση της σκέψης του και όχι στην επιφανειακή γνώση γεγονότων, ώστε να είναι δύσκολα ελέγξιμη η σκέψη του από τους μηχανισμούς προπαγάνδας και άρα ο ίδιος δύσκολα χειραγωγήσιμος.



Δεν είναι περίεργο, επομένως, που ο ίδιος ο Χίτλερ υποστήριζε πως αυτό που έχει σημασία είναι η προπαγάνδα. Κατάφερε με αυτόν τον τρόπο να δημιουργήσει ένα μαζικό κίνημα και να εδραιώσει ως νόμιμες, στη σκέψη των τότε ανθρώπων, τις πρακτικές του. Οι συνέπειες βέβαια της προπαγάνδας είναι ολέθριες. Τη στιγμή που το υποκείμενο συνειδητοποιήσει πως δρα ως μαριονέτα προκαλείται σύγχυση και διασπάται η κοινωνική αρμονία. Τότε δημιουργούνται δύο στρατόπεδα μέσα στην κοινωνία και διαταράζεται η ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ των πολιτών, αλλά και κυβερνώντων και τελικά από-νομιμοποιούνται οι πολιτικές δράσεις της εκάστοτε κυβέρνησης.


Όσον αφορά την προσπάθεια του Ερντογάν με την Τουρκοκυπριακή σειρά, μάλλον θα «ναυαγήσει» πολώνοντας ακόμα περισσότερο την τουρκική κοινωνία που βρίσκεται σε οικονομική, πολιτική, ιδεολογική και υγειονομική κρίση. Σίγουρα, η συγκεκριμένη προπαγανδιστική τακτική δεν επαρκεί για την ευνοϊκή μεταχείριση της Τουρκίας από τα υπόλοιπα μέλη της άτυπης πενταμερής συνάντησης.

124 προβολές0 σχόλια